Bilim dünyasında heyecan verici bir gelişme yaşandı. Yapılan uluslararası devasa bir araştırma, uzun yıllardır tek bir hastalık olarak bilinen Tip 1 diyabetin aslında iki farklı hastalığa ayrılabileceğini ortaya koydu.
Hastalıkları doğru bir şekilde sınıflandırmak, tedavilerin bireysel ihtiyaçlara göre daha hassas bir şekilde kişiselleştirilmesine olanak tanırken, gelecekteki tedavi yöntemlerinin geliştirilmesi için de bilim insanlarına daha net bir yol haritası sunuyor.
Tip 1 diyabet söz konusu olduğunda, hastalığın gelişme riskini artıran HLA-DR3 ve HLA-DR4 olarak adlandırılan iki genetik örüntü bulunuyor. Her ne kadar sonuç olarak ortaya çıkan tablo Tip 1 diyabet olsa da, bu iki genetik örüntünün hastalığın erken evrelerindeki belirtileri birbirinden farklılık gösterebiliyor.
Bu durumu daha derinlemesine incelemek amacıyla, araştırmacılar Tip 1 diyabet hastalarını bu iki genetik belirtece (teknik olarak haplotip olarak adlandırılır) göre ayırarak bugüne kadarki ilk genom çapında ilişkilendirme çalışmasını (GWAS) gerçekleştirdi.
Bir GWAS'ın amacı, bir hastalığa potansiyel olarak bağlı olabilecek DNA bölgelerini bulmaktır. Bu kapsamda, 9.091 Tip 1 diyabet hastası ve 14.157 kontrol grubunu içeren örneklemde, HLA-DR3 ve HLA-DR4 grupları arasında yeterli genetik farklılık tespit edildi. Bu durum, iki ayrı alt tip ile karşı karşıya olabileceğimiz ihtimalini güçlendiriyor.
Araştırma sonuçları Diabetologia dergisinde yayımlandı.
Araştırmacılar, makalelerinde şu ifadeleri kullandı: "Tip 1 diyabet, beta hücrelerinin otoimmün yıkımıyla karakterize karmaşık bir hastalıktır, ancak altta yatan etiyolojisi tam olarak anlaşılamamıştır. Klinik diyabete ilerleme zamanlaması bireyler arasında büyük farklılıklar gösterir ve çocuklukta çok erken başlangıçtan yetişkinliğe kadar değişebilir."
HLA-DR3 ve HLA-DR4 genetik profilleri ve erken belirtileri, Tip 1 diyabetin iki tipini işaret etse de, yeni bulgular farklı biyolojik mekanizmaların da devreye girdiğini gösteriyor.
HLA-DR3 sonuçları, alerjiler ve iltihaplanmayla ilişkili olan ve potansiyel enfeksiyon ile yabancı istilaları izleyen mast hücrelerine işaret etti. HLA-DR4 genetik örüntüsünde ise vücudun T hücreleri daha güçlü bir şekilde öne çıktı. Bu bağışıklık hücreleri, emir aldıklarında diğer hücrelere doğrudan saldırır ve Tip 1 diyabet vakalarında pankreastaki beta hücrelerini yok ettikleri bilinmektedir.
Araştırmacılar, "Bu durum, DR3 ve DR4 geçmişine sahip Tip 1 diyabetin genetik düzeyde Tip 1 diyabetin heterojen alt formlarını temsil edebileceğini ortaya koyuyor" dedi.
Araştırmacılar, bu durumu daha iyi anlamak için, Tip 1 diyabetin HLA-DR3 ve HLA-DR4 vakalarındaki genetik sürüş faktörlerinin, şizofreni ile bipolar bozukluk arasındaki ayrım kadar belirgin ve ayrı olduğunu belirtiyor.
Bu da başlangıçta değinilen noktaya geri dönmemizi sağlıyor: Eğer Tip 1 diyabet farklı biyolojik yollardan gelişebiliyorsa, tedavi yöntemlerini ve hedef noktalarını ayırmak daha etkili bir yaklaşım olabilir.
Araştırmacılar, "DR3/DR4 dışı Tip 1 diyabette genetik risk ve hastalık mekanizmalarındaki heterojenlik göz önüne alındığında, bu grupta da etkili Tip 1 diyabet önlemesi için farklı terapiler gerekebilir" ifadesini kullandı.
Bu sonuçların, Tip 1 diyabetin tek bir nedene bağlı bir hastalık yerine, birden fazla örtüşen tetikleyici setinden kaynaklanabilen bir hastalık olarak daha ayrıntılı bir şekilde sınıflandırılması gerekip gerekmediğini görmek için daha fazla test edilmesi gerekiyor.
Bir kişinin genetik geçmişini bilmek, ona en uygun tedavinin belirlenmesine yardımcı olabilir.
Artık araştırmacılar, Tip 1 diyabetin gelişiminde olası bir ayrım olduğunu bildiği için, gelecekteki çalışmalarda bu durum dikkate alınabilecek. Örneğin, diyabet ilaçlarının klinik denemelerinin sonuçları HLA-DR3 ve HLA-DR4 hastalarına göre ayrılabilecektir.
Gelecekteki araştırmalar için bir diğer olasılık, Tip 1 diyabet hastalarını zaman içinde daha yakından takip ederek, genetik profile ve otoantikor gelişimi ile çevresel maruziyetler gibi diğer faktörlere bağlı olarak hastalığın nasıl geliştiğini görmek olacaktır.
Araştırmacılar, "Çalışmamızın sonuçları, gelecekteki çalışmaların tasarımı için geniş bir uygulama alanına sahip olmalıdır. Örneğin, risk varyant etkileşimlerini HLA geçmişi ile anlamak için, DR3 ve DR4 durumu Tip 1 diyabetin devam eden genetik ilişkilendirme çalışmaları ve risk tahmin modellerinde dikkate alınabilir" dedi.
Bu önemli araştırma Diabetologia dergisinde yayımlanmıştır.
