Hayatın kaçınılmaz gerçekleri arasında ölüm ve vergiler sayılır. Ancak bilim ve teknoloji dünyası, yaşlanma sürecini yavaşlatma ve daha sağlıklı bir yaşlılık sürme konularında önemli adımlar atmaya devam ediyor. Çinli araştırmacılar, uzun ömürlülük ile belirli bir enzim (protein) arasında çarpıcı bir bağ keşfetti.
Bu enzim, asparagin endopeptidaz (AEP) olarak biliniyor ve diğer proteinleri parçalayarak vücuttaki çeşitli süreçlerin sorunsuz işlemesine yardımcı oluyor. Ancak yaş ilerledikçe bu enzimin aktivitesi artabiliyor ve bu durum bazı sağlık sorunlarına yol açabiliyor.
AEP'nin yaşla ilişkili aşırı aktivitesinin Alzheimer hastalığı ve DNA hasarı gibi birçok sağlık sorunuyla ilişkilendirildiği biliniyordu. Bu bilgiden yola çıkan araştırmacılar, enzimi engelleyerek yaşam süresini uzatıp yaşlılıkta sağlığı iyileştirip iyileştiremeyeceğini test etmek istediler.
iScience dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, fareler üzerinde yapılan deneylerde AEP'nin engellenmesinin ortalama yaşam süresini artırdığı gözlemlendi. Dahası, tedavi edilen fareler hafıza testlerinde daha başarılı oldu ve fiziksel olarak daha sağlıklı göründü.
Araştırmacılar yayımladıkları makalede, "Bulgularımız, AEP'nin yaşlanmayla ilişkili birçok patolojik süreçte rol oynadığı ve AEP'nin farmakolojik inhibisyonunun yaşa bağlı birçok fenotipi iyileştirebileceği fikrini destekliyor" ifadelerini kullandılar.
Araştırmacılar, deneylerde kullanılan farelerin yemine #11a adlı bir AEP inhibitörü ekledi ve bir kontrol grubuyla karşılaştırma yaptı. Deneylerin başlangıcında tüm hayvanlar fareler için orta-yaşlı sayılabilecek yaklaşık 18 aylıktı.
Tedavi edilmeyen fareler ortalama 24 aya kadar yaşarken, #11a ile tedavi edilen fareler ortalama 28 aya ulaştı. Bu, yaşam süresinde dört ay ve yüzde 17'lik bir artış anlamına geliyor.
Bunun yanı sıra, #11a verilen grupta yaşa bağlı kırılganlık belirtileri daha az görüldü. Fareler egzersiz, güç ve hafıza testlerinde daha iyi performans gösterdi ve metabolik sağlıkları da iyileşti (insüline verdikleri tepkiler de dahil).
Ayrıca, AEP aktivitesi engellenen farelerde inflamasyon ve hücre yaşlanması belirtilerinin daha az olduğu gözlemlendi. Bu sonuçlar, enzimin aktivitesini düşürmenin ne kadar önemli değişikliklere yol açabileceğini gösteriyor.
Araştırmacılar, "Mevcut çalışmamızda #11a, hem erkek hem de dişi farelerdeki birçok kırılganlık indeksini hafifletti ve fiziksel ve bilişsel işlevlerde yaşa bağlı düşüşün azaldığıyla ilişkilendirildi" diye belirttiler.
Araştırmanın bir sonraki adımı, AEP'yi engellemenin bu farklılıklara neden olma mekanizmasını anlamak olacak. Çalışma yazarları, aşırı aktif AEP'nin hücreleri yaşlanmaya karşı koruyan diğer proteinlere zarar verebileceğini düşünüyor, ancak bunu kesin olarak bilmek için daha detaylı incelemeler gerekiyor.
Deney sırasında farelerin beslenmesinde bazı farklılıklar olduğu ve kalori alımındaki değişikliklerin bazı sonuçları etkileyebileceği de belirtildi.
Araştırmacılar, "Gözlemlenen yaşam ve sağlık süresi fenotipleri için bu yolun ne ölçüde gerekli olduğunu belirlemek üzere ek nedensel çalışmalar gerekecektir" diye eklediler.
Çalışma sadece küçük bir fare grubuyla gerçekleştirildi ve AEP baskılamasının yaşlanma süreçlerini yavaşlatmaya yardımcı olup olmadığını anlamak için aynı etkilerin insanlarda da görülüp görülmeyeceği test edilmeli. Ayrıca, AEP'nin vücutta birçok önemli ve faydalı görevi olduğu unutulmamalı. Farelerde tedaviye bağlı önemli bir olumsuz etki görülmese de, uzun vadeli güvenliğin dikkatle değerlendirilmesi gerekecek.
En azından farelerde, bu enzimin engellenmesi yaşlanmanın getirdiği biyolojik yıpranmayı sınırlama ve yavaşlatma konusunda umut verici görünüyor.
Araştırmacılar, "Bu bulgular, sağlıklı yaşlanmayı teşvik etmek için farmakolojik AEP inhibisyonunun daha fazla araştırılmasını destekliyor" ifadeleriyle araştırmayı noktaladılar.
Araştırma, iScience dergisinde yayımlanmıştır.
Kaynakça: sciencealert.com
