Güneş vitamini olarak da bilinen D vitamininin sağlığımız üzerindeki faydaları saymakla bitmiyor. Bağışıklık sistemini güçlendirmesinden çeşitli hastalıklara karşı korumasına kadar pek çok alanda önemli rol oynayan D vitamini, yeterli miktarda alındığında sağlıklı bir vücut için vazgeçilmezdir. Ancak, bu değerli vitaminin potansiyel faydaları hakkında henüz bilmediğimiz pek çok şey var.
Son yıllarda yapılan araştırmalar, ileri yaşlardaki bireylerde D vitamini eksikliğinin bilişsel bozukluklar ve demans riskinde artışla ilişkili olduğunu gösteriyor. Ancak, D vitamininin beyin sağlığını orta yaşlarda ne kadar koruyabileceği ve orta yaşlarda yeterli D vitamini seviyesine sahip kişilerin yaşlandıkça Alzheimer hastalığı gibi rahatsızlıklardan daha az etkilenip etkilenmeyeceği konusu daha fazla aydınlatılmayı bekliyordu.
Bu noktada, bu yıl Neurology Open Access'te yayımlanan bir çalışma önemli bir kapı araladı. Araştırmacılar, orta yaşlarda yeterli D vitamini seviyesinin, ilerleyen yaşlarda beyindeki toksik tau protein birikintilerinin (Alzheimer hastalığının bilinen bir göstergesi) azalmasıyla ilişkili olduğunu ortaya koydu.
Çalışmanın kıdemli yazarlarından nörolog Emer McGrath, orta yaşlarda D vitamininin gelecekteki beyin sağlığını korumada önemli bir faktör olabileceğini belirtiyor. Daha önceki araştırmalar 70 yaş üstü bireylerde düşük D vitamini seviyesini demans riskindeki artışla ilişkilendirmiş olsa da, bu çalışma ilk kez 39 yaş civarındaki daha genç bireyleri ele alıyor.
Araştırmacılar, ABD merkezli Framingham Kalp Çalışması'ndan (Framingham Heart Study) bir grup katılımcıyı inceledi. Demansı olmayan 793 erkek ve kadından oluşan bir örneklem kullanıldı. Katılımcılar ortalama 39 yaşlarındayken kan testleriyle D vitamini seviyeleri analiz edildi. Yaklaşık 16 yıl sonra, bu gruptan yaklaşık 430 kişi, beyinlerinde Alzheimer hastalığıyla ilişkilendirilen tau veya amiloid beta protein birikintilerinin belirtilerini değerlendirmek için pozitron emisyon tomografisi (PET) taramalarına katıldı.
Framingham kohortunda amiloid beta için herhangi bir ilişki bulunamamasına rağmen, çalışmanın başında daha yüksek D vitamini seviyelerine sahip olan katılımcıların 16 yıllık takip sonucunda daha düşük tau birikintilerine sahip oldukları gözlemlendi. Araştırmacılar, bu bulgunun bir ilk olduğunu belirtiyor.
Yazarlar, araştırmalarında preklinik demansın nörogörüntüleme belirteçleri ile serum D vitamini arasındaki ilişkiyi değerlendiren daha önce yapılmış bir çalışma bulunmadığını ifade ediyor. Çalışmanın, hastalık modifikasyonu için daha fazla fırsatın bulunduğu erken orta yaşlardaki bireyleri içermesinin de altını çiziyorlar.
Ancak, çalışmanın gözlemsel doğası gereği, orta yaşlarda yüksek D vitamini seviyelerinin zararlı tau proteinlerinin oluşumunu azalttığına dair kesin bir yargıya varılamıyor. Yine de sonuçlar, bunun bir olasılık olduğunu ve gelecekteki deneylerde test edilebileceğini gösteriyor.
McGrath, bulguların D vitamini ile beynin erken demans belirtileri arasında bir ilişki gösterdiğini, ancak D vitamini takviyelerinin demansı önleyip önlemeyeceğini belirlemek için klinik deneyler gibi daha ileri çalışmalara ihtiyaç olduğunu vurguluyor.
D vitamini takviyelerinin tau seviyeleri üzerindeki etkilerini inceleyen daha önceki bir çalışma, bir yıllık beslenme müdahalesinin ardından herhangi bir etki bulamamıştı. Ancak, bu Fransız denemesinin 70 yaş ve üstü, kendi bildirdiği hafıza şikayetleri olan yetişkinleri kapsadığına dikkat çekmek gerekiyor. McGrath ve meslektaşları, benzer bir müdahalenin, zararlı tau patolojisi veya Alzheimer semptomlarının ortaya çıkmasına fırsat bulamadan önce, çok daha genç orta yaşlı bireyler üzerinde koruyucu bir etki gösterebileceğini düşünüyor.
Ekip, daha yüksek dozlarda D vitamini takviyesinin ve/veya daha uzun sürelerle daha genç, bilişsel olarak sağlıklı bireylerde hastalığın modifikasyonu için daha büyük bir fırsat penceresi olduğundan faydalı olabileceğini açıklıyor. Ancak bu, klinik deneylerde resmi olarak test edilmesi gerekecek.
Bu bulgular, Neurology Open Access'te yayımlandı.
