Günümüzde ortalama insan ömrü yaklaşık 71 yıla ulaşmış durumda. Ancak nadiren de olsa 100 yaşını aşan ve 'yüz yıllıklar' olarak adlandırılan centenarian'lar, hatta 110 yaşını geçen 'süper centenarian'lar bulunuyor. Yeni bir araştırma, bu yaşlı bireylerin yaş ilerledikçe artan kanser ve diğer hastalık risklerine karşı nasıl daha dirençli olabileceğine dair önemli bir ipucu sunuyor.
Yapılan araştırmalar, bu olağanüstü uzun ömürlü kişilerde, bağışıklık sisteminin bir parçası olan T helper hücrelerinin nadir bir alt türünün çoğaldığını ortaya koyuyor. Bu hücreler, zamanla adapte olarak ve sayısını artırarak vücudu koruyor. Bilim insanları, bu durumun yaşlılığa bağlı zorluklara karşı bağışıklık sisteminin adaptif bir yanıtı olabileceğini belirtiyor.
Hepimizin bağışıklık sisteminde yer alan T helper hücreleri (CD4 hücreleri olarak da bilinir), farklı alt türlere sahiptir. Bunlardan biri olan sitotoksik CD4 T hücreleri (CD4 CTL), genellikle vücutta nadir bulunur. Bu hücrelerin görevi, enfekte olmuş, hasar görmüş veya kanserli hücreleri tespit edip yok ederek daha fazla zarar oluşmasını engellemektir. İlginç bir şekilde, 100 yaş ve üzerindeki bireylerde, genellikle nadir görülen bu CD4 CTL hücrelerinin sayısında belirgin bir artış gözlemleniyor.
Bu dikkat çekici örüntü, sınırlı sayıda da olsa gerçekleştirilen bir çalışmada incelenen bireylerin kan örneklerinde görüldü. 70, 80 ve 90'lı yaşlardaki katılımcıların kan örneklerinde CD4 CTL hücrelerinin oranı ortalama %4 iken, 100 yaşın üzerindeki centenarian'larda bu oran ortalama %9.6'ya, süper centenarian'larda ise %17.6'ya yükseliyor. Hatta bu küçük grupta, henüz 100 yaşına gelmemiş bir katılımcının bile bu hücrelerden en yüksek oranda bulunması dikkat çekici.
Bu hücrelerin oldukça aktif olduğu ve tükenmişlik belirtisi göstermediği de gözlemlenmiş. Osaka Üniversitesi'nden immünoloji uzmanı Kosuke Hashimoto, "Bağışıklık yaşlanması sadece bir gerileme süreci değildir. Belirli T hücrelerinin seçici olarak çoğalması, aşırı yaşlılıkta bile bağışıklık sisteminin yaşa bağlı zorluklara uyum sağlayabileceğini düşündürüyor" şeklinde açıklıyor.
Araştırmacılar, hücre yüzeyindeki proteinleri inceleyerek, bu CD4 CTL hücrelerinin, helper hücrelerin CD27 ve ardından CD28 proteinlerini kaybetmesiyle ortaya çıktığını keşfetti. Kanserli hücreleri yok etme yeteneğiyle bilinen T hücrelerinin, bir bağışıklık saldırısına yanıt olarak kendilerini kopyalayarak çoğalabildiği biliniyor. Bu durum, incelenen yaşlı bireylerin kan örneklerinde de gözlemlenmiş. Ortalama olarak, CD4 CTL hücrelerinin yaklaşık %33'ü tek bir orijinal hücrenin kopyasıyken, bir centenarian'dan alınan örnekte bu oran yarı yarıya görülüyor.
Bu bulgular, yaş ilerledikçe vücudun artan bağışıklık tehditleriyle karşılaştığını ve bol miktarda CD4 CTL hücresinin, süper centenarian'ların bu tehditlere karşı hayatta kalmasına yardımcı olabileceğini gösteriyor. Hashimoto, "Yaşlandıkça anormal hücreler, yaşlanan ve kanserli hücreler daha yaygın hale gelir. Bulgularımız, bu değişikliklere karşı bağışıklık adaptasyonunun olağanüstü uzun ömre katkıda bulunabileceğini öne sürüyor" diyor.
