Ağız kanseri, birçok insanın aklına ilk gelen hastalıklar arasında olmayabilir ancak yaygınlığı artmakta ve ölümcül olabilmektedir. Birçok kanser türünde olduğu gibi, erken teşhis en iyi sonuçları almak için kritik öneme sahiptir. Ancak mevcut teşhis yöntemleri genellikle invaziv ve zorlayıcıdır.
Son gelişmelerle birlikte, Birleşik Krallık ve Hindistan'dan bilim insanları, ağız kanserinin erken evrelerinde doğru bir şekilde tespit edebilen etkili ve non-invaziv yeni bir test yöntemi geliştirdi. Bu yöntemin en dikkat çekici özelliği ise sonuçların bir saat içinde alınabilmesi.
Londra Kraliçe Mary Üniversitesi'nden bir oral onkolog olan Muy-Teck Teh, bu yeni testin doktorlara hastaları hızlı, doğru ve invaziv olmayan bir şekilde sınıflandırma imkanı sunduğunu belirtiyor. "Bu test, öncül lezyonları olan hastaları düzenli ve sistematik olarak izlememize olanak tanıyor ve kanserleri daha önce tespit edebilmemiz mümkün hale geliyor" diyor.
Ağız kanserleri genellikle dudaklarda, diş etlerinde, dilde veya yanakların iç kısmında kalıcı yaralar veya renk değişikliği gösteren lekeler olarak ortaya çıkar. Bu lezyonların çoğu iyi huylu olsa da, dikkatli olmak önemlidir. Ne yazık ki, mevcut teşhis süreci genellikle etkilenen dokudan bistüri ile biyopsi alınmasını gerektirir ki bu da vücudun bu hassas bölgesinde oldukça acı verici olabilir.
Daha da kötüsü, iyi huylu bir lezyonun kansere dönüşme potansiyelini izlemek için zamanla birden fazla biyopsi gerekebilir. Ancak bu kadar invaziv olması nedeniyle birçok hasta takip randevularından kaçınmaktadır.
Neyse ki, ağrısız bir alternatif yakında sunulabilir. Bilim insanları, sadece ağızdan alınan hızlı bir sürüntü testi gerektiren yeni bir tanı aracı geliştirdiler.
Quantitative Malignancy Index Diagnostic System (qMIDS) olarak bilinen bu sistem, şüpheli lezyonun bir fırça ile sürüntüsünün alınmasını ve ardından ağız kanseri ile ilişkili dört spesifik genin mRNA ekspresyonu açısından analiz edilmesini içeriyor. Aynı zamanda, ağzın etkilenmemiş bir bölgesinden alınan kontrol örnekleri de analiz ediliyor.
qMIDS testinin önceki versiyonları büyük ölçekli denemelerde umut vaat etmişti. Bu çalışma için araştırmacılar, qMIDS'in üçüncü versiyonunun ağız kanserini iyi huylu lezyonlardan ayırt etme etkinliğini araştırmaya odaklandılar.
Potansiyel olarak kanserli olabilecek lezyonları bulunan 545 hastanın ağızlarından fırça biyopsileri toplandı. Test, %95.5'lik genel bir doğruluk oranı ile sonuçlandı. Yanlış pozitif ve yanlış negatif oranları ise %5'in altında kaldı. Sonuçlar bir saat içinde elde edildi.
Teh, fırça sürüntüsü testinin performansının mikrobiyopsi ile karşılaştırılabilir olması karşısında şaşkınlıklarını dile getiriyor. Bu durumun, bu dört gen tarafından yakalanan biyolojik sinyalin, fırça biyopsisi ile toplanan yüzeyel dökülen hücrelerden bile tespit edilebilecek kadar güçlü ve tutarlı olduğunu gösterdiğini belirtiyor.
Düşük riskli hastaları gereksiz rahatsızlıktan kurtarmanın yanı sıra, test yüksek riskli hastaların sağlıklarını zaman içinde izlemelerine de yardımcı olabilir. Kolayca tekrar edilebildiği için qMIDS, bir lezyonun ne zaman ve nasıl kötüleşebileceğini, müdahale etmek için yeterince erken bir aşamada tespit etmeye yardımcı olabilir.
Bu, dünya çapında ağız kanseri vakalarının ve ölümlerinin 1990'dan bu yana iki katından fazla artması göz önüne alındığında önemlidir. Sigara, alkol ve şekerli içecekler gibi yaşam tarzı faktörlerinin yanı sıra insan papillomavirüsü (HPV) enfeksiyonlarının da bu artışla ilişkili olduğu düşünülüyor.
Araştırmacılar şu anda bu testi ticarileştirmek için çalışmalarını sürdürüyor ve testin en geç iki yıl içinde klinik kullanıma sunulabileceğini belirtiyorlar.
Araştırma, Biomarker Research dergisinde yayımlandı.
