Nisan 2029'da nadir bir ziyaretçi Dünya'ya yakın uzaydan geçecek.
Yaklaşık 370 metre uzunluğundaki kaya parçası 99942 Apophis asteroidi, Dünya'ya 32.000 kilometreden (20.000 mil) daha yakın bir mesafeden, adeta kulak mesafesinden geçecek.
Bilim insanları yaptıkları titiz hesaplamalar sonucunda Apophis'in Dünya sakinleri için yakın bir tehdit oluşturmadığı konusunda oldukça emin.
Ancak, The Planetary Science Journal'da yayınlanan bir makaleye göre, asıl soru şu: Dünya sakinleri Apophis için bir tehdit oluşturuyor mu? Cevap şaşırtıcı bir şekilde 'belki'.
Özellikle, İtalyan Ulusal Araştırma Konseyi (CNR) Uygulamalı Fizik Enstitüsü'nden (IFAC) fizikçi Giulia Schettino ve astrodinamikçi Alessandro Rossi'ye göre, Dünya'ya yakın uzayı insan yapımı çöplerle doldurma eğilimimiz, hayatımızda bir kez yaşanabilecek bilimsel bir fırsatı tehlikeye atabilir.
Rossi, uzay çöpü ve asteroid dinamikleri konularında uzman olduğunu belirtiyor. Apophis'in yörünge animasyonlarını ilk gördüğünde, insan yapımı uzay çöpüyle karşılaşma olasılığını sorgulamaya başladığını ifade ediyor.
Apophis'in yakın geçişi, asteroidler hakkındaki anlayışımızı değiştirebilir.
Dünya'ya bu kadar yakın geçerken, gezegenimizin yerçekimi asteroidi öyle güçlü bir şekilde çekecek ki, dönüşünü değiştirebilir, toprak kaymalarını ve hatta asteroid depremlerini tetikleyebilir ve belki de yüzeyinin altında gizlenen sırları ortaya çıkarabilir.
Avrupa Uzay Ajansı'nın RAMSES görevi ve NASA'nın OSIRIS-APEX görevi gibi iki uzay aracı, bu karşılaşmayı benzeri görülmemiş bir ayrıntıyla izlemeyi planlıyor.
Ancak, uzay araçları bu değişiklikleri incelemeden önce Apophis beklenmedik bir müdahale alırsa, bu değişiklikleri yorumlamak çok daha zor hale gelecektir.
Rossi ve Schettino, asteroidin yörünge bölgesinden geçerken insan yapımı enkazla karşılaşma olasılığını araştırmaya koyuldu. Bu bölge, Dünya etrafında on binlerce kilometreye uzanan bir uzaydır.
Başlangıçta endişe edecek pek bir şey olmadığını düşünüyorlardı. İnsan yapımı enkazın çoğu, Apophis'in geçişinden çok daha yakın yörüngelerde dönüyor.
Rossi, başlangıçta 'boş bir deney' yani hiçbir etkileşim olmayacağını beklediğini söylüyor. Ancak, nesnelerin asteroidden birkaç kilometre yakınına gelme olasılığı onu şaşırttı.
Araştırmacılar simülasyonları çalıştırdıklarında ise, beklentilerinin tam tersi bir sonuçla karşılaştılar.
Apophis'in son derece iyi tanımlanmış yörüngesini ve yörünge bölgesindeki bilinen nesnelerin sayısını modellediler. Bu yükseklik, yörüngedeki bir cismin Dünya'nın dönüşüyle senkronize olabileceği bir yerdir, genellikle yaklaşık 36.000 kilometre civarındadır.
Simülasyonlara görünmeyen enkazdan oluşan bir popülasyonu da ekleyerek olası sonuçları modellediler.
Çoğu senaryoda her şey yolunda gidiyor. Ancak, araştırmacıları şaşırtıcı bir şekilde, yörünge bölgesindeki bir şeyin Apophis'e çarpma ihtimalinin küçük ama gerçek olduğu ortaya çıktı.
Muhtemelen NASA'nın Çift Asteroid Yönlendirme Testi (DART) görevini hatırlarsınız. Bu görevde, bir uzay aracını bir asteroidle çarpıştırarak Dimorphos asteroidinin yörüngesi kasıtlı olarak değiştirilmişti. Bu durum o tür bir olay değil.
Endişe, uzay enkazının Apophis'in yörüngesini önemli ölçüde değiştirmesi değil. Hatta, çarpışmanın kendisi mutlaka yıkıcı olmayabilir. Küçük bir krater veya bir enkaz bulutu, uzay araçları için ek gözlemler sağlayabilir.
Daha büyük sorun, geçişin yorumlanmasını zorlaştıracak olmasıdır.
Bilim insanları, Apophis'in Dünya'nın yerçekimi tarafından dönüştürülüşünü izlemeyi umuyor. Önceden meydana gelen beklenmedik bir çarpışma, hangi değişikliklerin gezegenimizden kaynaklandığını, hangilerinin çarpışmadan kaynaklandığını ayırmayı çok daha zorlaştıracaktır.
Rossi, bir çarpışmanın asteroidin yörüngesini önemli bir şekilde değiştirmeyeceğini vurguluyor. Olası sonuçların, küçük bir krater oluşumu ve saçılan enkaz olacağını belirtiyor. Bunlar, uzay araçları tarafından tespit edilebilir ve uzay araçları bu saçılan enkazdan etkilenmez.
RAMSES'in yüzeye yerleştirmeyi planladığı aletlerin (yerçekimi ölçer ve sismometre) çarpışmadan bir sinyal tespit etme olasılığı da var.
Rossi, bir çarpışmanın kontrolsüz bir Kessler sendromunu tetiklemeyeceğini de ekliyor. Alçak Dünya yörüngesindeki kalabalık ortamın aksine, jeostatik bölgedeki enkaz çok daha seyrek olduğundan, hatta bir çarpışma Apophis'ten birkaç kaya parçasını dışarı atsa bile, bunların başka bir şeye çarpma olasılığı düşüktür.
Çalışma, yüksek Dünya yörüngesinde gizlenen küçük enkaz popülasyonu hakkında ne kadar az şey bildiğimizi vurguluyor. Büyük nesneler düzenli olarak takip edilirken, birçok küçük parçacık hala büyük ölçüde görünmez durumda.
Rossi, Apophis'in geçişinin 2029'dan önce bu resmi iyileştirmek için ek motivasyon sağlayacağını umuyor.
Yüksek irtifa uzay enkazının daha kapsamlı bir araştırmasını teşvik etmesi gerekip gerekmediği sorulduğunda, evet yanıtını veriyor.
AB Uzay Gözetim Sistemi tarafından önümüzdeki birkaç yıl içinde yeni gözetleme teleskoplarının tanıtılacağını ve bunların yüksek Dünya yörüngesi popülasyonları hakkındaki bilgimizi artırmak için kullanılacağını belirtiyor.
Bu bulgular The Planetary Science Journal'da yayınlandı.
