İnsan türü olarak alet yapma becerimizle sık sık övünürüz. Akıllı telefonlardan tekerleğe kadar, hedeflerimize ulaşmamıza yardımcı olan nesneleri üretme yeteneğimiz, bizi diğer canlılardan ayıran en belirgin özelliklerden biri olarak görülür.
Ancak, on binlerce yıl önce, Homo sapiens bu konuda yalnız değildi. İspanya'nın Barselona bölgesindeki önemli bir Neandertal yerleşim yeri olan Abric Romaní'de yapılan kazılarda, arkeologlar inanılmaz sayıda ahşap izi ortaya çıkardılar. Bu izlerin birçoğunun aletlere ait olduğu düşünülüyor.
Yakın zamanda Science Advances dergisinde yayımlanan bulgular, soyu tükenmiş atalarımızın aslında yetenekli ve üretken ahşap işçileri olduğunu gösteriyor. Keşfedilen 597 ahşap izinden 13'ünün, açıkça işlenmiş aletler ve diğer günlük kullanım eşyaları olduğu belirlendi.
Bu buluntular arasındaki en dikkat çekici parçalardan biri, bir şeyleri vurmak amacıyla kasıtlı olarak şekillendirilmiş gibi duran ahşap bir topuz. Bu nesne, klasik 'mağara adamı' canlandırmalarındaki aksesuarları anımsatsa da, arkeologlar daha önce tarih öncesi kayıtlarda benzer bir şeye rastlamamışlardı.
Araştırmacılar, Abric Romaní'de barınak olarak kullanılmış olabilecek yapısal direkler, bir üç ayak, kazma sopası olabilecek sivri uçlu ahşap objeler ve iki mızrak da buldular. Ayrıca, dört adet kömürleşmiş kabuk parçasının yiyecekleri taşımak için tabak veya kap olarak kullanılmış olabileceği düşünülüyor.
Bu, Neandertallerin ahşaptan aletler yapmış olabileceğine dair ilk kanıt olmasa da, şimdiye kadarki en detaylı ve kapsamlı koleksiyon olma özelliğini taşıyor. Ahşabın organik yapısı gereği taş gibi diğer malzemelere göre daha az korunduğu düşünülürse, bu keşif büyük önem taşıyor. Abric Romaní'de, ahşap objelerin izleri kireçtaşı katmanlarında korunmuş durumda. Ahşabın kendisi yok olsa da, çürümeden önce etrafında kalsiyum karbonat birikerek, binlerce yıl boyunca dayanacak bir negatif kalıp bırakmış.
Bazı durumlarda bu izler o kadar nettir ki, araştırmacılar hücresel düzeydeki detayları bile görebiliyorlar. Bu da, gördüklerinin ahşabın izleri olduğunu anlamalarını sağlıyor.
Araştırmacılar, ahşap teknolojisinin insan evriminde önemli bir rol oynamış olabileceğini, ancak organik malzemelerin nadiren korunması nedeniyle yeterince belgelenemediğini belirtiyorlar. Abric Romaní bulguları, Neandertal teknolojik sistemlerinde ahşabın önemini vurguluyor ve Orta Paleolitik toplumlarında organik malzemelerin rolüne dair daha önce bilinmeyen bilgiler sunuyor.
