Son yıllarda Türkiye'de de etkilerini giderek daha fazla hissettiren orman yangınları ile mücadele kapsamında, su ve yangın geciktirici madde püskürtebilen dronlar, olası yangınları erken evrede söndürme potansiyeliyle dikkat çekiyor. Özellikle yaz aylarında daha sık görülen ve iklim değişikliğinin de etkisiyle yaygınlaşan yangın riskine karşı, dronların hızlı müdahale araçları olarak kullanılması hedefleniyor.
Dronlar, geleneksel yangın söndürme uçaklarına kıyasla daha küçük olmaları ve daha kısa uçuş menzillerine sahip olmaları nedeniyle, büyük yangınlara toplu müdahale için tek başlarına yeterli olmayabilirler. Ancak, teknoloji firmaları ve itfaiye teşkilatları, dronların daha küçük çaplı yangınlara daha hızlı ulaşarak, büyük felaketlere dönüşmeden kontrol altına alınmasına nasıl katkı sağlayabileceğini araştırıyor.
Geçtiğimiz aylarda yapılan bir saha denemesinde, beş adet otonom dronun birlikte çalışarak, yangın söndürme köpüğü kullanarak küçük çaplı bir yangına müdahale ettiği gözlemlendi. Bu deneme, yangınlarla mücadelede otonom sistemlerin potansiyelini ortaya koydu. Dronların ticarileştirilmesi için çalışmalar devam ederken, ilk ürünlerin yakın gelecekte piyasaya sürülmesi bekleniyor.
Bu otonom dronlar, belirlenen GPS noktasına otonom olarak uçabiliyor. Üzerlerindeki sensörler sayesinde yangının ısı izini tespit edebiliyor ve en uygun süzülme yüksekliğini ayarlayabiliyor. Ardından, sırayla yangının üzerine su veya yangın geciktirici madde püskürtüyorlar. Dronların taşıma kapasitesi, menzili ve hızları, erken müdahale için ideal olabilecekleri alanları belirliyor. Bu nedenle, yangın riski yüksek bölgelerde önceden konuşlandırılmaları veya kara yoluyla taşınmaları önem taşıyor. Ancak dronların taşınabilirliği de oldukça yüksek; bir kamyonetin arkasında rahatlıkla taşınabiliyor ve hatta iki kişi tarafından manuel olarak da taşınabiliyor.
Firmaların hedefi, yangın söndürme ekiplerinin dönen bir dronun yükünü hızla yenileyebilmesi ve bataryasını değiştirebilmesi sayesinde, dronun dakikalar içinde tekrar göreve hazır hale gelmesini sağlamak. Daha önce de benzer drone teknolojilerinin erken yangın önleme amacıyla test edildiği biliniyor.
Öte yandan, farklı bir coğrafyada da yangınla mücadele dron sistemleri test edildi. Bu testlerde, otonom yangın tespit ağları ile entegre çalışan dronlar, orman yangınlarını otomatik olarak tespit edip söndürme operasyonları gerçekleştirdi. Tespit sistemi, ağaçlara monte edilen güneş enerjisiyle çalışan sensörler aracılığıyla dumanı algılıyor. Bir sensör alarm verdiğinde, internete bağlı bir ağ geçidi aracılığıyla bir gözlem dronu havalanarak yangını teyit ediyor ve kızılötesi ve optik sensörler yardımıyla konumunu belirliyor. Ardından, bir söndürme dronu havalanarak yangın söndürücü maddeyi bırakıyor. Dronlar, güneş enerjisiyle çalışan küresel hangar kapsüllerinde önceden konuşlandırılabiliyor.
Bu drone sistemlerinin yangınlarla mücadelede ne kadar etkili olacağı, itfaiye teşkilatları tarafından operasyonel olarak kullanılıp kullanılmayacağına bağlı olacak. Bazı bölgelerdeki itfaiye birimleri, şimdiden bu teknolojileri kullanmak için anlaşmalar yapmış durumda ve önümüzdeki yıllarda daha fazla kullanılması bekleniyor. Türkiye'nin de artan orman yangını riskleri karşısında bu tür teknolojileri değerlendirmesi, yangınla mücadelede önemli bir adım olacaktır.
