Vücudumuzun birçok hayati fonksiyonunu yerine getirmesinde rol oynayan B2 vitamini, bir yandan cildimizin sağlığını korurken diğer yandan yağların metabolizmasını düzenliyor. Ancak son yapılan araştırmalar, bu vitaminin kanser hücrelerinin hayatta kalmasında da önemli bir görev üstlendiğini gösteriyor.
Bilim dünyası, kanser hücrelerinin B2 vitaminini kullanarak ferroptozis adı verilen özel bir hücre ölüm türüne karşı bir savunma kalkanı oluşturabildiğini keşfetti. Ferroptozis, hücre zarında meydana gelen hasarın ardından hücrenin atık olarak imha edilmesini sağlayan bir süreçtir.
Almanya'daki Würzburg Üniversitesi'nden bir ekip tarafından yürütülen yeni çalışma, B2 vitamini eksikliği durumunda kanser hücrelerinin bu kontrollü yok olmaya karşı daha savunmasız hale geldiğini ortaya koydu. Würzburg Üniversitesi'nden biyolog Vera Skafar, "B2 vitamini, kanser hücrelerini özel bir programlanmış hücre ölümü türü olan ferroptozise karşı korumada kritik bir rol oynuyor" açıklamasını yaptı.
Araştırmacılar, vitaminin aslında FSP1 (ferroptozis baskılayıcı protein 1) adlı bir proteine yardımcı olduğunu belirledi. Son yıllarda yapılan çalışmalar, FSP1'in ferroptozis korumasında, GPX4 (glutatyon peroksidaz 4) adlı başka bir proteinle birlikte ne kadar hayati bir role sahip olduğunu göstermişti.
Binlerce geni kapsayan bir tarama süreciyle ekip, FSP1'in, B2 vitaminini vücudun kullanabileceği formlara dönüştürme sürecinde de yer alan RFK adlı bir gene bağlı olduğunu tespit etti. Laboratuvar testleri, bu biyolojik yolu doğrulayarak B2 vitamininin RFK geni aracılığıyla FSP1'i beslediğini gösterdi.
Bu testler ayrıca, roseoflavin adlı bileşiğin, kanser hücrelerinin bu savunma kalkanını bozma potansiyeline sahip olduğunu ortaya çıkardı. Laboratuvarda yetiştirilen kanser hücrelerinde, B2 vitaminine benzeyen roseoflavin, ferroptozisi teşvik edici bir etki gösterdi. Bu bulgu, henüz erken aşamalarda olsa da, sağlıklı hücrelerdeki B2 vitaminine müdahale etmeden kanser hücrelerini hedef almanın bir yolunu sunuyor. Roseoflavin, kanser hücrelerini B2 vitamini yerine kendisini almaya ikna ederek etki gösteriyor. Ancak önemli olan, B2 vitamini gibi FSP1'i ve hücre savunma kalkanlarını desteklemiyor olmasıdır.
Bu biyolojik karmaşıklığa rağmen, hedefe yönelik tedaviler için önemli bir potansiyel barındırıyor. Araştırmacılar yayınladıkları makalede, "Bu çerçeve, kanser hücrelerinde ve FSP1'in hayatta kalmaya destek olduğu diğer durumlarda ferroptozisi artırmak için daha önce yeterince anlaşılmamış bir yaklaşım sunmaktadır." ifadesini kullandılar.
Vücudumuz B2 vitaminini doğal olarak üretmez, ancak süt ürünleri, yumurta, et ve yeşil sebzeler gibi birçok gıdada bol miktarda bulunur. Bu çalışmanın amacı, B2 vitamininin tehlikeli olduğu anlamına gelmiyor; hayatta kalmamız için ona kesinlikle ihtiyacımız var. Ancak vitaminin kanser hücrelerine sağladığı koruma, bu zararlı hücreleri yok etmeyi zorlaştırabilir.
Ferroptozisin kendisi de her zaman kötü değildir; biyolojik atıkları temizlemek için doğru zamanda faydalıdır. Bu nedenle dengenin iyi kurulması gerekiyor. Bir sonraki adım, bu mekanizmayı kanser hücrelerinde nasıl spesifik olarak hedefleyebileceğimizi belirlemek olacaktır.
Gelecekte, roseoflavine benzer ancak kanser hücrelerinin B2 vitaminine erişimini bozmak üzere özel olarak tasarlanmış bir bileşik, tümörleri öldürmek için daha iyi tedavilere yol açabilir. Bu araştırmayı daha da genişletmek için de büyük bir alan bulunuyor.
Ferroptozis, zamanla meydana gelen bir tür kimyasal aşınma olan oksidasyonla tetiklenir. Hem oksidatif stresin hem de ferroptozisin, kanser dışındaki birçok başka durumla ilişkili olduğu düşünülüyor. Araştırmacılar son yıllarda ferroptozise odaklanmaya başlasalar da, şimdiden felç ve nörodejeneratif hastalıklar gibi sağlık sorunlarıyla ilişkilendirildi.
B2'nin ferroptozisteki bu yeni keşfedilen rolünün, bu durumlar üzerine yapılacak gelecekteki araştırmalar için de etkileri olabilir. Würzburg Üniversitesi'nden biyolog José Pedro Friedmann Angeli, "Ferroptozis sadece kanserle ilgili değil. Giderek artan kanıtlar, nörodejeneratif hastalıklar ve organ nakli sonrası doku hasarı veya iskemi-reperfüzyon yaralanmalarındaki patolojik süreçlere de katkıda bulunduğunu gösteriyor." dedi.
Bu araştırmanın sonuçları Nature Cell Biology dergisinde yayımlandı.
