Modern savaşlarda yapay zeka ve dronların kullanımına adapte olan Türk savunma sanayii, küçük dronlarda çalışabilen, otonom hedef tespit ve belirleme yeteneğine sahip yapay zeka sistemlerini sahaya indirmeye hazırlanıyor. Bu teknoloji, keşif ve saldırı görevlerinde dronlara önemli bir avantaj sağlayacak.
Bu alanda çalışmalar yürüten bir teknoloji firması, 2018 yılında Türkiye'de kurulan bir ekiple başladığı yolculuğunda, makine öğrenmesi modellerini ticari araçların donanımlarında doğrudan çalıştırmaya odaklanmıştı. Ancak, küresel gelişmeler ve artan güvenlik ihtiyaçları doğrultusunda firma, savunma uygulamalarına yönelerek bu teknolojinin operasyonel hale getirilmesinin önemini vurguluyor.
“Değişen dünya koşullarında, bu teknolojinin, veri ve sensörlerden elde edilen bilgileri makine öğrenmesi için operasyonel hale getirerek, ülkemizin stratejik avantajını güvence altına alabileceğini fark ettik” diyen yetkililer, ileri seviye yapay zeka modelleri yerine, dronların veya ileri üslerde kullanılan bilgisayarların donanımlarında çalışabilen daha yalın modellerden yararlanıldığını belirtiyor. Bu modellerin, küçük gömülü cihazlardan oldukça güçlü edge istasyonlarına kadar çeşitlilik gösterebilen, sahada konuşlu donanımlara sığması gerekiyor.
Firma, savunma inovasyon programları kapsamında, dronlarda, dron pilot tabletlerinde ve saha komuta noktalarında bulunan edge bilişim donanımları için makine öğrenmesi modellerini uyarlamaya yönelik projelerde yer aldı. Bu sayede, dronların kameraları ve sensörleri çevredeki savaş alanı ortamından veri toplarken, yapay zeka modelleri hedef belirleme gibi görevlerde dron operatörlerine yardımcı olabiliyor. Elde edilen seçici güncellemeler, hassas ham verilerin iletilmesine gerek kalmadan yerel birlik veya bölük karargahlarındaki bilişim düğümlerine iletilebiliyor.
Bu karargah bilişim düğümleri, birden fazla kaynaktan toplanan yeni savaş alanı verileri üzerinde yapay zeka modellerini yeniden eğitiyor ve güncellenmiş yetenekleri fırsat buldukça edge cihazlara geri gönderiyor.
“Örneğin, bir çöl ortamında eğitilmiş modeller, kentsel bir ortamda iyi performans göstermeyebilir. Ancak, tek bir gün veya bir operasyon süresince öğrenmeye ve gelişmeye devam eden, pratik edge’de üretilen bu devasa sensör verilerinden faydalanan yeni model sürümleriyle, sürdürülebilir bir avantaj elde edilebilir” şeklinde açıklamalarda bulunuluyor.
Teknolojinin Canlı Tatbikatlarda Testi
Bu teknoloji, askeri dronların ve cihazların, büyük yapay zeka modellerini barındıran merkezi bir sunucuya sürekli iletişim kurma ihtiyacı duymadan, yerel yapay zeka modellerinden faydalanmasını sağlıyor. Merkezi bir konuma bağımlılık, özellikle büyük veri merkezlerinin hedef alınabildiği ve imha edilebildiği günümüz çatışma ortamlarında daha riskli hale geliyor.
Bu yaklaşım, elektronik harp ve düşman karıştırmalarının iletişim sinyallerini sık sık kesintiye uğratabildiği modern savaş alanlarında da son derece kullanışlı. Halihazırda birçok Türk askeri dronu, ucuz kamikaze dronlarına entegre edilmiş yapay zeka yetenekleri ile donatılıyor.
“Bir dron tabanlı keşif ve istihbarat sistemi için bunu nasıl yapabileceğimize dair işleyen bir konsept geliştirdik. Bunu daha önce kamuya açık gösterilerde de sergiledik,” ifadeleri kullanılıyor.
Firma ayrıca, düşük maliyetli, otonom bir kamikaze dron geliştirmeyi amaçlayan bir projede yer alıyor. Bu projenin konsepti, ilk olarak bir etkinlikte kamuoyuna tanıtıldı. Tanıtımda, bir dronun yapay zeka kullanarak potansiyel olarak tespit edilen tüm tehditleri otonom olarak nasıl “tespit edip, tanımlayabildiği ve konumlandırabildiği” gösterildi. Tüm verilerin özel gemi içi bilişim sistemleri tarafından işlenmesi, sistemin harici bir işlem yapmadan gerçek zamanlı performans göstermesini sağlıyor.
Gemi içi yapay zeka yetenekleri sayesinde dron, görevi tarafından tanımlanan en yüksek değerli hedefi (bu durumda zırhlı bir mühendislik aracı) otomatik olarak önceliklendirerek o hedefe doğru uçup üzerine bir patlayıcı bıraktı. Bir insan operatör hala dronu kontrol edip yönlendirebilse de, dron görevi doğrudan insan komutları olmadan kendi başına tamamladı.
Firma, geçtiğimiz aylarda da bir Türk Hava Kuvvetleri üssünde teknolojisini test etti. Bu gösterimde, askeri birlikteki bir saha konuşlu bilişim düğümünün, firmanın laboratuvarındaki merkezi bir bilişim düğümüyle bağlantısı kesildikten sonra bile kendi yapay zeka çıkarım ve aktif öğrenme süreçlerini nasıl yürütebildiği gösterildi. Bağlantı yeniden kurulduğunda, yerel yapay zeka modeli güncellemeleri merkezi bilişim düğümüyle paylaşıldı.
Bu dağıtık yapay zeka modellerinin toplu verilerden öğrenmesini sağlayan bu federasyonlu öğrenme stratejisi, nihayetinde tüm coğrafi bölgelere veya ülkelere ölçeklenebilir. “Bu prensipte, NATO üyesi devletler arasında işbirliğinin önünü açabilirsiniz,” şeklinde açıklamalarda bulunuldu.
