Erkek yusufçukların (diğer adıyla yusufçuk böceklerinin), üreme alanlarını savunmak için avlanırken kullandıklarından farklı manevralar sergileyerek havada adeta “köpekbalığı düellolarına” girdikleri biliniyor. Kraliyet Cemiyeti Arayüzü Dergisi'nde yayınlanan yeni bir araştırma, bu davranışların arkasında basit kuralların yattığını ortaya koyuyor: Erkek yusufçuklar taktiksel bir pozisyonu korumaya çalışıyor. Bu durum, insan savaş pilotlarının kullandığı taktiklere benziyor. Bu araştırmanın, karmaşık hesaplamalar yerine basit, görsel güdümlü navigasyon yeteneğine sahip daha akıllı dronların geliştirilmesine yol açması bekleniyor.
Avlanma veya çiftleşme ritüellerini içeren klasik takip senaryoları asimetriktir; bir kovalanan ve bir kaçan vardır ve her rol farklı manevralar gerektirir. Ancak araştırmacılara göre, erkek yusufçuklar arasındaki etkileşimlerde durum daha çok karşılıklı bir kovalamacaya benziyor. Bu nedenle, böceklerin veya yırtıcı kuşların uçuş yörüngelerini incelemenin, bu davranışların altında yatan yönlendirme yasalarına dair faydalı bilgiler sağlayabileceği düşünülüyor. Çalışma için Trithemis Aurora türü yusufçuklar seçildi, çünkü erkekleri “şiddetle bölgeseldir” ve belirli yerleri savunmaya niyetli birden fazla erkek genellikle bir göletin etrafında bulunur. Yusufçukların alımlı kırmızı renkleri de onları izlemeyi kolaylaştırıyor.
Yusufçuk etkileşimleri üzerine yapılan önceki araştırmaların çoğu görsel gözlemlere veya tek kameralı kayıtlara dayanıyordu. Bu çalışma için araştırmacılar, yusufçukların hem renkli hem de monokrom etkileşimlerini kaydetmek amacıyla iki senkronize edilmiş kameradan oluşan taşınabilir bir stereovideografik sistem kurdular ve 102 çift erkek-erkek uçuş yörüngesini yeniden oluşturarak 3B kinematikleri yakaladılar. Karşılaştırma amacıyla avlanan yusufçukların dokuz yörüngesini de yeniden oluşturdular. Bu, araştırmacıların uçuş davranışını yöneten kurallar için bir model geliştirmelerine olanak sağladı.
Kuyruğu Kovalama
Elde edilen analiz, yusufçukların avlanma ile diğer erkek yusufçuklardan “köpekbalığı düelloları” ile bölgelerini savunma arasındaki belirgin uçuş davranış farklılıklarını doğruladı. Avlanırken, yusufçuklar avlarına aşağıdan yaklaşıyorlardı, böylece avlar genellikle gökyüzüne karşı siluet halinde görülüyordu. Köpekbalığı düellolarına giren erkekler ise daha dolambaçlı yörüngeler sergiledi ve genellikle fon olarak yaprakların veya zeminin görüldüğü arka planlara karşı yer aldılar.
Hatta araştırmacılar, erkek yusufçukların hava savaşı davranışının insan savaş pilotlarınınkine yakından benzediğini, iki böceğin de rakiplerinin arkasında avantajlı bir pozisyon elde etmek için yarıştığını (kuyruğu kovalama) buldular. Dahası, bir pilot yüksek G manevraları gibi dikey dönüşler ve spiral hareketler kullanırken, bu manevralar hava muharebesine giren yusufçuklarınkine çarpıcı bir şekilde benziyor. Araştırmacılar, bu benzer davranışın nedeninin, savaş jetlerinin öne bakan silah-radar sistemleri kullanması ve yusufçukların önlerindeki hedefleri tespit etmek için ideal olan öne eğilimli bir görme sistemine sahip olması olabileceğini düşünüyor.
Başka bir deyişle, bu sadece bir kovalamaca değil; avlanırken yaptıkları gibi bir hedefi yakalamaya çalışmaktan ziyade, pozisyonel avantaj için yarışan bir düello. Bu hedef, böceklerin doğal olarak döngüler ve spiral uçuş düzenleri kullanmalarına ve “kovalayan” ile “kaçan” rollerini tekrar tekrar değiştirmelerine neden oluyor. Diğer bulgular arasında şunlar yer alıyor: Yusufçuklar 6 G'ye kadar dönüş yapabilirler ancak genellikle daha iyi manevra kabiliyeti için en yüksek hızlara çıkmaktan kaçınırlar. Ve en yoğun köpekbalığı düelloları sırasında bile yusufçuklar zamanlarının en az üçte birini süzülerek geçirirler; bu, enerjiyi korumak için olabilir veya belki de süzülürken bir hedefi görsel olarak izlemeleri daha kolay olduğu için. Keskin dönüşleri gerçekleştirmek için kanat çırpma hareketine güvenirler.
Yusufçuklar ve savaş pilotlarının uçuş manevraları arasında en az bir önemli fark var. Araştırmacılar, “Savaş pilotları, dalış manevralarıyla muharebe sırasında hava hızına karşı takas edilebilecek potansiyel enerji rezervi olarak irtifayı ele alırlar. Eşdeğer bir hız için pilot, rakibinden daha yüksek irtifada olmayı tercih edecektir. Yusufçuklar irtifayı bu şekilde kullanmıyor gibi görünüyor; bunun yerine, enerji avantajı olmadan ancak potansiyel bir görsel takip avantajıyla rakibin biraz altında konumlanmayı tercih ediyorlar.”
