Bilim insanlarının şaşırtıcı derecede eğlenceli bir yönü olduğu, araştırma yayınlarında popüler kültürden sıkça yapılan alıntılarla kanıtlanıyor. Bu alıntılar arasında en sık karşımıza çıkan müzik grubu ise The Beatles. Bilimsel yayınlarda şarkıları ve sözleri en çok yer alan grup The Beatles olarak öne çıkıyor.
Bilimsel makalelerdeki bu Beatles referanslarının bazıları oldukça yaratıcı. Örneğin, Uzun COVID üzerine yapılan bir araştırmada, Beatles'ın 'The Long and Winding Road' şarkısının adı hafifçe değiştirilerek kullanılmış. Başka bir örnekte ise 'Here Comes the Sun' şarkısı, kuantum bilgisayarlar üzerine yapılan bir çalışmaya uyarlanmış.
Daha önce de bilim insanlarının popüler müziklere olan ilgisi çeşitli araştırmalara konu olmuş. 2014 yılında yapılan bir çalışma, İsveçli bilim insanlarının araştırma makalelerine kasten Bob Dylan şarkı sözleri eklediğini ortaya çıkarmıştı. Bu durum, Dylan'ın şarkılarının tıbbi literatürde ne kadar sık geçtiğini inceleyen çalışmalara yol açmış ve en çok 'The Times They Are A’Changin'' ile 'Blowing in the Wind' şarkılarının referans verildiği görülmüştü. İklim bilimciler de Bob Dylan şarkı sözlerine sıkça yer vermiş.
2017'de yapılan bir karşılaştırmalı çalışma, tıbbi literatürde Bob Dylan ve The Beatles şarkılarına yapılan referansların sıklığını incelemiş ve The Beatles'ın daha baskın olduğunu göstermişti. 2023 yılında yapılan bir başka analiz ise The Clash grubunun 'Should I Stay or Should I Go' şarkısının bilimsel makalelerde ne kadar sık kullanıldığını ortaya koymuş ve bu şarkının Beatles'ın şarkılarından daha fazla referans aldığını belirtmişti.
Son yapılan geniş çaplı araştırma ise bu eğilimi daha derinlemesine inceliyor. Bu çalışmanın yazarları, bilim insanlarının en sevdikleri grubun bilim dünyasında ne kadar yer edindiğini fark etmişler. Hatta ilaç keşfi alanında, yeni ilaçları mevcut tedavilerden daha iyi hale getirme zorluğu "The Beatles'tan daha iyi olma" problemi olarak adlandırılıyor. NASA bile buz çekirdekli tepeler üzerine yaptığı bir araştırma projesine "Pingo STARR" adını vermiş.
Bu yeni çalışma, önceki araştırmalardan farklı olarak tek bir bilim dalıyla sınırlı kalmamış. Kapsamlı bir dil modeli kullanarak, sadece şarkı adlarının değil, belirli sözlere ve yaratıcı kelime oyunlarına yapılan referansların da incelenmesiyle Scopus ve Google Scholar gibi veri tabanları taranmış.
Dostlarından Küçük Bir Yardım
Araştırmada, yine en çok referans verilen şarkı "The Long and Winding Road" olmuş. Bunu The Clash'in "Should I Stay or Should I Go" şarkısı izlemiş. Yazarlar, yaptıkları analizlere dayanarak, Beatles'ın bilimsel makale başlıklarında en sık referans verilen müzik sanatçısı olduğu sonucuna varmışlar.
Araştırmacılar, Paul McCartney'nin "The Long and Winding Road" şarkısını "ulaşılamayan" ve "hiçbir zaman tam olarak varılamayan kapı" olarak tanımladığını belirtiyorlar. Bu metaforun, deneme yanılma yoluyla anlamlı ancak geçici sonuçlara ulaşmayı hedefleyen bilimsel süreci çok iyi yansıttığını düşünüyorlar. Tıpkı bilimsel olguların uzun ve öngörülemeyen gelişim süreçleri gibi...
Yazarlar, Scopus veri tabanında Beatles şarkı adlarıyla ilgili 2.048 tam eşleşme bulmuşlar. Kelime oyunları eklendiğinde ise bu sayı 3.000'i aşıyor. Bu referansların dağılımının oldukça dengesiz olduğu ve Zipf yasası olarak bilinen bir güç yasası dağılımı izlediği görülmüş. Yani, az sayıda şarkı sürekli olarak referans verilirken, çoğu şarkı sadece bir veya iki kez kullanılmış.
ChatGPT'nin temelini oluşturan "Attention is all you need" başlıklı makale, tüm referanslar arasında en çok atıf alan makale olma özelliğini taşıyor. Beatles şarkı başlıklarıyla tam eşleşme içeren en çok atıf alan ilk üç makale ise "Good day sunshine: Stock returns and the weather", "Seizure prediction: The long and winding road" ve "Th17 cell differentiation: The long and winding road" olarak sıralanıyor. Beatles şarkı sözleri, özellikle tıbbi konularla uyum sağlıyor gibi görünüyor. Beatles şarkılarına yapılan referanslar her ne kadar Scopus'taki her konu alanına yayılmış olsa da, tıp ve sosyal bilimler bu konuda başı çekiyor.
Araştırmacılar, bu tür şarkı referanslarının kullanımında 1990'dan bu yana, özellikle 1995-2005 yılları arasında belirgin bir artış olduğunu gözlemlemişler. Bu artışın, Beatles'ın "Anthology" projesinin yayınlanmasıyla çakıştığı belirtiliyor. Yazarlar, bu projenin yeni nesilleri Beatles müziğiyle tanıştırdığını ve Spotify gibi platformlarda müziğin yaygınlaşmasıyla bu trendin daha da güçlendiğini öne sürüyorlar.
Aynı zamanda, akademik yayıncılıkta yaşanan hızlı dijitalleşme, yazarların daha dikkat çekici olmaları yönünde bir baskı oluşturmuş. 2023'te yapılan bir araştırma, başlıklarda şarkı referansları kullanmanın, okuyucunun dikkatini çekmek ve aynı zamanda teknik jargondan kaçınmak için etkili bir yol olabileceğini öne sürmüş. Bu çalışma yazarları da, akademik yazımın giderek daha gayri resmi ve okuyucu odaklı hale geldiğine dair somut kanıtlar sunduklarını düşünüyorlar.
"The Long and Winding Road" referanslarının aşırı kullanım nedeniyle etkisinin azaldığı savunulsa da, yazarların belirttiği gibi, daha yenilikçi kelime oyunları hala ilgi çekici olmaya devam ediyor. Örneğin, Beatles'ın "White Album" albümünün hayranları, "Happiness is a warm theorem" veya "Everybody’s got something to hide except me and my patented monkey: Patentability of cloned organisms" gibi başlıkları görünce gülümsemeden edemeyeceklerdir.
PLoS ONE, 2026. DOI: 10.1371/journal.pone.0356147
