Günlük hayatımızın vazgeçilmez bir parçası haline gelen plastik ürünler, yaygın olarak kullanılan ftalat kimyasalları nedeniyle halk sağlığı, özellikle de üreme sağlığı konusunda artan endişelere yol açıyor. En yaygın ftalat türü olan DEHP (di-2-etilheksil ftalat), esneklik kazandırmak amacıyla PVC borulardan streç filmlere, duş perdelerinden tıbbi malzemelere ve hatta kirpik yapıştırıcılarına kadar pek çok üründe kullanılıyor.
Bu kimyasal, özellikle gıda ve su yoluyla vücudumuza kolayca nüfuz edebiliyor ve bağırsak zarından emilerek dolaşım sistemimize karışıyor. Vücudumuzda DEHP, enzimler aracılığıyla MEHP (mono-(2-etilheksil) ftalat) adlı bir yan ürüne dönüşüyor. Yapılan birçok laboratuvar ve hayvan çalışması, bu yan ürünün endokrin sistemi bozarak kısırlık gibi üreme sorunlarına yol açabileceğini ortaya koyuyor.
Son zamanlarda yayımlanan yeni bir araştırmanın, MEHP maruziyetinin insan yumurtalık dokusundaki hücresel mekanizmaları nasıl etkilediğini haritalandırarak bu endişeleri daha da derinleştirdiği belirtiliyor. Bilim insanları, ftalatların sadece yumurta hücrelerini değil, yumurtalığın destekleyici hücrelerini de etkilediğini ve özellikle sinir sistemi hücrelerinin bu kimyasallara karşı oldukça hassas olduğunu keşfetti.
Araştırmacılar, bu sonuçlara ulaşmak için yedi gönüllüden alınan yumurtalık dokusu örnekleri üzerinde deneyler gerçekleştirdi. Bu örnekler, farklı türde yumurtalık hücrelerini kapsıyordu. Doku örnekleri, altı gün boyunca üç farklı grup halinde incelendi: Bir grup MEHP içermeyen bir kimyasal çözücü ile, diğer iki grup ise farklı konsantrasyonlarda MEHP ile muamele edildi. Elde edilen veriler, ftalatın hücre yapısını, hücrelerin birbirine tutunmasını ve enerji üretimini sağlayan hayati yolları bozduğunu gösterdi.
Özellikle yumurtalıklarda yeni keşfedilen sinir sistemi hücreleri olan glial hücrelerin, MEHP'ye karşı artan hassasiyeti dikkat çekici bulundu. MEHP maruziyetinin, hücrelerin birbirleriyle iletişim kurma yeteneğini de azalttığı gözlemlendi. Araştırmanın yazarları, mevcut bulguların ftalatların epidemiyolojik olarak anlamlı konsantrasyonlarda dahi insan yumurtalık fonksiyonunu bozduğunu ve bunun yumurta keseleri dışındaki hücreleri de kapsadığını gösterdiğini belirtiyor. Bu durumun, yumurtalık kisti gibi sorunlarla ftalat maruziyeti arasındaki bağlantıları açıklayabileceği ifade ediliyor.
Bu bulgular, yumurtalık toksisitesi araştırmalarının sadece yumurta keselerine odaklanmak yerine daha geniş bir perspektife yayılması gerektiğini ve kimyasal güvenlik testlerinin bu doğrultuda yeniden değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.
