SpaceX, uydu internet hizmeti Starlink ile mobil iletişim sektöründe büyük bir atılım yapmaya hazırlanıyor. Şirket, mevcut mobil operatörlerden önemli ölçüde müşteri kapmayı hedefleyen Starlink Mobile ile rekabete gireceğini duyurdu.
Şu ana kadar geleneksel mobil operatörlerle iş birliği yaparak yer tabanlı ağlarını Starlink uydu kapasitesiyle destekleyen SpaceX, özellikle kapsama alanının zayıf olduğu bölgelerde kesintisiz hizmet sunmayı amaçlıyordu. Ancak şimdi, SpaceX'in kendi karasal hizmetini sunarak doğrudan büyük operatörlerle rekabet etmesini sağlayacak spektrum lisansları satın aldığı belirtiliyor. Şirketin üst düzey yöneticileri, son kazanç çağrısında bu yöndeki planlarını açıkladı.
SpaceX Başkanı Gwynne Shotwell, "EchoStar'dan satın aldığımız spektrumun karasal bileşenleri de bulunuyor, bu nedenle karasal bileşeni kesinlikle hayata geçirmeyi planlıyoruz," dedi. Shotwell, "Yani sadece uydulardan gelen kapasite değil, aynı zamanda gerçek bir mobil hizmeti tam olarak istediğiniz gibi yapacak donanım ve sistemlerin de kurulumunu yapacağız," diye ekledi.
Shotwell, büyük mobil operatörlerin yıllık yaklaşık 600 milyar dolar gelir elde ettiğini belirterek, "Hizmetimizin daha iyi olacağını düşündüğümüz için onların müşterilerinin önemli bir kısmını elde edebileceğimizi öngörüyorum. Uyduları kullanarak 'ölü bölgeleri' ortadan kaldıracağız. Herhangi bir doğal afet sırasında hizmetimiz daha iyi olacaktır," şeklinde konuştu. Gelecek nesil Starlink mobil uyduları için planları anlatan Shotwell, "Uyduları gelecek yıl uçurmaya başlayacağız ve hizmeti gelecek yılın sonuna kadar sunmaya başlayacağız," dedi.
Starlink Büyük Kuleler Yerine Küçük Baz İstasyonları Planlıyor
SpaceX'in büyük operatörlerle ortaklık yerine doğrudan rekabet etmesinde teknik zorluklar bulunuyor. Mevcut operatörlerin SpaceX'ten daha fazla spektrumu, ABD genelinde baz istasyonları ve uzun yıllara dayanan ulusal mobil hizmet sunma deneyimleri var.
Telekom analistleri, SpaceX'in herhangi bir mobil operatörden MVNO (Mobil Sanal Ağ Operatörü) anlaşması sağlamadığı sürece, önümüzdeki beş yıl içinde operatör hizmetleriyle rekabet edebilecek bir doğrudan tüketici hizmeti sunmasının oldukça zor olacağını düşünüyor.
T-Mobile, SpaceX ile zaten ortaklık kurmuş durumda. AT&T ve Verizon ise uydu şirketi AST SpaceMobile ile anlaşmalara sahip. Ancak her üç büyük operatör de ağlarındaki kapsama alanı boşluklarını doldurmak için SpaceX dışındaki uydu sağlayıcılarından yardım istiyor gibi görünüyor. AT&T, T-Mobile ve Verizon yakın zamanda spektrumlarını birleştirmek ve uydu sağlayıcılarının tek bir platform üzerinden daha fazla müşteriye ulaşmasına yardımcı olmak için ortak bir girişim başlattıklarını duyurdu.
Shotwell ve SpaceX CEO'su Elon Musk, şirketin büyük baz istasyonları inşa etmeyeceğini belirtti. Bunun yerine, karasal bileşenin "ülke genelinde küçük femtosellerden" oluşacağını söyledi. Planın, "bir Starlink geniş bant çanağını tutan donanıma hücresel bir baz istasyonu yerleştirmek" olduğunu ekledi.
Musk, gelecekteki ev ve işyeri Starlink çanaklarının aynı zamanda hücresel baz istasyonları olarak da kullanılabileceğini ima etti. Musk, "Çok pahalı ve bulunması zor büyük hücresel baz istasyonları konuşlandırmak yerine, çok sayıda küçük istasyon konuşlandırabileceğimize dair kendimize güveniyoruz," dedi. "Bunlar temelde mobil spektrum bantlarında bağlantı sağlayan ve her yerde bulunan Starlink çanakları."
Musk, "Starlink antenleri evlerin ve işyerlerinin çatılarında bulunuyor. Yerdeki cep telefonlarına doğrudan bağlantı sağlamak için net bir görüş alanına sahipler ve aslında hücresel sağlayıcılardan şu anda mevcut olandan muhtemelen daha iyi ve daha yüksek bant genişliğine sahip bağlantı sağladıklarına inanıyoruz." dedi.
