Dünyada pek çok canlı kuyruğunda bir iğne taşır. Ancak bilim dünyası, kuyruğu bir örümcekten oluşan tek bir canlıyı tanıyor.
Adını da bu özelliğinden alan örümcek kuyruklu boynuzlu engerek (Pseudocerastes urarachnoides), İran'da yaşayan ve dünyanın en tuhaf yılanlarından biri olarak kabul ediliyor. Kuyruğunun ucunda, bacaklarına kadar şaşırtıcı derecede bir örümceğe benzeyen bir çıkıntı evrimleştirmiş durumda.
The Anatomical Record'da yayımlanan yeni bir araştırmada, bilim insanları bu engerek türünü ilk kez yüksek çözünürlüklü mikro-BT taramalarıyla inceleyerek, bu garip yılan ve daha da garip kuyruğu hakkındaki bilgilerimizi genişletti.
Araştırmacılar, bu durumun yılanın iskelet yapısıyla değil, pullarıyla kaplı derisinin aşırı evrimleşmiş bir örneği olduğunu ortaya koydu.
Bilim insanları, onlarca yıl önce bu engerekle ilk karşılaştıklarında, tuhaf çıkıntının bir tür deformasyon olduğunu düşünmüşlerdi.
Ancak sonraki keşifler, örümcek benzeri bu yapının bir kusur olmadığını, aksine bir özellik olduğunu ve yılanın ölümcül bir şekilde kullandığını gösterdi.
P. urarachnoides'in avlanırken çekilen tüyler ürpertici görüntüleri, yılanın sahte örümceğiyle kurbanlarını ne kadar ustaca tuzağa çektiğini gözler önüne seriyor:
Yılan, maharetli bir kuklacı gibi bekliyor.
Vücudu tamamen hareketsiz, kayalık zeminle uyum sağlayarak mükemmel bir kamuflaj örneği sergiliyor.
Yılanın tek yapması gereken arada sırada kuyruğunu sallamak ve dışarıdan bakanlar için bu, kayaların üzerinde koşturan bir örümcek gibi görünüyor.
Görüntülerde de görüldüğü gibi, bazı kuşların o örümceği yakalama çabası, onların sonu oluyor.
Bu tür taklit davranışına kuyruksal cezbetme deniyor ve onlarca yılan türünde gözlemlenmiş bir durum.
Ancak çoğu yılan avının dikkatini çekmek için kuyruğunu sallarken, bu engereğin illüzyonu güçlendirmek için gerçekçi görünen bir örümcek taklidine sahip olma avantajı var.
Yeni araştırmada, bilim insanları 1968 yılında toplanan ve daha sonra türün temsili holotipi olarak kabul edilen örümcek kuyruklu boynuzlu engerek örneğini inceledi.
Alanında uzman bir herpetolog, bu örümcek benzeri çıkıntının hareket halindeyken görüldüğünde, gerçek bir örümcek olmamasına inanmanın zor olduğunu belirtiyor.
Hatta holotype örneği ele alıp kuyruğunu hareket ettirdiğinde bile gerçek bir örümcek gibi göründüğünü ekliyor.
P. urarachnoides, 2006 yılında yayımlanan bir araştırmayla kendi türü olarak tanındı. Araştırmacılar, başka bir örneğini bulduklarında bu tuhaf kuyruğun tekil bir özellik olmadığını, kalıtsal bir özellik olduğunu fark ettiler.
2006 tarihli çalışmada araştırmacılar, "Tek bir örnek olduğu için, kuyruk ucundaki bu tuhaf büyümenin genetik bir kökene sahip olup olmadığı veya belki de bir tür tümörden ya da bir parazitten kaynaklanıp kaynaklanmadığı söylenememişti." şeklinde aktarıyor.
Bu nedenle, örnek neredeyse kırk yıl boyunca unutulmadan bekletildi.
Yirmi yıl sonra, örümcek kuyruklu boynuzlu engerek çeşitli yayınlara konu oldu, ancak iskelet anatomisi hiç kapsamlı bir şekilde incelenmemişti.
Polonya Bilimler Akademisi'nden Georgios Georgalis'in önderliğindeki yeni analizde, bilim insanları holotype örneği üzerinde bilgisayarlı tomografi (μCT) taramaları gerçekleştirdi.
Georgalis, öncelikli olarak bir paleontolog olduğunu ve fosil kalıntılarını anlamak için modern yılan türlerini kullanmaya çalıştığını açıklıyor.
Kuyruğun dış yapısı bu kadar sıra dışı olduğu için, kuyruğun ucundaki omurların nasıl göründüğünü görmek özellikle ilgilerini çekmiş.
Taramalar bu ünlü örneğe şimdiye kadarki en iyi bakışı sunarken, en büyük sürpriz ortaya çıkarmadıklarıydı: Kemiklerde, örümcek benzeri bacaklarının altında herhangi bir iskeletsel kanıt bulunmuyordu.
Araştırmacılar, kuyrukta belirgin bir kemiksel öğe veya dış özelliklere işaret eden bir şey olmasını beklediklerini ancak hiçbir şey bulamadıklarını belirtiyor.
Bu örümcek kuyruğunun, alttaki iskelet yapısından ziyade, yılanın pullarının dramatik bir şekilde değişime uğradığı evrimsel süreçler yoluyla ortaya çıktığı düşünülüyor.
Araştırmacılar, "Kuyruk ucunun yayılan 'örümcek bacağı' deseni tamamen modifiye edilmiş pullardan oluşuyor." diye yazıyorlar.
"Kuyruk pulları giderek uzayarak uzun ve esnek filamentler oluşturuyor. Kuyruğun üst kısmında ise birden fazla pulun büyümesi ve kaynaşmasıyla oluşan büyütülmüş, oval bir yapı bulunuyor... Bu kadar uzun ve modifiye edilmiş pullar, aşırı bir deri evrimi örneğidir."
Araştırmacılara göre bu bulgu, nesli tükenmiş hayvanların görünüşleri hakkında ne kadar az şey bildiğimizi göstermek için harika bir örnek.
Araştırmacılar, "Bu kuyrukta kemik olmaması ve yumuşak dokunun nadiren korunması göz önüne alındığında, bu yılanın fosilinde av yakalama adaptasyonuna sahip olduğunu asla bilemezdiniz." diyor.
Dünyada avlanmak için cezbetme yapan başka hayvan örnekleri olsa da, örümceğin canlı görünümü ile yılanın hareketsizken sergilediği inanılmaz kamuflajın eşsiz olduğu vurgulanıyor.
Bulgular The Anatomical Record'da yayımlanmıştır.
