Bilim insanları, beslenmemizdeki şekeri azaltmanın yollarını aramaya devam ediyor. Yiyeceklere harika bir tat katmasına rağmen, sağlığımız için pek de iyi olmadığını biliyoruz. Yapay tatlandırıcıların etkileri hakkında da soru işaretleri bulunuyor.
Clinical Nutrition ESPEN dergisinde yayımlanan yeni bir çalışmaya göre, brazzein adlı bir protein bu konuda umut vadediyor.
Batı Afrika kökenli bir meyvede bulunan ve günümüzde çoğunlukla genetik mühendisliğiyle üretilen mantarlar aracılığıyla elde edilen brazzein, vücut tarafından doğal ve kolay bir şekilde işleniyor. Ağırlık bazında şekerden 2.000 kat daha tatlı.
Rusya Federal Beslenme, Biyoteknoloji ve Gıda Güvenliği Araştırma Merkezi'nden araştırmacılar, obezite ve diyabet gibi sorunlarla sıkça görülen, karaciğerde yağ birikimi durumu olan metabolik disfonksiyonla ilişkili steatotik karaciğer hastalığı (MASLD) teşhisi konulmuş 101 yetişkin üzerinde testler yaptı.
Bu randomize kontrollü çift kör çapraz çalışma, en cazip şekerli gıdalardan biri olan dondurma üzerine odaklandı.
Her katılımcı, üç ayrı günde standart 100 gram sade dondurma tüketti: biri şekerle tatlandırılmış, biri brazzein ile tatlandırılmış ve biri de brazzein ile inulin diyet lifi kullanılarak tatlandırılmış.
Elde edilen verilerde dikkat çeken nokta, öğün sonrası kan şekeri yükselmelerinin hem brazzein hem de brazzein ve inulin ile önemli ölçüde azaldığıydı. Her iki durumda da, şekerle tatlandırılmış dondurmaya kıyasla kan şekeri ani yükselişleri yaklaşık yarı yarıya düştü.
Şekersiz tariflerin diğer içeriklerinde de farklılıklar olması nedeniyle araştırmacılar, bu etkinin yalnızca brazzein'e atfedilemeyeceği konusunda uyarıyor.
Araştırma ekibi, yayımlanan makalelerinde şu ifadeleri kullanıyor: "Klinik beslenme perspektifinden, mevcut bulgular test edilen sukrozsuz, brazzein içeren formülasyonların, tip 2 diyabetli olanlar da dahil olmak üzere MASLD hastaları için potansiyel şeker yerine geçme seçenekleri olarak daha fazla araştırılmayı hak ettiğini göstermektedir."
Kan şekeri düşüşleri, tip 2 diyabetli katılımcılarda daha belirgindi, ancak olmayanlarda da önemli bir azalma görüldü. Ciddi herhangi bir yan etki bildirilmedi.
Bu bulgular, daha önce fareler üzerinde yapılan ve brazzein'in tatlılık sağlarken dezavantajları olmadan bir şeker ikamesi olarak işe yarayabileceğini öne süren araştırmaları destekliyor ve katılımcıların (ve kan şekerlerinin) daha uzun süre takip edileceği çalışmalar için zemin hazırlıyor.
Araştırmacılar, yayınlarında "Gözlemlenen etkilerin büyüklüğü ve zamanlaması, brazzein ile tatlandırılmış gıdaların gelecekteki çalışmalarını desteklemektedir." diyerek, yaygın olarak tüketilen çeşitli gıdalarda şekerin yerine brazzein kullanımını içeren daha uzun süreli çalışmalar çağrısında bulunuyor.
Bir protein olarak brazzein, 80 °C'ye (176 °F) kadar sıcaklıklara ve geniş bir asitlik aralığına dayanıklıdır, bu da dondurma gibi birçok gıdaya potansiyel olarak eklenebileceği anlamına gelir.
Ancak araştırmacıların da belirttiği gibi, şeker sadece tatlılık katmakla kalmaz; dondurmada hacim ve viskozite sağlar. Çalışma, brazzein'in yanı sıra diğer "dolgu" maddelerinin de gerçeğine çok benzeyen bir ürün elde etmek için kullanılabileceğini gösteriyor.
Böyle bir yaklaşımın, insanlardan beslenmelerinden şekeri kesmelerini istemekten daha fazla etki yaratması muhtemeldir, çünkü bu, tatlı ikramların menüden kaldırılmayacağı anlamına gelir.
Araştırmacılar, "Dondurma, tatlılar ve şekerlemeler gibi popüler ürünler de dahil olmak üzere şekerle tatlandırılmış yiyecek ve içecekler, dünya genelindeki beslenme düzenlerine derinden işlemiş durumda ve büyümeye devam ediyor." diye yazıyor.
"Bu ürünlerin diyetten aşırı kısıtlanması genellikle gerçekçi değildir ve diyet önerilerine uyumu olumsuz etkileyebilir."
Hala üzerinde çalışılması gereken çok şey var, ancak gelecekte brazzein'i diyabetli veya MASLD gibi bir rahatsızlığı olanlar için uygun gıdalarda, ya da genel olarak şeker alımını azaltmak isteyenler için şeker yerine kullanıldığını görebiliriz.
Ancak bu çalışmada, brazzein ile tatlandırılmış gıdaların aylarca veya yıllarca karaciğer yağını, diyabeti, kan basıncını veya diğer ilgili durumları nasıl etkileyebileceğine dair bir gösterge bulunmuyor. Dahası, bu çalışmadaki katılımcılar, nüfusun dar bir kesimini temsil ediyordu; hepsi MASLD hastasıydı ve çoğu obez olarak teşhis edilmişti.
Kan şekerini etkileyebilecek birden fazla faktör olduğunu biliyoruz; kiminle yemek yediğimizden nasıl yediğimize kadar. Bu faktörlerin tamamı gelecekteki araştırmalarda incelenebilir.
Araştırmacılar, "Sukroz içeren tatlıların yerine tekrarlanan brazzein ile tatlandırılmış alternatiflerin kullanılmasının sürdürülebilir metabolik, hepatik, mikrobiyom veya davranışsal faydalara dönüşüp dönüşmediğini belirlemek için daha uzun süreli çalışmalar gereklidir." ifadelerini kullanıyor.
