Uzun yıllardır NASA, uzay mekiği döneminden bu yana bilim insanlarının, ilaç geliştirme üzerindeki mikro yerçekiminin etkilerini incelemesine olanak tanıyor. Bu çalışmalar, Uluslararası Uzay İstasyonu'nun (ISS) tamamlanması ve bilimsel araştırmalara adanmış tam zamanlı mürettebat üyelerinin yer almasıyla 2010'lu yıllarda ivme kazandı.
Bu süreçte, örneğin 2019'da kanser ilacı Keytruda'nın daha homojen bir kristal formunun elde edilebilmesi gibi kayda değer başarılar elde edildi. Bu gelişme, hastaların ilacı damar yoluyla almak için saatlerce klinik ortamında vakit geçirme gerekliliğini ortadan kaldırarak, enjeksiyon yoluyla uygulanabilme potansiyelini ortaya çıkardı.
NASA, bu çalışmaların büyük bir kısmını sübvanse etti; genellikle araştırmaların ISS'ye nakliyesi ve orada araştırmaları yürütmek için astronotların zamanı gibi önemli maliyetleri karşıladı. Ancak, araştırmaların uzaya gönderilmesindeki uzun ön hazırlık süreleri gibi ödünleşmeler de vardı. Buna rağmen, uzayda ilaç üretimi için ticari uygulamaların olabileceği açıkça ortaya çıktı.
Varda İmzası: Uzayda İlaç Üretimi Başlıyor
Özel uzay şirketi Varda Space Industries, birkaç hafta ila aylarca mikro yerçekiminde kalarak, yerçekimsiz ortamda ilaçları işleyebilen otonom biyoreaktörlerle donatılmış küçük, insansız kapsülleri uçurmaya başladı. Şirket, bu araçlardan ilki olan W-1'i 2023 ortasında fırlattı. O zamandan bu yana beş araç daha gönderildi.
İlaç sektörü de bu gelişmeleri fark etmeye başlamış görünüyor. Varda, geçtiğimiz günlerde yaptığı duyuruda, nadir görülen akciğer hastalıkları için geliştirilmiş tedavileri incelemek üzere mikro yerçekiminin kullanımını araştırmak için United Therapeutics Corporation ile önemli bir yeni iş birliği gerçekleştirdiğini açıkladı. Anlaşma kapsamında, Varda ve United Therapeutics, terapötik bileşiklerin yapısı ve kristalleşme özellikleri üzerindeki mikro yerçekiminin etkisini kullanarak bunların stabilitesini ve dağıtımını iyileştirmeyi hedefliyor.
Varda'nın başkanı ve kurucu ortağı Delian Asparhouhov, bu iş birliğinin yörünge ekonomisi için önemli bir an olduğunu belirtti.
Asparouhov, “Büyük, halka açık bir şirketin sadece NASA'dan değil, kendi bilançosundan aldığı sermayeyi kullanarak mikro yerçekiminde bir ürün inşa edip ürettiği ilk kez oluyor,” dedi. “Bu ilk ve daha fazlasının olmasını bekliyoruz. Bence bu uzay endüstrisi için tarihi bir an.”
Daha Sık Uzay Erişimi Mümkün
Asparouhov, Varda ve United Therapeutics'in iş birliği yapmasını sağlayan birçok eğilim çizgisinin bir araya geldiğini söyledi. ISS'deki araştırmaların temelini oluşturmasının yanı sıra, Varda gibi uzay girişimlerine artan sermaye ve uzay erişim maliyetlerini düşüren ve fırlatma sıklığını artıran yeniden kullanılabilir roketlerin yükselişi de bu gelişmeleri destekliyor. Birkaç yüz kilogram kütleye sahip Varda'nın uzay araçları, genellikle onlarca uzay görevini aynı anda fırlatan SpaceX'in Transporter görevlerinde yer alıyor.
Bu anlaşmanın finansal detaylarını açıkça belirtmese de Asparouhov, bunun şirketi ve United Therapeutics'in yerde büyük miktarda tarama testi yapmasına, özellikle de Varda'nın El Segundo, Kaliforniya'daki yeni 10.000 metrekarelik ilaç laboratuvarında gerçekleştirilmesine ve ardından en umut verici uygulamaların uzaya taşınmasına olanak tanıyacağını söyledi.
Zamanla bilim insanları, moleküllerin mikro yerçekiminde, yani Dünya yörüngesinde birleştiğinde daha yavaş ve tutarlı bir şekilde bir araya geldiğini anlamaya başladı. Moleküllerin kristal yapısı, geniş bir varyasyon yerine daha homojen oluyor.
Bu durum, ilaçların daha tutarlı çözünmesini sağlamak, raf ömrünü uzatmak veya soğuk depolama gereksinimlerini azaltmak ve yan etkileri düşürmek gibi bazı farmasötik uygulamalar için oldukça faydalı oluyor. Temel olarak, yerçekiminin ortadan kaldırılması, ilaç üreticilerinin ürünlerini iyileştirmek için kullanabileceği sıcaklık veya basınç gibi bir araç daha sağlıyor.
Sadece Başkan Değil, Aynı Zamanda Bir Müşteriyim
Varda'nın W-6 uzay aracı şu anda yörüngede bulunuyor ve Asparouhov, bu yıl içinde fırlatılmaya hazırlanan üç aracın daha olduğunu belirtti. Gelecek yıl bu fırlatma sıklığını yediye çıkarmayı planlıyorlar. Şirketin şu anda yaklaşık 200 çalışanı bulunuyor ve bugüne kadar 330 milyon dolar yatırım topladı.
Uzun vadede Varda'nın hedefi bir uzay şirketi olmak değil, uzayda faaliyet gösteren ve değerli malzemeleri Dünya'ya geri getiren bir ilaç şirketi olmak.
Asparouhov, “Sadece yeniden giriş sistemlerini inşa etmiyoruz,” dedi. “Aynı zamanda bu yeniden giriş sistemlerinin en büyük müşterisini de inşa ediyoruz, bu da tamamen kendi iç ilaç işimiz. Çünkü günün sonunda, neyi geri getiriyorsunuz? Uzaydan bir şeyler getiriyorsanız, bunlar ya insanlardır ki bu durumda insanlara uygun pek çok şey var; eğer insan getirmiyorsanız, oldukça değerli bir ürün olmalı.”
