NASA yetkilileri, Mars'ın güney kutbu keşif çalışmalarını hızlandırmak amacıyla, şu anda Kaliforniya'daki Jet İtki Laboratuvarı'nda bulunan Perseverance keşif aracının tam ölçekli mühendislik modelini Ay'a göndermeyi ciddi olarak değerlendirdiklerini duyurdu.
Perseverance için bir test aracı olarak hizmet veren ve "Promise" lakaplı bu otomobil büyüklüğündeki keşif aracı, zorlu arazilerde ve Ay gecelerinde enerji ihtiyacını karşılamak için çok amaçlı bir radyoizotop termoelektrik jeneratörü (MMRTG) ile donatılacak. NASA'nın diğer keşif araçları ise ağırlıklı olarak güneş enerjisiyle çalışıyor.
NASA Yöneticisi Jared Isaacman, Salı günü yaptığı aylık güncelleme toplantısında, ajansın bir Ay üssü kurma planlarına ilişkin yaptığı açıklamada, "Şu anda Promise'i Ay'a gönderme konusunda çok ciddi düşünüyoruz." dedi.
"Muazzam Bir Yetenek"
NASA'nın elinde, kullanılmaya hazır ve ancak bozunmaya başlayan Plütonyum-238 stoğu bulunan bir MMRTG mevcut. Yaklaşık 1 ton kütlesindeki keşif aracının, boyutları nedeniyle Blue Origin'in Blue Moon iniş aracı veya SpaceX'in Starship'i tarafından taşınması gerekeceği düşünülüyor.
Isaacman ve Ay üssü girişiminin başını çeken diğer bir NASA yetkilisi Carlos García-Galán, mevcut donanımı kullanarak Ay programına yeni yetenekler kazandırma olasılığı karşısında heyecanlı olduklarını belirttiler.
García-Galán, "Bu muazzam bir yetenek olurdu," dedi. "Ay hedefleri için, nükleer bir RTG'ye sahip olmak, aydınlatmadan bağımsız olarak istediğimiz yere gitmemizi sağlar. Ay gecesini atlatmak, bu yetenekle en büyük zorluklardan biri olacak; bununla ilgili endişelenmemize gerek kalmayacak. Yani, Curiosity ve Perseverance'ın Mars yüzeyinde bize gösterdiği gibi, ulaşılması çok zor alanlara uzun mesafeli yolculuklar yapmak harika olurdu."
Test Aracı Olarak Artık Gerekli Değil mi?
Promise, yıllar boyunca Perseverance'ın Mars'ta karşılaşabileceği sorunlar için bir test yatağı olarak görev yaptı. Mars yüzeyindeki keşif aracına benzer komutlar gönderilmeden önce, Kaliforniya laboratuvarındaki "Mars avlusunda" bu araç üzerinde komutlar sıkça test edildi. Ayrıca Perseverance'ın Mars'ın çeşitli alanlarında güvenli bir şekilde ilerlemesini sağlamaya yardımcı oldu.
Perseverance, Temmuz 2020'de Mars'a fırlatıldı ve benzer boyuttaki selefi Curiosity keşif aracı ise Kasım 2011'de kızıl gezegene gönderilmişti.
Isaacman, "Erken aşamalarda, Mars'a yüklemeden önce test etmek isteyebileceğimiz bir sorunumuz olduğunda, bu mantıklıydı," dedi. "Ancak Mars yüzeyindeki iki keşif aracını işletme konusunda yıllardır deneyimimiz var ve vergi mükelleflerinin büyük yatırım yaptığı bu donanıma sahibiz. Bu yüzden soru ortaya çıktı, ya onu Ay'a gönderirsek?"
Mars keşif araçları Mars yüzeyinde çalışmak üzere tasarlanmış olsa da, Jet İtki Laboratuvarı mühendisleri Promise'in Ay'da çalışacak şekilde modifiye edilebileceğini belirtti. NASA'nın ayrıca araç üzerindeki bilimsel enstrümanlarda bazı ayarlamalar yapması gerekecek, ancak Isaacman bunun, uzun vadeli insan varlığı kurmak istediği ortamı anlamada ajansın çıkarlarını ilerletmek için yaratıcı bir yol temsil ettiğini söyledi.
Isaacman, "Elbette bu donanıma sahibiz ve Promise gibi bir yeteneği Ay yüzeyine getirerek 'galibiyetler' elde etmek için tam olarak yapmamız gereken şey bu," dedi.
Çok Faydalı Bilimsel Çalışmalar Yapabilir
Bunun gibi bir keşif aracı, birçok faydalı bilimsel ve keşifsel amaca ulaşabilir. NASA, bundan yaklaşık on yıl önce Ay'ın uzak tarafındaki Güney Kutbu-Aitken havzasında neredeyse 2.000 km yol kat edecek bir "Endurance" keşif aracı önerisiyle bu soruları incelemişti. Ancak bu araç hiç inşa edilmedi.
Bu karar henüz kesinleşmiş değil ve NASA hala Promise'i Ay filosunun ana unsuru olarak kullanmanın fizibilitesini değerlendiriyor. Ancak Salı günkü duyuru, Isaacman ve ekibinin ajansın Ay'a dönüş ve bir yüzey üssü kurma yetkisini ilerletmek için NASA genelinde donanım ve diğer araçları incelediğini vurguluyor.
Uzay ajansı, insanları Çin'den önce Ay'ın güney kutbuna indirme ve oradaki en ilgi çekici arazileri ilk keşfetme planlarını hızlandırmaya çalışırken adeta savaş hazırlığı durumunda. Mars ise yakın vadede öncelik değil.
The Planetary Society'nin uzay politikası şefi Casey Dreier, "Mars programının geride kalanlarını toplayıp Ay'a göndermek, bir şekilde oldukça sembolik," dedi.
