Kronik kalça, diz veya omuz ağrısı sıklıkla total eklem protezi gerektirir. Bu protezler ağrıyı dindirip hareketliliği geri kazandırsa da, beraberinde başka sağlık riskleri getirebilir mi?
Amerikan Rush Üniversitesi Tıp Merkezi'nden bir araştırmacı ekibinin öncülük ettiği bir çalışma, yapay eklemlerden çıkan parçacıkların vücuda sızabileceği yönündeki önceki araştırmaları takip ederek, bu parçacıkların beyne ulaşabileceği ve potansiyel olarak bilişsel gerilemeye veya hatta demansa yol açabileceği ihtimalini inceledi.
Acta Biomaterialia'da yayımlanan ekibin sonuçları, eklemdeki sürtünme veya korozyon sonucu bu parçacıkların gerçekten de beyne ulaşabildiğini gösteriyor.
Bu durum endişe verici olsa da, buna bağlı bilişsel sorunlara dair herhangi bir kanıt bulunamadı.
Rush Üniversitesi Tıp Merkezi'nden makine mühendisi Robin Pourzal, "Total eklem artroplastisi, modern tıptaki en başarılı ve hayat değiştiren müdahalelerden biri olmaya devam ediyor." dedi.
Pourzal, "Ancak implantlardaki aşınma parçacıklarının, özellikle belirli kalça protezlerinde hızlanmış aşınma durumunda, eklem dışına seyahat edebileceği ve daha fazla araştırmayı gerektirebileceği fikrini ortaya koyuyor." diye ekledi.
Araştırmacılar, bağışlanmış 701 merhum katılımcının beyinlerini inceledi; bu katılımcılardan 229'u total eklem protezi ameliyatı geçirmişti.
Pourzal, "Yıllardır parçacıkların eklem çevresindeki dokulara depolanabileceğini biliyorduk, ancak bu çalışma beyne depolanan parçacıkları inceleyen ilk çalışma oldu." diye açıkladı.
Ekip, kobalt ve titanyum gibi bazı metalleri dört beyin bölgesinde ölçtü ve örneklerin bir alt kümesinde metal parçacıklarını ve bileşimlerini belirlemek için elektron mikroskobunu kullandı.
Pourzal, "Protezler kobalt gibi çok spesifik metal kombinasyonlarına sahiptir. Bu metaller beyinde tam olarak protezle aynı bileşime sahip bir parçacıkta bulunduğunda, bunun başka bir kaynaktan gelemeyeceğini biliyoruz." dedi.
Aynı zamanda ekip, Alzheimer hastalığının en belirgin özellikleri olan amiloid-beta ve tau protein anormalliklerini taradı. Bu veriler, katılımcıların ölümünden önce yapılan bilişsel performans testlerinden elde edilen sonuçlarla birleştirildi.
En net sonuç kalça protezleri ve kobalt ile ilgiliydi. Ameliyat geçirmiş olanlarda, incelenen dört beyin bölgesinde ortalama olarak beyinlerindeki metal konsantrasyonu %8.9 daha yüksekti.
Parçacık analizi, en azından bazı implant kaynaklı aşınma döküntülerinin kan-beyin bariyerini geçebileceğini öne sürüyor, ancak çalışma bunun tam olarak nasıl gerçekleştiğini doğrudan gözlemlemedi.
Bir olasılık, yaşlılığın veya kronik iltihabın bariyeri olması gerekenden daha geçirgen hale getirmesidir. Bir diğer olasılık ise, metal parçacıklarının çevresel bağışıklık hücreleri tarafından taşınmasıdır.
Araştırmacılar, bu konunun daha fazla araştırılması gerektiğini belirtiyor.
Eklem protezi geçirmiş olmak, daha fazla Alzheimer patolojisi ile ilişkilendirilmedi, ancak daha yüksek beyin kobalt konsantrasyonlarına sahip beyinlerde protein birikimi açısından daha fazla Alzheimer hastalığı belirtisi görüldü.
Araştırmacılar yayımladıkları makalede, "Kobalt, diğer bilinen Alzheimer hastalığı risk faktörleri için düzeltme yapıldıktan sonra bile inferior temporal kortekste daha fazla Alzheimer hastalığı patolojisi ile ilişkiliydi." diye yazdı.
"Ancak, bilişsel gerileme ile bir korelasyon bulunamadı."
Verilerde bulunan bir diğer ilişki ise, protez takılmış kişilerin beyinlerinde daha yüksek titanyum seviyeleriydi.
Genel olarak daha yüksek beyin titanyumu, daha düşük bilişsel seviyelerle de ilişkilendirildi, ancak ekip titanyumun protezler dışında yiyecek ve ilaçlar gibi başka kaynaklardan da gelebileceğine dikkat çekti.
Bu çalışma, eklem protezlerinden kaynaklanan parçacıkların gerçekten de beyne ulaşabildiğine dair güçlü ipuçları verse de, bu gelecekteki araştırmaların daha derinlemesine incelemesi gereken bir konu.
Katılımcıların yaşamları boyunca bilişsel fonksiyonları yıllık olarak takip edilmiş olsa da, metal ve nöropatoloji analizleri sadece ölüm sonrası beyinlerin tek bir anlık görüntüsüdür. Nedensellik kanıtı yoktur ve çeşitli başka faktörler rol oynayabilir.
Dahası, bulgular bağlama oturtulmalıdır. Araştırmacılar, eklem protezlerinin ve ağrı azaltmanın hareketliliği artırdığı ve daha fazla sosyal etkileşim sağladığı bilinmektedir; bu da demans riskinin azalmasıyla ilişkilidir.
Araştırmacılar, "Bu sonuçlar, metal implant kalıntılarının beyin sağlığı üzerindeki potansiyel etkisinin izlenmesini gerektiriyor." diye yazdı.
Araştırma, Acta Biomaterialia'da yayımlandı.