Kapasite Sınırları
SpaceX, 1.695 GHz ile 2.2 GHz arasındaki birkaç blokta EchoStar'dan 65 MHz ulusal spektrum lisansı satın alıyor. SpaceX, EchoStar'ın 2 GHz spektrum lisanslarının hem karasal hem de uydu dağıtımları için hakları içerdiğini belirtti.
FCC Mayıs ayında anlaşmayı onaylasa da, işlemin ABD dışındaki düzenleyici onaylara ihtiyacı var ve 30 Kasım 2027'ye kadar tamamlanması planlanıyor. SpaceX, lisanslar SpaceX'in yararına tutulan bir tröst'e geçici olarak devredileceği için bu tarihten önce spektruma erişebileceğini söyledi.
Kablosuz lobi grubu CTIA'nın Ocak 2025 tarihli raporuna göre, ulusal çapta yaklaşık 1.1 GHz lisanslı spektrum geçen yılın başında mobil operatörlere tahsis edilmişti. New Street Research analisti David Barden'a göre, "SpaceX'in 30 yılda karasal oyuncuların inşa ettiği şeyi, 1.000 MHz'lik bir alanla, 65 MHz ile kopyalamaya çalışması mantıklı değil."
SpaceX muhtemelen spektrum lisansı almayı bırakmayacaktır. Semafor'da yer alan bir haberde, SpaceX'in "şehirlerde ve yoğun alanlarda iyi çalışan spektrum arayışında olduğu" ve "spektrumu edinmek için rakipleri satın almayı veya gelecek yıl yapılacak bir devlet ihalesinde rekabet etmeyi düşündüğü" belirtildi.
Starlink hem karadan hem de uzaydan hizmet sunabilecek, ancak bu durum ona büyük mobil operatörler kadar kapasite sağlamayabilir. Starlink uydu kapasitesi sınırları, şirketin yoğun bölgelerde daha yüksek fiyatlar talep etmesi ve 1.500 dolara kadar çıkan "talep ek ücretleri" uygulamasıyla ev internet hizmetinde her zaman belirgin olmuştur.
Shotwell Ağ Kurulum Maliyetini Açıklamadı
Starlink, mevcut yetkilendirmeler altında yaklaşık 650 Doğrudan Hücreye (D2C) uydu konuşlandırdı ve 15.000'e kadar yeni nesil mobil uydu fırlatmak için FCC onayı arıyor. SpaceX, Kanada hükümetine yaptığı bir başvuruda, "Doğrudan cihaza Starlink'in yeni nesil uydularını fırlatmaya başlayacağını ve hizmetin 2027'nin sonuna kadar başlayacağını" ve 2028'in sonuna kadar binlerce bu yükseltilmiş hücresel uyduyu fırlatacağını bildirdi.
Shotwell, mevcut Starlink Mobile sisteminin telekom operatörleriyle yapılan ortaklıklar aracılığıyla 5 MHz kullandığını ve EchoStar'dan alınan 65 MHz'in "kapasitede büyük bir artış" sağlayacağını söyledi. Spektrum ve uydu kapasitelerindeki bu artışların sistemi şu ankinden yaklaşık 100 kat daha iyi hale getireceğini belirtti.
Tüm bunların maliyeti yatırımcılar için bir endişe kaynağı. SpaceX'in hisse senedi fiyatı, yapay zeka için önceki çeyreğin iki katı ve Wall Street'in beklentisinin oldukça üzerinde, neredeyse 16 milyar dolarlık sermaye harcaması bildirmesinin ardından keskin bir düşüş yaşadı. Bir hücresel ağ kurmak da pahalı olacaktır ve Shotwell, SpaceX'in karasal ağına ne kadar harcayacağını açıklamaktan kaçındı.
Shotwell, "Ülke genelinde bu küçük femtosellerden birkaç tane olabilir ve ihtiyacınız olduğunda konuşlandırabilirsiniz," dedi. "Sisteminizi konuşlandırmadan önce düşük bant spektrumunda milyarlarca dolar harcamanız gerekmeyebilir. Bu yüzden karasal altyapı kurulumu için sermaye harcamaları hakkında konuşmak istemiyorum, çünkü bunu nasıl yapacağımız konusunda gerçekten harika ve yeni fikirlerimiz var ve bunun oldukça sermaye açısından verimli olacağını düşünüyorum."
Starlink, AT&T, T-Mobile ve Verizon'un yanında dördüncü büyük operatör olmasa bile, mobil pazarın yeterince büyük bir kısmını alarak ilk üç operatör için bir sorun teşkil edebilir. SpaceX'in onlarla daha doğrudan rekabet etme niyetini açıklamasının ardından, üç büyük operatörün hisse senedi fiyatları düştü.
