Otizm spektrum bozukluğu (OSB) ve eşlik eden zihinsel engeli olan çocuklar için iletişim ve sosyal becerileri geliştirmeye yönelik seçenekler sınırlı kalabiliyordu. Konuşma terapileri ve davranışsal programlar bazı çocukların bu becerileri kazanmasına yardımcı olsa da, bu yöntemler uzmanlara dayanıyor ve bu uzmanların sayısı, gelişmiş ülkelerde bile yetersiz.
Araştırmalara göre, otizmli çocukların yaklaşık %30-35'inde zihinsel engel bulunuyor. Bu çocuklar, zihinsel engeli olmayanlara göre tedaviye erişimde daha fazla zorluk yaşıyorlar. Bunun nedenleri arasında doktorların bu özel ihtiyaçları yönetme konusundaki güvensizlikleri ve zihinsel engellilik için sigorta kapsamının yetersizliği yer alıyor. Üstelik bu grup, daha fazla ihtiyaç duymalarına ve aileleri üzerinde daha ağır yük oluşturmalarına rağmen, araştırmacılar tarafından sıklıkla göz ardı ediliyor.
Bu boşluğu doldurmak amacıyla, beyin uyarımı olarak bilinen ve invaziv olmayan bir teknik olan nöromodülasyon yöntemiyle yapılan bir araştırmaya imza atıldı. Bu yöntem, cerrahi, anestezi veya ilaç gerektirmeyen, beyindeki belirli bölgeleri hedef alarak uyaran kısa ve odaklanmış manyetik darbeler kullanıyor. Kafa derisine yakın tutulan bir cihaz, kafatası kemiğini zararsız bir şekilde geçen ve altındaki nöronların aktivitesini uyaran hızla değişen bir manyetik alan üretiyor.
Bu teknik, depresyon tedavisinde uzun yıllardır kullanılıyor ve araştırmacılar, otizmin temel belirtileri olan sosyal ve iletişim zorluklarına da yardımcı olup olamayacağını giderek daha fazla keşfediyor. Araştırmada kullanılan yöntem, 'theta-burst stimulation' olarak adlandırılıyor ve darbeleri tek tek göndermek yerine hızlı kümeler halinde iletiyor. Bu, her seansı geleneksel yaklaşımlardan çok daha kısa hale getiriyor; bu da küçük çocuklardan sakin kalmalarını ve işbirliği yapmalarını istemek söz konusu olduğunda önemli bir pratik avantaj sağlıyor.
Yayınlanan çalışmada, her seans sadece birkaç dakika sürdü ve toplam tedavi süreci sadece beş gün içinde tamamlandı. Çalışma kapsamında çocukların bir grubu gerçek uyarım alırken, diğer bir grup ise plasebo (yapay) uyarım aldı. Plasebo tedavisinde, ekipman aynı şekilde uygulandı ve titreşimler sağlandı, ancak aktif bir darbe iletilmedi. Bu sayede, grupların hangisinin ne aldığını bilmemesi sağlanarak bulguların güvenilirliği artırıldı.
Ortalama altı buçuk yaşındaki yüz doksan dört çocuk çalışmaya katıldı. Katılımcıların yaklaşık yarısının IQ puanı 70'in altındaydı. Bu durum, zihinsel engelin düşük fonksiyonlu aralık olarak tanımlanmasıyla örtüşüyor. Ancak tüm katılımcılar, güvenilir bir teşhis ve anlamlı bir çalışmaya katılım için gerekli olan minimum 50 puanın üzerinde bir IQ'ya sahipti.
Tedaviden hemen önce, hemen sonra ve bir ay sonra velilerden çocuklarının sosyal iletişim becerileri hakkında bir anket doldurmaları istendi. Beş günlük tedavinin ardından görülen iyileşmelerin bir ay sonra da devam ettiği gözlemlendi. Etkinin büyüklüğü ise klinik araştırma standartlarına göre oldukça anlamlıydı. Çocuklar ayrıca dil becerilerinde de ilerleme kaydettiler. Çalışma kapsamında ciddi bir yan etki rapor edilmedi ve tüm hafif yan etkiler tedavi olmaksızın kendiliğinden düzeldi.
Bu tür denemelerde zihinsel engelli çocuklar çok sık dışarıda bırakıldığı için, bu grubun tedavisine yönelik kanıtlar yetersiz kalıyordu. Bu çalışmanın, önemli sayıda zihinsel engelli çocuğu kapsaması başlı başına dikkate değer. Ancak bu, yalnızca bir ilk adımdır. Faydaların bir aydan sonra ne kadar süreyle devam edeceği, bu faydaları sürdürmek için kaç seansın gerekeceği veya yöntemin bir araştırma ortamından sıradan bir kliniğe nasıl aktarılacağı henüz belirsizliğini koruyor.
Beyin uyarımı, davranışsal desteğin yerini tutmaz ve gereken ekipman ucuz veya her yerde bulunabilir değildir. Ancak, geleneksel yaklaşımlar -eğer varsa- genellikle bir profesyonelle haftalarca süren günlük seanslar gerektirir ki bu da zaman, para ve uzman girdisi açısından kendi maliyetlerini taşır. Beş günlük bir tedavi süreci ise farklı bir tablo sunuyor. Zaten zorlanan aileler için, çocuğun iletişim yeteneğindeki mütevazı ve kalıcı kazanımlar bile onlar ve aileleri için büyük önem taşıyabilir, refahlarını ve yaşam kalitelerini önemli ölçüde artırabilir.
