Her kış, Antarktika deniz buzu okyanus üzerinde donarak boyutunu neredeyse iki katına çıkarır. Doğu Antarktika'daki Breid Körfezi, genellikle Temmuz ve Ağustos aylarında tamamen donmuş bir tabaka ile kaplıdır. Ancak, Ağustos 2024'te uydu görüntüleri, resmi olarak polinya olarak bilinen, yani deniz buzuyla çevrili açık deniz suyu bölgesinde devasa bir delik ortaya çıkardı. Bu, bilim insanlarının o yılın bu zamanında daha önce hiç görmediği bir durumdu.
En geniş haline ulaştığında, deliğin alanı 89.121 kilometrekareye ulaştı; bu, Portekiz'in toplam kara alanından sadece biraz daha küçüktü.
Hindistan'dan bir araştırma ekibine göre, bu deliğin ortaya çıkmasına neden olan şey, bir dizi aşırı hava koşulu oldu. Bunlar arasında gökyüzünde 'atmosferik nehirler' olarak bilinen yoğun su buharı taşıyan rüzgarlar ve denizel sıcak hava dalgaları yer alıyor. Bu durum, deniz buzunun büyümesini engelleyerek polinya oluşumuna yol açtı.
Altı adet atmosferik nehir, Temmuz ve Ağustos 2024 tarihleri arasında Antarktika bölgesine büyük miktarda nem taşıdı. Bu nehirlerin, kayıtlara geçen en güçlü kış ortası nem taşıma olaylarından bazıları olduğu belirtiliyor. Bu olaylar, atmosferde ısınmaya, denizlere pozitif ısı akışına neden olarak deniz buzunun büyümesini bastırdı.
Aynı zamanda, güçlü rüzgarların neden olduğu bir etkiyle, daha sıcak olan deniz altı suları yüzeye taşındı. Süregelen denizel sıcak hava dalgalarıyla birleşen bu durum, deniz buzunun donmasını daha da engelledi. Ekman sürtünmesi olarak bilinen bu olay, rüzgarın okyanus üzerindeki sürtünmesiyle yüzeydeki suyun yerinden oynatılmasıyla meydana gelir. Bu vakada, daha sıcak ve daha türbülanslı olan üst circumpolar derin suyun yüzeye taşınması, donmayı geciktirdi ve engelledi.
Araştırmacılar, atmosferik nehirlerin güçlenmesi, hava ve denizde daha sık ve kalıcı sıcak hava dalgalarının oluşması ve Güney Okyanusu'nun üst katmanlarının ısınmasıyla gelecekte daha fazla Antarktika polinyası göreceğimizi öngörüyor. Geçmişte deniz buzunun kararlı kaldığı bölgelerde düşük deniz buzu koşullarının ve polinya oluşumunun daha sık hale gelebileceği belirtiliyor.
Bu yıl, Antarktika, kayıtlara geçen üçüncü en düşük kış deniz buzu seviyesine ulaştı. En düşük dört kış deniz buzu rekorunun tamamı son dört yıl içinde gerçekleşti; 2023 rekor minimum seviye iken, büyük deliğin ortaya çıktığı 2024 yılı ikinci sırada yer aldı. Haziran ayında, Bellingshausen Denizi'nin büyük bir bölümü donmadı ve normalde deniz buzuyla kaplı olması gereken, Fransa büyüklüğünde bir alan açıkta kaldı.
Deniz buzu yüzeyde yüzer ve deniz seviyesinin yükselmesinde doğrudan bir rol oynamaz. Ancak, deniz seviyesini yükseltme potansiyeli olan buz kütlelerini ve buzulları çevreleyen bir tampon görevi görür. Kışın geniş bir deniz buzu örtüsünün olmaması durumunda, Antarktika buz tabakasının daha fazlası giderek ısınan okyanus sularına maruz kalacak ve bu da bilim insanlarının en çok endişelendiği durum.
Deniz buzu aynı zamanda Antarktika ekosistemleri için de hayati önem taşır; dünya okyanuslarının çoğunu besleyen gıda ağları, buzun düzenli olarak geri dönmesine bağlıdır. Küresel iklimdeki bu değişikliklerin, esas olarak fosil yakıtların yakılmasıyla ilişkili insan faaliyetlerinin bir sonucu olduğuna dair açık kanıtlar bulunmaktadır. Bu durum, aynı zamanda bu endişe verici eğilimlerin gidişatını değiştirebileceğimizi de göstermektedir.
