Doğa, annelere yavrularını büyütmek ve onlara bakmak için pek çok şaşırtıcı ve tuhaf yöntem sunmuştur. Bazı anneler, örneğin, çiftleşme gereksinimi duymadan, dinozorlardan miras kalan bir adaptasyonla kendilerini klonlayarak 'bakire doğum' yapabilir.
Akrep anneleri, kabukları henüz yumuşak yavrularını sırtlarında taşır. Hatta bazen annenin bir iki yavrusunu yeme olasılığı bile bu durumun ne kadar ilginç olduğunu gösterir.
Ancak bu çeşitli annecil yöntemlerin evrimsel köklerini incelemek zordur, çünkü bir canlının ölümünden sonra üreme dokuları hızla çürür.
Şimdi ise Scientific Reports'ta yayımlanan inanılmaz bir keşif, nadir bir ışık tutuyor: Uluslararası bir araştırma ekibi, yumuşak dokuları ve hatta minicik yavruları korunmuş, 125 milyon yıllık 'hamile' bir deniz tarağı fosili tanımladı.
Bilim insanları onlarca yıldır bu tür bir numune arayışındaydı.
Dinozor Adası Müzesi küratörü ve Portsmouth Üniversitesi misafir araştırmacısı Martin Munt'un belirttiğine göre, "Bu, bu deniz kabuklularının gelişmekte olan yavrularına baktığına ve onları koruduğuna dair bilinen en eski fosil kanıtıdır. Şimdiye kadar bu üreme stratejisi yalnızca yaşayan türlerden biliniyordu."
Genellikle anaçlıkla akla gelmeyen bu antik deniz tarağı, çift kabuklu bir yumuşakçadır. 40.000'den fazla fosil ve 50.000 yaşayan türü barındıran devasa bir çift kabuklu yumuşakça grubuna aittir. Bu grubun içinde istiridye, midye ve tarak gibi sofralarımızın vazgeçilmezleri de bulunur.
Fosilleşmiş deniz tarağı numuneleri, İngiltere'nin güney kıyısındaki Wight Adası'nda bulundu. Burası, Avrupa'nın en büyük kara yırtıcılarından biri olabilecek fosiller de dahil olmak üzere bol miktarda Kretase dönemi fosil buluntusuyla ünlüdür.
Munt, "Bu keşif sadece antik tatlı su deniz kabuklularının nasıl ürediğine dair nadir bir bakış açısı sunmakla kalmıyor, aynı zamanda bu hayvanların milyonlarca yıl önce nehir ve göllerdeki yaşama nasıl başarılı bir şekilde adapte olduğunu da açıklıyor." diye ekliyor.
Burada incelenen Margaritifera valdensis canlıları, günümüz tatlı su inci midyeleriyle uzaktan akrabadır ve bu midyelerden bin türe kadar yaşar.
Ayrıca, tüm omurgasızlar arasında en eşsiz üreme stratejilerinden birine sahiptirler. Bu strateji, bir uzaylıyı (xenomorph) aratmayacak kadar ilginçtir.
İlk olarak temel bir senaryo yaşanır: Erkekler suya sperm salar. Dişiler bunu süngerimsi yapılarıyla alıp, solungaçlarının özel bir bölümündeki bir kuluçka odasında yumurtaları döller. Bu sayede hem barınak sağlarlar hem de gelişmekte olan yavrularına kalsiyum gibi mineraller sağlarlar. Bu mineraller, numunelerin korunmasına yardımcı olmuş olabilir.
Daha sonra yavrular, olgunlaşmak için balıklara parazit gibi bulaşması gereken larvalara dönüşür. Larvalar, solungaçlara ve yüzgeçlere tutunup balığın derisinin altında gelişir ve sonunda ayrılarak yeni midye yatakları oluştururlar.
Bu karmaşık üreme stratejisinin Erken Kretase dönemine kadar evrimleştiğini bu yeni fosillerin gösterdiğini belirten Varşova Üniversitesi'nden fosil çift kabuklular uzmanı ve çalışmanın ortak yazarı Aleksandra Skawina, "Bu yeni fosiller, bu karmaşık üreme stratejisinin Erken Kretase dönemine kadar evrimleştiğini gösteriyor." demiştir.
Bu araştırma ayrıca yaklaşık 200 yıl önce ilk kez tanımlanan karanlık ve gizemli 'moluskit' malzemesinin kökenini de aydınlatıyor.
Çalışmanın ortak yazarlarından ve İspanya Jeoloji ve Maden Enstitüsü'nden jeokimyacı Rafael P. Lozano, "Bu malzemenin aslında mineraller tarafından olağanüstü bir şekilde korunmuş fosilleşmiş yumuşak dokulardan ve üreme yapılarından oluştuğunu bulduk." diye açıklıyor.
Ne yazık ki, bu inanılmaz canlılar şu anda en çok tehdit altındaki türler arasında yer alıyor. Kirlilik, inşaat projeleri, iklim değişikliği ve diğer faktörler tatlı su sistemlerini yok ediyor.
Cinsel adaptasyonlarını takdir etsek de, yumuşakçalar genellikle donuk küçük kabuklar olarak göz ardı edilirler, oysa eklembacaklılardan sonra en büyük ikinci omurgasız hayvan grubunu temsil ederler.
Bu araştırmalar, Dünya'nın altıncı kitlesel yok oluşunun sinyallerini veriyor olabilir. Bu nedenle, modern tatlı su ekosistemlerinin önemli bir parçası olan bu canlıları yakından takip etmek hepimiz için faydalı olacaktır.
Bu araştırma Scientific Reports'ta yayımlanmıştır.
