Yazılım performansı uzmanı ve GitHub geliştiricisi Daniel Lemire, yapay zeka (AI) alanındaki aşırı yüksek HBM (Yüksek Bant Genişlikli Bellek) talebi nedeniyle bilgisayar belleği fiyatlarının son yıllarda elde edilen ilerlemenin 20 yılını tek bir hamlede sildiğini ortaya koydu. Lemire, sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda, bu durumun tarihi bir anomali olduğunu ve daha önce donanım fiyatlarının bu denli geriye gittiği bir örneğe rastlamadığını belirtti.
Lemire'e göre, birim başına RAM maliyetleri 2007 yılındaki seviyelere geri döndü. Geleceğe dair öngörüde bulunmanın zor olduğunu ancak iki olası senaryo üzerinde durduğunu ekledi: Ya yapay zeka sistemlerinin daha az bellekle çalışması için çözümler bulunacak ya da daha hızlı ve daha fazla bellek üretmenin yaratıcı yolları keşfedilecek.
Yapılan incelemeler, DDR5 bellek fiyatlarının gigabayt başına 13.28 ile 11.41 dolar arasında değiştiğini gösteriyor. Bu seviyeler en son 2008'de DDR2 bellekler için görülmüştü. Eğer 2024 enflasyonu dikkate alındığında, mevcut DDR5 fiyatları gigabayt başına 12.74 ile 10.94 dolar arasına denk geliyor ki bu da en son 2011'de DDR3 belleklerin fiyatlarına yakındır.
Teknolojideki gelişimler, özellikle üretim ve küçültme tekniklerindeki ilerlemeler, ürünlerin zamanla daha ucuz hale gelmesini sağlamıştı. Bu durum, 80 yıl önce üretilen ilk genel amaçlı dijital bilgisayar ENIAC'tan bu yana geçerli bir trenddi. 1946'da yaklaşık 400.000 dolara mal olan ENIAC'ın bugünkü karşılığı yaklaşık 6.85 milyon dolar civarında olurken, saniyede yaklaşık 5.000 işlem yapabiliyordu. Buna karşılık, günümüzün en uygun fiyatlı akıllı telefonlarından biri, saniyede 3.3 trilyon işlem yapabilen bir işlemciye sahip ve 100 doların altında bir fiyata satılıyor. Bu karşılaştırma, teknolojinin ne denli ilerlediğini ve fiyatların nasıl düştüğünü gözler önüne seriyor.
Son dönemdeki bellek fiyatlarındaki bu ani artışın temel nedeni teknolojik bir gerileme veya arz darboğazı değil. Bunun yerine, yapay zeka yarışının tetiklediği HBM'ye olan devasa talep öne çıkıyor. Bir sektör liderinin belirttiği gibi, bellek üretimi yılda yaklaşık %20 artarken, talebin yılda %200 veya daha fazla arttığı tahmin ediliyor. Bu durum, arz ve talep dengesini ciddi şekilde bozuyor.
Diğer sektör liderleri de bu duruma dikkat çekiyor. Bellek çipi üreticisi SK hynix'in ana şirketi SK Group'un başkanı, RAM fiyatlarının anormal derecede yüksek olduğunu ve sektörün arzı artırarak fiyatları düşürmek için adımlar atması gerektiğini kabul etti. Hatta Çinli üretici CXMT'nin çiplerini kullanan bellekler bile büyük üreticilerin (Micron, Samsung, SK hynix) fiyatlarını takip etme eğiliminde.
Bilgisayarların yanı sıra, bu bellek kıtlığı grafik kartları, akıllı telefonlar, oyun konsolları ve hatta otomobil gibi diğer sektörleri de etkilemeye başladı. Mevcut bellek krizi ne kadar süreceği bilinmiyor, ancak durumun sürdürülemez olduğu ve 'bir şeylerin değişmesi gerektiği' vurgulanıyor. En endişe verici nokta ise, bu değişim gerçekleştiğinde ne olacağının belirsizliği.
