Bilgisayar tasarımlarında mekanik basıncın doğal kaldırma kuvvetinden daha etkili bir sistem olduğu düşünülse de, yeni bir deney bu fikri sorgulatıyor. Efsanevi modifiye uzmanı, sıcaklık farklarını kullanarak doğal konveksiyonu etkili hale getiren 'baca etkisi'nden faydalanarak bir deney gerçekleştirdi. Sonuç olarak, test sistemindeki işlemci (CPU) fanlar kullanılmadan 19 derece Celsius'luk bir sıcaklık düşüşü yaşadı.
Bu deneyde kullanılan 'baca etkisi' kavramı, adından da anlaşılacağı üzere, sıcaklık ve nem farklarından kaynaklanan iç ve dış hava yoğunluğu farklarına dayanır. Baca tabanında oluşan düşük basınçlı alan, soğuk havayı içeri çeker ve bu hava, baca üstündeki düşük basınçlı çıkıştan dışarı atılır. Bu sürekli bir hava akışı sağlayarak soğutma potansiyelini artırır.
Deneyde, modifiye uzmanı, bir radyatörün fanlar olmadan hava çekemeyeceğini göstermek için bir sis makinesi kullandı. Isınan havanın diğer taraftan yayılması, doğal konveksiyonun havayı geri düşürmesine neden oldu. Su soğutmalı test sisteminde bir AMD Ryzen 7 9800X3D işlemci kullanıldı ve su sıcaklığını izlemek için bağlantı noktalarına bir sıcaklık probu eklendi. Deney, 10 cm yüksekliğinde ilk 3D baskılı baca ile başladı. Bu kısa baca, sıcaklıkların sadece 0.5 derece düşmesine rağmen etkili olmaya başladığını gösterdi.
Bu noktada su sıcaklığı 61°C idi. Modifiye uzmanı, önceki baca üzerine 20 cm'lik bir parça daha ekleyerek toplam yüksekliği 30 cm'ye çıkardı. Bu değişiklik, 30 dakikalık stabilizasyon süresi boyunca sıcaklıkların ek 5 derece daha düşmesini sağladı. Sis makinesi deneyi, hava akışında belirgin bir fark göstermese de, sıcaklık düşüşleri devam etti. Ardından, 4 adet 20 cm'lik parçadan oluşan ve toplamda 80 cm yüksekliğe ulaşan büyük baca sistemi kuruldu. Bu, toplam yüksekliği 110 cm'ye çıkardı.
Bu devasa baca sistemiyle birlikte sıcaklıklar anında 55°C'nin altına düşmeye başladı. Sadece beş dakika sonra, su sıcaklığı 50°C'ye ulaştı. Sis makinesi deneyi ise bu sefer beklendiği gibiydi: Hava, sanki üstte fanlar çalışıyormuş gibi baca içinden çekiliyordu.
Daha önce 90°C'ye ulaşan CPU sıcaklıkları, bu 'büyük kule' sayesinde 71°C'ye kadar düştü. Bu deney, fanların bilgisayar soğutmasındaki rolünü sorgulatan radikal bir başarıydı. Deneyin sonunda modifiye uzmanı, modern bilgisayarlarda fanların bir hava basıncı sentezi yapmak için kullanıldığını ve aslında aynı temel prensibi, yani bir basınç farkını, daha makul bir yolla başardıklarını belirtti. Dolayısıyla, bir kule bilgisayarın tanımını yeniden şekillendirmek istemiyorsanız, geleneksel fanlar hala yeterli bir çözüm olacaktır.
