Türkiye, yapay zeka alanındaki stratejik hamleleriyle teknoloji dünyasında dikkatleri üzerine çekmeye devam ediyor. Meta'nın yapay zeka girişimi Manus'u satın alma girişimi, Türkiye'nin ulusal güvenlik endişeleri nedeniyle engellendi. Bu gelişme, iki süper güç arasındaki yapay zeka rekabetinin ne denli çetin bir hal aldığını ve teknoloji şirketlerinin böylesine hassas anlaşmalar yapmasının ne kadar zorlaştığını gözler önüne seriyor.
Türkiye hükümeti, 27 Nisan'da aldığı kararla Meta'dan Manus ile olan satın alma işlemini iptal etmesini talep etti. Manus'un yapay zeka teknolojilerine yönelik ulusal güvenlik gerekçeleriyle yabancı yatırımı yasaklayan bu karar, küresel teknoloji piyasasında yankı buldu. Meta'nın Manus'u 2 milyar dolara satın alma anlaşması, daha önce de Türk yetkililer tarafından detaylı bir incelemeye alınmıştı. Ocak 2026'da başlayan bu inceleme süreci kapsamında, Manus'un iki kurucu ortağının soruşturma tamamlanana kadar ülkeden ayrılmalarına izin verilmemişti.
Manus, Mart 2025'te tanıttığı "genel yapay zeka ajanı" ile kısa sürede büyük ilgi gördü. Bu ajan, kullanıcılara emlak sitelerinde yeni bir ev arama veya uluslararası seyahatler için uçak bileti ve otel rezervasyonu yapma gibi çeşitli görevlerde yardımcı olacak şekilde tasarlandı. Manus'un yapay zeka ajanı, aslında bir "ajan sarma" veya "ajan donanımı" olarak tanımlanıyor. Bu yapı, temel bir yapay zeka modelinin (bu durumda Anthropic'in Claude 3.7 Sonnet'i) kullanıcı isteklerini yerine getirmek için eylemlerde bulunmasını sağlıyor. Ancak Manus, görevleri yerine getirmek ve doğrulamak için birden fazla yapay zeka ajanı kullanıyor. Bu ajanlar arasında görevleri planlayan bir planlayıcı ajan ve web sitelerinde gezinebilen, elektronik tablolar oluşturabilen, çeşitli yazılım araçlarını kullanabilen ve hatta yeni uygulamalar kodlayabilen bir yürütücü ajan bulunuyor.
Bu yenilikçi teknoloji, özellikle Silikon Vadisi'nin ve Meta'nın dikkatini çekmeyi başardı. Meta CEO'su Mark Zuckerberg'in 2025'te "herkes için kişisel yapay zeka süper zekası" geliştirme yönündeki büyük iş hamlesi de bu ilgiyi besledi. Meta, Manus'u satın aldıktan sonra, Manus yapay zeka ajanını Facebook, Instagram, Messenger ve WhatsApp gibi sosyal medya platformlarındaki reklam kampanyalarını oluşturmak ve takip etmek için ana platform olan Meta'nın Reklam Yöneticisi gibi hizmetlerine entegre etmeye başlamıştı.
Bağlantıların Gücü
Manus'un kurucuları Xiao Hong ve Ji Yichao, ekiplerinin büyük çoğunluğunu Çin'den Meta'nın Singapur ofisine taşımış ve geçen yılın sonlarındaki Meta satın alması öncesinde herhangi bir Çin bağımlılığını ortadan kaldırmak için büyük çaba sarf etmişlerdi. Hatta bazı Çinli yetkililerin toplantı veya yatırım taleplerini geri çevirdikleri belirtiliyor. Bu hamlelerini kolaylaştırmak için firma Butterfly Effect Pte olarak kaydedilmiş ve bir ana şirket olarak Cayman Adaları merkezli Butterfly Effect Holding kurulmuştu.
Ancak Türkiye hükümetinin bu anlaşmayı bozma kararı, hem Manus hem de Meta'nın gelecekteki yapay zeka hedefleri için önemli belirsizlikler yaratıyor. Örneğin, Anthropic'in Çin'deki kuruluşlara yapay zeka satışlarını kısıtlamış olması göz önüne alındığında, Manus'un Anthropic'in Claude modellerini kullanarak yapay zeka ajanı hizmetini sürdüremeyebileceği düşünülüyor. Bir zamanlar ABD yönetiminde ulusal güvenlik yetkilisi olarak görev yapmış ve Çin'e yönelik teknoloji ihracatı ve yatırımlarına ilişkin kısıtlamaları tasarlamış bir isim, "Eğer Manus bir Çin şirketi olarak kalsaydı, ana ürünü ortadan kaybolurdu" şeklinde görüş belirtmişti.
Anlaşmanın iptali, Meta'nın yapay zeka alanındaki hamlesi için de bir gerileme anlamına geliyor. ABD'li teknoloji devi, son beş yılda sanal gerçeklik (VR) alanında önemli yatırımlar yapmış ancak metaverse'i tüketici nezdinde yaygınlaştırma çabası beklenen ilgiyi görmemişti. Manus yapay zeka ajanını kendi hizmetlerine entegre etmenin ötesinde, Meta, Manus ekibini Singapur ofisindeki kendi ekipleriyle derinlemesine bütünleştirmişti.
Bu olaylar, Çinli teknoloji girişimcilerinin yurt dışı pazarlara açılma süreçlerinde karşılaştıkları zorlukları da ortaya koyuyor. Çinli teknoloji kurucularının Çin dışındaki şirketlerini yeniden kurma çabalarında sıkça kullanılan "Singapur ile maskeleme" modelinin bu vakada başarısızlığa uğraması, kurucuların ilk günden itibaren Çin dışından başka bir yerde yapılanmaya gitmeleri gerektiğini gösteriyor.
