Ukrayna'dan gelen İHA saldırıları, Rusya'yı veri merkezlerini yerin altına gizleme ve güçlendirme konusunda acil planlar yapmaya itti. Yapay zeka süper bilgisayarlarına ev sahipliği yapan tesislerin hasar görmesi ve milyonlarca Rus kullanıcının bulut hizmetlerinin aksaması, teknoloji dünyasında endişe yarattı. Öte yandan Kremlin, veri merkezi sahiplerinden acil devlet ihtiyaçları için hesaplama kapasitesi ayırmalarını zorunlu tutarken, yabancı veri merkezlerinin olası kullanımına da izin verdi.
Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik savaşının sonuçları, son aylarda Rus ordusunun Ukrayna şehirlerini gece gündüz İHA ve füzelerle bombalamasının yanı sıra, Eylül sonlarından bu yana Ukrayna veri merkezlerini hedef alan saldırılarla birlikte ortaya çıktı. Ancak Ukrayna, kendi İHA saldırılarıyla Rusya genelindeki askeri ve altyapı hedeflerini vurarak, Rus teknoloji devi Yandex, devlet destekli Sberbank, sosyal medya sitesi VKontakte ve Rusya Maliye Bakanlığı tarafından işletilen veri merkezlerini devre dışı bıraktı veya hasara uğrattı.
Devlet destekli telekomünikasyon şirketi Rostelcom, nikel ve paladyum madenciliği şirketi Norilsk ile yaptığı görüşmelerde, bazı Rus veri merkezlerini yer altına taşıma olasılığını dile getirdi. Sektör yayını Data Center Dynamics ise, Rusya'da bölgesel bir valinin, İHA saldırılarından korunmak amacıyla terk edilmiş kömür madenlerinin içine veri merkezleri inşa edilmesi yönündeki yakın tarihli bir önerisine dikkat çekti. Bu öneride, kamuoyunu yanıltmak amacıyla üst kısımlara yeşil parklar yapılması da yer alıyordu.
Ayrıca, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Rus veri merkezi operatörlerine, Rus hükümetinin talep etmesi durumunda mevcut alan ve kapasitenin yüzde 10'unu ayırma emrini veren bir kararname imzaladı. Bu durum, Ukrayna ile yaşanan savaş sırasında Rus bulut bilişim altyapısının savunmasızlığına dair artan Kremlin endişelerini gösterebilir.
Putin'in kararnamesi, özel bir Rus hükümet komisyonunun Rusya Federal Güvenlik Servisi ile istişare ederek yabancı veri merkezlerinin kullanımına izin vermesini de sağlıyor. Bu, dikkat çekici bir politika değişikliği olarak öne çıkıyor, zira daha önce Putin ve Rus parlamentosu, Rus şirketlerinin Rusya sınırları dışındaki bulut bilişim altyapılarını kullanmalarını engelleyen "Egemen İnternet Yasası"nı yürürlüğe koymuştu.
Rusya'nın egemen ve giderek kapanan bir internete yönelik ilerlemesi, Yandex gibi birkaç Rus teknoloji şirketinin kontrolünde oldukça merkezileşmiş bir sistemle sonuçlandı. Bu aşırı merkezileşmiş sistem, Ukrayna İHA saldırılarının önemli Rus veri merkezlerini hedef almasıyla, popüler ödeme ve dijital bankacılık uygulamaları, e-ticaret platformları, video akış hizmetleri ve araç çağırma ile yemek teslimatı uygulamaları gibi birçok hizmet için yaygın aksaklıklara neden olarak savaş zamanında savunmasızlığını kanıtladı.
Yandex ayrıca, Ukrayna İHA saldırılarının, orijinal olarak barındırıldıkları yapay zeka veri merkezlerini hedef almasının ardından üç ana süper bilgisayarını da taşımak zorunda kaldı.
Buna karşılık, Ukrayna'nın merkezi olmayan dijital hizmetleri, yıllarca süren Rus İHA ve füze saldırılarına rağmen çok daha dirençli olduğunu kanıtladı. Özellikle hükümetin kritik enerji ve telekomünikasyon düğümlerini dağıtmak ve destekleyici altyapıyı daha fazla yer altına gömmek için daha fazla adım atmasıyla bu durum pekişti.
Bu dirence büyük katkı, ABD'li teknoloji devleri Amazon ve Microsoft'tan geldi. Bu şirketler, Rusya'nın tam ölçekli işgalini başlatmasından kısa bir süre sonra Ukrayna'nın hükümet kaynaklarını ve diğer kritik dijital hizmetlerini Avrupa'daki diğer bulut bölgelerine taşımalarına yardımcı oldu. Ukrayna hükümeti ayrıca, ABD ve Polonya ile Almanya gibi Avrupa ülkeleri tarafından finanse edilen SpaceX'in Starlink uydu terminallerini de bir yedek iletişim sistemi olarak kullandı.
Kaynakça: arstechnica.com
