Küçük plastik parçacıklarının vücudumuza giderek artan miktarlarda sızdığı, özellikle de yiyeceklerimiz ve içeceklerimiz aracılığıyla önemli bir endişe kaynağı haline geldiği biliniyor.
Ancak bilim dünyası, bu soruna karşı şaşırtıcı derecede basit ve etkili bir çözüm olabileceğini ortaya koyuyor.
2024 yılında yapılan bir araştırmada, Çinli bilim insanları içme suyundan mikroplastikleri gidermenin kolay bir yolunu keşfettiler.
Araştırmacılar, hem yumuşak hem de sert musluk suyunda (daha fazla mineral içeren) deneyler gerçekleştirdiler. Suyun içine nano ve mikroplastikler ekledikten sonra sıvıyı kaynatıp ardından oluşan tortuyu süzdüler.
Yapılan testler, suyu kaynatıp filtrelemenin, aksi takdirde tüketeceğimiz plastik kirleticilerde önemli bir azalma sağladığını gösterdi.
Araştırmacılar, çalışmaları yayımlanan makalelerinde, "Merkezi su arıtma sistemlerinden kaçan musluk suyu nano/mikroplastiklerinin (NMP'ler) küresel ölçekte endişe verici olduğunu ve su tüketimi yoluyla insanlar için potansiyel sağlık riskleri taşıdığını" belirttiler.
Bazı durumlarda, kaynatma ve filtreleme işlemiyle NMP'lerin %90'ına kadarının giderildiği gözlemlendi. Ancak bu etkinliğin suyun türüne göre değişiklik gösterdiği saptandı.
Bu yöntemin en büyük avantajlarından biri ise, çoğu insanın evdeki mevcut imkanlarla bu işlemi gerçekleştirebilmesi.
Guangzhou Tıp Üniversitesi'nden biyomedikal mühendisi Zimin Yu ve ekibi, "Bu basit kaynatma suyu stratejisinin ev musluk suyundaki NMP'leri 'dezenfekte edebileceğini ve su tüketimi yoluyla insanların NMP alımını zararsız bir şekilde azaltma potansiyeli taşıdığını" ifade etti.
Sert musluk suyunda, ısıtıldığında kireç (veya kalsiyum karbonat) birikintileri oluşturan minerallerin varlığı nedeniyle daha fazla NMP giderildiği görüldü. Mutfak su ısıtıcılarında sıkça rastlanan bu beyaz madde, sıcaklık değişimlerinin kalsiyum karbonatın çözeltiden ayrılmasına neden olmasıyla plastiğin yüzeyinde bir kabuk oluşturarak plastik parçacıkları hapsediyor.
Ekip, "Sonuçlarımız, kaynatma sonrasında su sertliği arttıkça nano plastik çökeltme verimliliğinin de arttığını gösterdi" diye yazdı. Örneğin, kalsiyum karbonatın 80 mg/L olduğu durumlarda %34 olan verimliliğin, 180 ve 300 mg/L seviyelerinde sırasıyla %84 ve %90'a ulaştığı belirtildi.
Daha az kalsiyum karbonat çözünen yumuşak sularda bile, NMP'lerin yaklaşık dörtte biri sudan uzaklaştırıldı.
Araştırmacılara göre, kireçle kaplanmış plastik parçacıkları daha sonra çay süzgeci gibi basit bir filtre ile kolayca temizlenebilir.
Daha önceki çalışmalar, günlük olarak farklı miktarlarda tükettiğimiz içme suyunda polistiren, polietilen, polipropilen ve polietilen tereftalat gibi plastik parçacıklarının bulunduğunu ortaya koymuştu.
Stratejiyi en üst düzeyde test etmek için araştırmacılar, daha da fazla nano plastik partikülü eklediler ve bunların da etkili bir şekilde azaldığını gözlemlediler.
Yu ve ekibi, "Kaynamış su içmenin, NMP'lere küresel maruziyeti azaltmak için görünürde uygulanabilir bir uzun vadeli strateji olduğunu" belirttiler. Ancak, kaynamış su içmenin çoğunlukla yerel bir gelenek olarak görüldüğünü ve yalnızca birkaç bölgede yaygın olduğunu da eklediler.
Bilim insanları, plastiklerin dünyayı ele geçirmeye devam ettiği bu dönemde, bu yöntemin daha yaygın bir uygulama haline gelmesini umuyorlar.
Küçük plastik parçacıkları giderek büyüyen bir sorun teşkil ediyor. Mikroplastikler, giysiler, mutfak gereçleri, kişisel bakım ürünleri ve sayısız diğer günlük eşyadan kaynaklanıyor. Dayanıklılıkları, onları çevrede, yani insan vücutlarında da kalıcı kılıyor.
Dünyadaki birçok insan zaten mikroplastiklerle kontamine olmuş durumda ve bu sinsi parçacıklar için minimum düzenleme olduğundan, her gün maruz kalmaya devam ediyoruz.
Yapılan bir literatür taramasına göre, mikroplastik maruziyetimizin önemli bir kısmı içme suyundan gelebilir, çünkü atık su arıtma tesisleri mikroplastikleri hala etkili bir şekilde temizleyemiyor.
Plastik üretimi başladığından beri küresel olarak yaklaşık 9 milyar metrik ton plastik üretildi. Bunun büyük bir kısmı, tam olarak parçalanmadan giderek daha küçük parçalara ayrışarak gezegeni kaplayan ince bir plastik tozu oluşturdu.
Yeni bir inceleme, atık su arıtma tesislerinin bu küçük parçacıkların çoğunu temizlediğini ancak bunun yeterli olmadığını gösteriyor.
Bu plastiklerin vücudumuz için tam olarak ne kadar zararlı olduğu henüz kesin olmasa da, sağlığımız için kesinlikle en faydalı besinlerden olmadığı ortada.
Plastiklerin, bağırsak mikrobiyomunda değişiklikler ve vücudun antibiyotik direncinde artış ile ilişkilendirildiği biliniyor.
Bu çalışmanın arkasındaki ekip, kaynamış suyun yapay materyalleri vücudumuzdan uzak tutma potansiyeli ve ortaya çıkan mikroplastiklerin bazı endişe verici etkilerini giderme konusunda daha fazla araştırma yapılmasını istiyor.
Yu ve arkadaşları, "Sonuçlarımız, insan NMP maruziyetini azaltmak için son derece uygulanabilir bir stratejiyi onaylamış ve çok daha büyük örneklem gruplarıyla daha ileri araştırmalar için temel oluşturmuştur" sonucuna varıyor.
Araştırma, Environmental Science & Technology Letters dergisinde yayımlandı.
