Yaklaşık 100 milyon yıl süren bir jeolojik dönemi temsil eden nadir canlılardan biri olan Tyrannosaurus rex (T. rex), keşfedildiği günden bu yana bilim insanlarının ve meraklıların ilgisini çekmeye devam ediyor. Son zamanlarda yapılan yeni bulgular, bu ikonik dinozor hakkındaki bilgilerimizi artırırken, çocukluk yıllarımızdaki hayranlığımızı da yeniden alevlendiriyor.
Bu kapsamda, daha önce T. rex'in çok sayıda yavrusunun olduğu ve o meşhur küçük kollarının evrimsel bir açıklaması olduğu gibi ilginç bilgiler ortaya çıkmıştı.
Merak uyandıran bu keşif zincirine yenisi eklenirken, araştırmacılar Kuzey Dakota'da ortaya çıkarılan bir T. rex ayak izi serisini duyurdular. Bu izler, dinozorun geçmişte bu topraklarda dolaştığının somut bir kanıtını sunuyor.
Denver Doğa ve Bilim Müzesi'nde omurgalı paleontoloji kıdemli küratörü ve araştırmanın ortak yazarlarından Tyler Lyson, kemiklerin hayvanlar hakkında önemli bilgiler verdiğini ancak ayak izlerinin bir davranış anını yakaladığını belirtiyor. Lyson, bir ayak izi dizisiyle, bir hayvanın arazide nasıl hareket ettiğini takip etmenin mümkün olduğunu ve bunun T. rex için oldukça nadir bir durum olduğunu vurguluyor.
Paleontologlar, T. rex iskelet kalıntıları konusunda zengin bir birikime sahip olsalar da, daha önce New Mexico ve Montana'da bulunan birkaç izole ayak izi dışında bu devasa sürüngenle ilişkilendirilebilecek çok az iz bulabilmişlerdi. Bu nedenle, bu yeni bulgu, bir yetişkin T. rex tarafından bırakılan bilinen ilk ve tek ayak izi yolunu temsil etmesiyle özellikle aydınlatıcı nitelik taşıyor.
Araştırmacılar, ayak izlerinin yaklaşık 66.5 milyon yıl öncesine, yani dinozorların neslinin tükenmesine yol açan asteroit çarpmasından hemen önceki döneme ait olduğunu tahmin ediyorlar. Bu olay, kuş olmayan dinozorların yok olmasına ve Paleosen Çağı'nın başlamasına neden olmuştu.
Ayak izlerinin ve kemik fosillerinin aynı yerde bulunması genellikle nadirdir. Bunun birkaç nedeni var: Farklı fosilleşme koşulları gerektirebilirler ve ayak izleri zamanla üzerlerinde yürüyen diğer hayvanlar tarafından tahrip edilebilir. Ayrıca, fosilleşen ayak izi, orijinal ayağın şeklini tam olarak yansıtmayabilir. Üç parmaklı izler arasında theropodlar (etçil dinozorlar) ve ornithopodlar (otçul dinozorlar) gibi farklı türler arasında benzerlikler olması da teşhislerini zorlaştırabilir.
Ancak bu yeni keşif, birçok önemli kanıt sunuyor. İncelenen ayak izi yolu yaklaşık 7 metre uzunluğunda ve dört adet devasa ayak izi barındırıyor. Her bir iz yaklaşık 1 metre uzunluğunda ve 0.80 metre genişliğinde olup, kalsiyum karbonat ile sertleşmiş durumda.
Hafifçe aşınmış olsalar da, izler arasındaki mesafe yaklaşık 4 metrelik bir adım uzunluğuna işaret ediyor. Bu da, araştırmacıların belirttiğine göre, saniyede 1.5 ila 2 metre (saatte 3.3 ila 4.5 mil) arasında bir yürüme hızına denk geliyor. Bu hız, büyük bir hayvan için oldukça makul. Karşılaştırma yapmak gerekirse, bu hız ortalama bir insan yürüme hızının iki katından bile az. Bu durum, kısa bir süre sonra Dünya'ya çarpan ve yaklaşık 10 milyar atom bombası gücünde bir etki yaratan Chicxulub asteroitinin ardından, bu canlının önemli bir yere gitmek için pek vakti olmadığını düşündürüyor.
Tüm bu veriler ışığında, araştırmacılar yaş, konum ve izlerin fiziksel özelliklerine dayanarak, bu izlerin bir yetişkin Tyrannosaurus rex'e ait olduğunun en olası senaryo olduğunu belirtiyorlar.
Bu bulgu, daha önceki benzer ancak farklılaşan keşifleri de destekliyor. 2014 yılında yayınlanan bir makalede, araştırmacılar daha küçük tyrannosauridlerin bıraktığı üç ardışık izi tanımlayarak, bu korkutucu ailenin bazı üyelerinin sosyal olabileceğine işaret etmişlerdi.
Ayak izi yolunun daha fazla kazı ile ortaya çıkarılması mümkün olsa da, yakındaki dik bir yamaçtaki toprak kayması nedeniyle ileriki kazıların pek olası olmadığı belirtiliyor. Neyse ki, ayak izlerinden üç tanesi korunarak yakında Denver Doğa ve Bilim Müzesi'ne nakledilecek.
Bu keşif, bilimin doğasındaki öğrenme arzusunun değerini bir kez daha gözler önüne seriyor. Ayak izlerini 2025 yılında keşfeden ve araştırmanın ortak yazarlarından biri olan lise fen bilgisi öğretmeni ve amatör fosil araştırmacısı Kent Hups, öğrencilerine bilimin merak, tutku ve dikkatli gözlemle başladığını her zaman söylediğini ve böyle bir keşfe imza atmayı hiç beklemediğini ifade ediyor.
Bu araştırma, Journal of Vertebrate Paleontology'de yayımlanmıştır.
