Yapılan yeni bir klinik araştırma, yüksek riskli ve kansere dönüşme potansiyeli taşıyan miyelom öncülü bir kemik iliği hastalığı olan 'smoldering multiple myeloma' hastaları için umut vadeden sonuçlar ortaya koyuyor. Bu durum, ileriki aşama bir kan kanseri olan multipl miyelom gelişim riskini ciddi şekilde artırıyor.
Çalışma, daha önce multipl miyelomun ileri evrelerinde, özellikle tedavi sonrası tekrarlayan veya tedaviye dirençli hale gelmiş hastalarda kullanılan bir monoklonal antikor olan teclistamab üzerine odaklanıyor. Teclistamab, 2022 yılında hem Avrupa Birliği'nde hem de Amerika Birleşik Devletleri'nde tedaviye dirençli multipl miyelom hastaları için onay almış ve ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından sınıfının ilk ilacı olarak tanımlanmıştı.
Multipl miyelom, bağışıklık sisteminin önemli bir parçası olan plazma hücrelerinde gelişen bir kanser türüdür. Normalde enfeksiyonlarla savaşmaya yardımcı olan antikorlar üreten bu hücreler, multipl miyelomda anormal plazma hücrelerine dönüşerek 'miyolom proteinleri' adı verilen anormal antikorlar üretmeye başlar.
Hastalığın erken evrelerinde belirtiler genellikle belirsiz ve hafiftir, bu da tanı sürecini geciktirebilir. Kanser ilerledikçe kemik zayıflığı, böbrek hasarı, anemi, kanda kalsiyum yüksekliği ve enfeksiyonlara karşı artan yatkınlık gibi belirtiler ortaya çıkabilir.
2022 yılında dünya genelinde yaklaşık 188.000 kişiye multipl miyelom teşhisi konulduğu ve tahmini 121.000 ölümün bu hastalıktan kaynaklandığı belirtiliyor. Multipl miyelom tedavi edilebilir bir hastalık olsa da, zamanla tedavilerin etkinliği azalabilir ve hastalık tekrarlayabilir. Yeni hastalar genellikle daratumumab, deksametazon veya lenalidomid gibi ilaçların kombinasyonunu kullanırlar.
Hastalığın tekrarlaması giderek daha şiddetli hale gelebilir ve hastaların kemoterapi, kök hücre nakli ve çeşitli immünoterapiler gibi birçok tedavi yöntemini denemesini gerektirebilir.
Teclistamab, iki farklı hedefi aynı anda bağlayabilen 'bispesifik antikorlar' olarak adlandırılan daha yeni bir immünoterapi ilaç sınıfına aittir. Bu ilaç, vücudun T hücrelerini miyelom hücrelerindeki belirli proteinlere bağlayarak bağışıklık sisteminin kanseri tanımasına ve savaşmasına yardımcı olur.
Teclistamab henüz yeni bir tedavi olmasına rağmen, mevcut tedavilere rakip olabilecek hatta onları aşabilecek sonuçlar göstermiştir. Yapılan bir çalışmada, tekrarlayan multipl miyelom hastalarında teclistamab alanların, standart tedaviler alanlara göre daha uzun süre yaşadığı ve remisyonda kaldığı gözlemlenmiştir. 18 ay sonra, teclistamab alan hastaların neredeyse %70'inde hastalık ilerlemesi görülmezken, standart tedavi alanlarda bu oran yaklaşık %27'de kalmıştır.
Bununla birlikte, tekrarlayan veya tedaviye dirençli multipl miyelom hastalarında umut verici sonuçlar elde etse de, bu yeni ilacın etki süresinin sınırlı kalabileceği belirtiliyor. Bu bağlamda yapılan yeni bir araştırmada, ilacın yaygın bir kanser öncüsü olan yüksek riskli 'smoldering multiple myeloma' (HR-SMM) üzerinde benzer bir etkiye sahip olup olmadığı incelenmiş.
HR-SMM hastaları genellikle hastalığın ilerlemesini gözlemlemek veya 'tetikte bekleme' stratejisiyle takip edilir. Ancak multipl miyelomun sıklıkla tekrarlaması ve tedaviye direnç geliştirmesi nedeniyle, bu temkinli yaklaşımın temelinde, kanser geliştiğinde ve durum daha ciddi hale geldiğinde etkili tedavileri saklı tutma düşüncesi yatar. Ayrıca mevcut tedavilerin maliyeti ve yan etkileri de bu stratejiyi destekler.
Son zamanlarda, daha erken müdahalenin başarıya ulaşabileceğine dair ipuçları ortaya çıkmıştır. Yapılan klinik araştırmaların sonuçlarına dayanarak, FDA, 2025 yılı sonunda daratumumab'ı HR-SMM için onaylanmış ilk tedavi olarak belirlemiştir. Lenalidomid ile yapılan önceki denemeler de HR-SMM hastalarını korumaya yardımcı olabileceğini düşündürmektedir.
Ancak gözlemlenen faydalara rağmen, hastaların hala hastalık ilerlemesi yaşadığı, bunun muhtemelen daha az yoğun terapilerle elde edilen derin yanıtların eksikliğinden kaynaklandığı belirtiliyor. Daha güçlü kombinasyon rejimleri kullanan ek çalışmaların HR-SMM'de yanıt derinliğini artırdığı, ancak bu terapilerin de kür potansiyeli sunmadığı vurgulanıyor.
Multipl miyelomdaki başarısı göz önüne alındığında, araştırmacılar, HR-SMM hastalarındaki 'daha düşük tümör yükü ve daha bağışıklık yetenekli konak' durumu göz önüne alındığında, teclistamab ile immünoterapinin HR-SMM'de derin remisyonlara yol açıp açamayacağını merak etmişlerdir.
Bu amaçla, teclistamab ile lenalidomid-deksametazon (Rd) kombinasyonunu karşılaştıran rastgeleleştirilmiş Faz 2 bir deneme yürütülmüş. Denemenin güvenliğini sağlamak için başlangıçta 6 hasta üzerinde yapılan bir ön çalışma sonrası, HR-SMM teşhisi konulmuş 64 hasta deneye dahil edilmiş ve bu hastaların 59'u en az bir tedavi döngüsünü tamamlamıştır.
Bu 59 hasta grubunda, 45'i (güvenlik ön çalışmasındakiler dahil) teclistamab alırken, 14'ü Rd tedavisi görmüştür. Çalışma sonuçlarına göre, teclistamab tedavisinin hastaların %77.8'inde tüm kanser belirtilerinin ortadan kalktığı 'tam yanıt' oluşturduğu tespit edilmiş. Bu oran Rd tedavisi alan hastalarda %0 olarak kaydedilmiştir.
Ortalama 24.5 aylık takip süresinde, hastalığın ilerlemeden sağkalım oranı, teclistamab alan hastalarda %92, Rd alan hastalarda ise %49 olarak bulunmuştur.
Araştırmacılar, genel yanıt oranlarının, yanıt süresinin ve hastalığın ilerlemesine kadar geçen sürenin teclistamab alan grupta Rd grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı ölçüde iyileştiğini belirtmişlerdir. Bu bulgular, daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulsa da, HR-SMM için teclistamab'ı 'son derece aktif bir bağışıklık önleme stratejisi' olarak işaret etmektedir.
Bu çalışma, saygın bilimsel dergilerden Nature Medicine'de yayımlanmıştır.
