Hint Okyanusu'nun karanlık ve bilinmez derinliklerine inildiğinde, her zaman yeni sürprizlerle karşılaşmak mümkün. Bilim insanları, Avustralya kıyılarındaki Christmas Adası ve Cocos (Keeling) Adaları açıklarında, okyanusun yüzlerce metre altındaki deniz tabanında yaşayan yepyeni bir solucan cinsine rastladı.
Bu canlılar, 'spagetti solucanları' olarak biliniyor. Ancak adlarının çağrıştırdığı gibi lezzetli bir makarnaya benzemiyorlar; daha çok kabusvari bir görüntüye sahipler. Çamurlu bir vücuttan çıkan, spagetti gibi kıvrılan ve titreyen iplikçikler, bu solucanların yaşamlarını koruyucu bir tüp içinde geçirmesini sağlıyor.
Yeni keşfedilen ve Terebellosuctoria adı verilen cinse dahil edilen üç tür, özellikle ilginç özellikleriyle öne çıkıyor. Bu solucanların alt kısımlarında, diğer bilinen spagetti solucan cinslerinden farklı olarak, tuhaf, vantuz benzeri yapılar oluşturan modifiye edilmiş yastıkçıklar bulunuyor.
Yeni cinsi tanımlayan bilim insanları, bu vantuz benzeri yapıların amacının ne olduğu konusunda bazı ipuçlarına sahip olsa da, kesinlik kazanmış bir sonuca varmış değiller. Bu yapıların, belki de denizcilerin ruhlarını çekmek gibi esrarengiz bir işlevi olabileceği bile düşünülüyor.
Avustralya Müzesi'nden deniz zoologu Elena Kupriyanova, bu yeni cinsin keşfini şu sözlerle değerlendiriyor: "Vantuz benzeri yapı, bu yeni cinsi böylesine ilginç ve benzersiz kılan şeydir."
Aslında, bulundukları ortamın dışında biraz ürkütücü görünebilmelerine rağmen, spagetti solucanları nispeten zararsız canlılardır. Toprak solucanlarıyla akraba olan bu solucanların anatomisi, toprak solucanlarına kıyasla çok daha karmaşıktır.
Genellikle deniz tabanına yerleşir, kendilerini korumak için bir tüp inşa eder ve 'spagetti' olarak adlandırılan uzantılarını, çevrelerindeki tortudan lezzetli lokmalar çıkarmak için kullanırlar.
Bu solucanlar sadece derin okyanusla sınırlı değil. Pek çok Terebellidae familyası üyesi daha sığ sularda yaşar ve şimdiye kadar tanımlanmış Avustralya türlerinin neredeyse tamamı daha güneşli derinliklerde bulunur.
Ancak derin suların yaşamına dair anlayışımız, sığ sulara göre oldukça sınırlıdır.
2021 ve 2022 yıllarındaki araştırma gezileri sırasında, bilim insanları Avustralya'ya ait araştırma gemisi Investigator ile Christmas Adası ve Cocos (Keeling) Adaları çevresindeki deniz dağlarını incelediler. Bu az keşfedilmiş derin deniz ekosistemlerinden örnekler topladılar.
Bu geziler, bilime tamamen yeni birçok türün keşfedilmesine yol açtı. Bazı türler zaten tanımlanmış durumda, diğerleri ise hala resmi tanımlamalarını bekliyor.
Ancak deniz tabanından toplanan yüzlerce örnek arasında, iki tür solucan özellikle dikkat çekiciydi.
Bu solucanlar, 467 ila 674 metre derinlikten toplandı. Koruyucu tüplerinden çıkarıldıklarında, segmentli vücutlarının ön kısımlarının alt yüzeylerinde bulunan modifiye edilmiş yastıkçıklar tarafından oluşturulan vantuz benzeri yapılar ortaya çıktı.
Yeni bir türü tanımlamanın giderek yaygınlaşan bir adımı, DNA'sını dizilemektir. Araştırmacılar, bu sıra dışı solucanların DNA'larını analiz ettiklerinde, elde edilen bulgular ve belirgin anatomik özellikleri, iki yeni türden daha heyecan verici bir şeye işaret etti: tamamen yeni bir cins.
Bu cins, tuhaf vantuz benzeri yapılarını onurlandıran Terebellosuctoria adını aldı. Bu cinse dahil edilen iki tür ise Terebellosuctoria jimii ve Terebellosuctoria keelingensis olarak adlandırıldı.
Ancak dikkatli okuyucular, Terebellosuctoria cinsinden üç türden bahsettiğimizi hatırlayacaktır.
Bu garip küçük grubun üçüncü üyesi, aslında binlerce kilometre uzakta, Japonya kıyılarından daha da derin sularda (843 metre) daha önce keşfedilmişti. 2025 tarihli bir yayında tanımlanmış ve geçici olarak Lanice cinsine atanmış olan Lanice spongicola olarak biliniyordu. Ancak sıra dışı anatomisi, evrimsel ilişkilerinin belirsiz kalmasına neden olmuştu.
Japon araştırmacılar da bu solucanın DNA'sını dizilemişlerdi. Analizleri, solucanın Lanice ve Loimia cinslerinin üyeleriyle akraba olduğunu gösteriyordu, ancak onları kesin olarak bu cinslerden birine yerleştiremiyorlardı. Hatta benzer vantuz benzeri yapılara sahip başka solucanların keşfedilmesinin tamamen yeni bir evrimsel soy hattını ortaya çıkarabileceğini öne sürmüşlerdi.
Ve şimdi, tüm bu gizemler çözülüyor. Kupriyanova ve meslektaşları, Avustralya örneklerinin anatomisini ve DNA'sını Japon türüyle karşılaştırarak gizemi çözmeyi başardılar. Lanice spongicola artık yeni cinse Terebellosuctoria spongicola olarak yeniden atanmıştır.
Ayrıca, bu gizemli vantuzlar hakkında bir ipucu daha var. Japon araştırmacılar, solucanlarının vantuz benzeri yapısını, derin deniz cam süngeri üzerine yapışmış olan tüpün içinde kullanırken gözlemlemişlerdi. Bu yapının, gevşek tortunun nadir olduğu bir habitatı sabitlemeye yardımcı olabileceğini öne sürmüşlerdi. Avustralya türlerinin vantuzlarını aynı şekilde kullanıp kullanmadığı ise henüz bilinmiyor.
Ancak bu soruların yanıtları başka zamana kalabilir. Gezi, potansiyel olarak birçok yeni keşif getirdi. Bu özel yayın, yedi yeni türü detaylandırıyor: iki spagetti solucanı ve beş başka halkalı solucan.
Ve bunlar sadece okyanusun nispeten küçük bir kısmından elde edilenler. Kupriyanova, "Bir keşif gezisi yüzlerce veya binlerce örnek toplayabilir, ancak bunların gerçekte ne olduğunu keşfetmek yıllar alabilir" diyor. "Bu örnekler, taksonomistlerin yolculuk bittikten sonra bile incelemeye devam edebilecekleri müze araştırma koleksiyonlarının bir parçası haline geliyor. Bu yayında tanımlanan yedi tür, bu dikkate değer arşivi işleme sürecinde atılmış bir diğer adımdır."
