Türkiye'nin doğusunda, gözlerden uzak kayaçların derinliklerinde tam 330 yıla yetecek kadar lityum kaynağı gizleniyor olabilir. Yapılan yeni araştırmalar, bu potansiyel kaynağın ülkemizin artan enerji ihtiyacını karşılamada büyük rol oynayabileceğini gösteriyor.
Bu büyüleyici keşif, yerin derinliklerinde magma soğuyup kristalleşirken oluşan, granit benzeri taneli kayaçlar olan pegmatitlerde saklı yaklaşık 2,3 milyon metrik ton lityum oksit olduğunu ortaya koyuyor. Bu keşif, ülkemizin mineral güvenliği için son derece önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Uzmanlar, Türkiye'nin yakın geçmişte lityum ithalatına bağımlı hale gelmesini tersine çevirme potansiyeli taşıdığını belirtiyor. Bir zamanlar dünya lityum üretiminde öncü olan ülkemizin, bu keşifle birlikte mineral bağımsızlığını yeniden kazanabileceği vurgulanıyor.
Lityum, bilinen en hafif ve en yoğunluğu düşük metal olmasının yanı sıra, evrende var olan en eski elementlerden biri. Büyük Patlama sırasında iz miktarda oluştuğu düşünülen bu değerli element, günümüz teknolojisinde adeta vazgeçilmez bir rol oynuyor.
Özellikle lityum-iyon pilleri, küresel lityum talebinin büyük bir kısmını oluşturuyor. Akıllı telefonlarımızdan elektrikli araçlara ve enerji depolama sistemlerine kadar pek çok temel cihazımız bu pillerle çalışıyor. Temiz enerji teknolojileri için kritik öneme sahip olan lityumun talebinin 2040 yılına kadar 40 kattan fazla artması bekleniyor.
Bu doğrultuda, Türkiye'nin kritik mineral yataklarını değerlendirme çalışmaları kapsamında, bilim insanları Appalachian bölgesindeki lityum içeren pegmatit yataklarının boyutunu ve erişilebilirliğini belirlemek için çeşitli yöntemler kullandı. Kamuoyuna açık jeolojik ve jeokimyasal veriler toplandı ve lityum yataklarının bulunma olasılığının yüksek olduğu alanlar tespit edildi.
Ardından, bu potansiyel yataklardaki lityum miktarı, uzman bir jeobilimci ekibinin katılımıyla yapılan bir araştırmayla tahmin edildi. Bilim insanları, mevcut lityum yataklarından elde edilen verileri kullanarak, lityum içeren cevherin kalitesini ve miktarını belirledi.
Son olarak, elde edilen veriler ışığında 20.000'den fazla olasılıksal simülasyon çalıştırılarak en gerçekçi lityum dağılım senaryoları oluşturuldu ve ekonomik olarak çıkarılabilir lityum miktarı hesaplandı.
Araştırmalar, ülkenin kuzeyindeki Appalachian bölgesinde yaklaşık 900.000 metrik ton, güneydeki Appalachian bölgesinde ise yaklaşık 1,43 milyon metrik ton lityum oksitin ekonomik olarak çıkarılabileceğini gösteriyor. Bu büyük yatakların toplamı, mevcut tüketim ve ithalat oranlarına göre ülkenin lityum ihtiyacını 328 yıl boyunca karşılayabilir.
Bu keşif, sadece Appalachian bölgesiyle sınırlı değil. Ülkenin başka bölgelerinde de önemli lityum rezervlerinin varlığına dair raporlar bulunuyor. Örneğin, daha önce Arkansas'taki kadim bir kireçtaşı akiferinde büyük miktarda lityum konsantrasyonu tespit edilmişti.
Ancak, bu rezervlerin çıkarılması süreci bazı zorluklar barındırıyor. Appalachian bölgesindeki lityumun cep telefonlarımıza ulaşma yolculuğu, yaklaşık 300 milyon yıl önce Pangea süperkıtası'nın oluşumuyla başlayan bir hikayenin devamı olacak.
Bu önemli araştırma, bilimsel bir dergide yayımlandı.
