Antarktika çevresindeki sularda tuhaf gelişmeler yaşanıyor. 1970'lerden yaklaşık on yıl öncesine kadar, kıtadan yayılan yüzen deniz buzları genişliyordu. Ancak 2016 yılında, küresel sıcaklıklardaki artışın Güney Okyanusu'nu yakaladığı görülürken, buzlar aniden ve dramatik bir şekilde daralmaya başladı ve bu durum henüz toparlanmadı. Bu durum, sadece yerel bir sorun olmaktan çok uzak; deniz buzunun kaybı, Antarktika'nın devasa buz tabakası için büyük sonuçlar doğuruyor. Eğer bu buz tabakası yok olursa, deniz seviyeleri 190 fit yükselebilir.
Bilim insanları, derinlere dalabilen robotların yardımıyla bu artışın ve ani düşüşün ardındaki nedeni belirlediklerini söylüyor. Her şey tuzluluk, rüzgarlar ve su karışımıyla ilgili. Bu araştırmayı detaylandıran yeni bir makalenin baş yazarı ve Stanford Üniversitesi'nden bir kutup okyanus bilimcisi olan Earle Wilson, "Çalışmanın en önemli çıkarımlarından biri, okyanusun deniz buzunun yıldan yıla, on yıldan on yıla nasıl değiştiğini düzenlemede büyük bir rol oynamasıdır" dedi.
Buradaki ağır işi, Argo şamandıraları olarak bilinen veri toplama makinelerinden oluşan bir ağ yaptı. Torpido şeklinde ve yaklaşık bir insan boyutunda olan bu şamandıralar, binlerce metre derine dalıp sıcaklık ve tuzluluk gibi verileri örnekleyerek tekrar yüzeye çıkıyor ve tüm bu verileri bir uyduya iletiyor. Pasif bir şekilde yüzdükleri için, bu cihazlar yıllarca değişen koşullar hakkında veri toplayabildi.
Şimdi, robotları unutun ve bir gölde yüzmeyi düşünün. Daldığınızda, ani bir soğuk su akışıyla karşılaşırsınız. Bunun nedeni, güneşin yüzeyi ısıtması, derinliklerin ise serin kalmasıdır. Bu durum, dünya okyanuslarında da meydana gelir, ancak elbette soğuk su çok daha derine iner. Antarktika çevresindeki sularda ise tam tersi olur. Orası çok soğuk olduğu için, hava okyanus yüzeyini soğuturken, daha sıcak sular altta döner. (Argo robotları, yükselip alçalırken bunu ayrıntılı olarak tespit edebildi.) Yüzeyden uzak tutulan sıcak sıvı ile daha fazla deniz buzu oluşabilir.
2016'dan önceki on yıllarda deniz buzu genişlerken, artan yağışlar yüzey sularını alt kısımdaki daha tuzlu suların aksine daha tatlı hale getirdi, bu da tabakalaşmaya yol açtı. (Bir sıvının tuzluluğu ne kadar yüksekse, yoğunluğu o kadar artar.) Bu durum, derinliklerdeki sıcaklığı hapsederek birikmesine neden oldu.
Sonra atmosfer yine bir oyun oynadı; rüzgarlar yoğunlaştı ve yön değiştirdi. Bu, yüzey sularını Antarktika'dan uzaklaştırdı ve alttaki derinliklerdeki sıcaklığı yüzeye çıkardı. Wilson, "Tanık olduğumuz şey, temel olarak deniz buzu azalmasıyla ilişkilendirdiğimiz, alttan gelen tüm bu sıkışmış ısının çok şiddetli bir şekilde serbest kalmasıydı" dedi.
Bu şiddetli rüzgarlar, büyük ölçüde iklim değişikliğinden kaynaklanmış olabilir: Gezegen ısındıkça, atmosfer sıcaklık gradyanları geliştirir, bu da rüzgarları güçlendirir ve desenlerini değiştirir. Ancak bilim insanları, bu değişimin ne kadarının "doğal değişkenlikten" veya Sanayi Devrimi'nden bu yana insanlar çok fazla karbon salmamış olsaydı ne olacağından kaynaklandığını hala çözmeye çalışıyorlar.
Her iki durumda da, sistem yaklaşık 2016 yılında değişti. Sıcak suları yüzeye çıkarmanın ötesinde, tüm bu rüzgarlar buzları hem blokları birbirine iterek hem de dalgalar yaratarak kırmış olabilir. Antarktika buzu üzerine çalışan ve çalışmaya dahil olmayan bir iklim bilimcisi Zachary Labe, "Son araştırmalar, hem atmosferik hem de okyanus ısınmasının 2016'dan bu yana Antarktika deniz buzu miktarındaki ani değişime katkıda bulunduğunu ve bu makalenin, derin okyanus ısısının önemli bir oyuncu olduğu fikrini daha da geliştirmeye yardımcı olduğunu gösteriyor" dedi.
Deniz buzu azaldıkça, başka yerlerdeki çok daha fazla buz tehlikeye girdi. Karada bulunan Antarktika buz tabakası, kıyı boyunca yüzen buz rafları tarafından destekleniyor. Bu önemli destekler, ısınan denizler ve şiddetli deniz altı fırtınaları alt karınlarını aşındırdıkça ve onları zayıflattıkça zaten ciddi tehlikede. Eğer etraflarındaki deniz buzunu da kaybederlerse, önemli bir tamponu kaybederler, çünkü yüzen parçalar dalga enerjisini emer. Ayrıca, sağlıklı bir deniz buzu miktarı oldukça parlaktır, bu da güneşin ısısının büyük bir kısmını uzaya yansıtarak yerel sıcaklıkları düşürür. Buz rafları buz tabakasını tuttuğu için, onları kaybetmek kıtadaki olağanüstü miktarda donmuş suyun hızlanmış bir düşüşü anlamına gelecektir.
Argo şamandıraları değerli veriler sağlarken, bilim insanları daha fazla ölçüm almak için çabalıyor. Labe, "Genel olarak, Antarktika kutup bölgesinde hem okyanus hem de atmosferik izleme için gözlem ağlarını inşa etmeye devam etmek için daha fazla uluslararası desteğe ihtiyacımız var" dedi. "Küresel deniz seviyesi yükselmesi için potansiyel olarak önemli sonuçları olan, bu bölgedeki hızlı değişimler göz önüne alındığında bu kritik öneme sahip."
Şimdi büyük soru, düşük deniz buzu durumunun kalıcı bir durumuna mı tanık olduğumuz, yoksa atmosferik ve okyanus koşullarının yıllarca süren büyümeyi teşvik etmek için geri dönebileceği mi. Bu yeni araştırmanın vaadi, araştırmacıların Antarktika çevresindeki suların ne kadar değişebileceğini ve ne kadar hızlı değişebileceğini tahmin etmek için modellerini iyileştirmelerine yardımcı olacak olmasıdır. Belki deniz buzu, yıllarca keskin düşüşlerin ardından yıllarca büyüme görecektir. Wilson, "Ancak uzun vadeli, çok on yıllık eğilim olumsuz olacaktır" dedi. "Bu benim tahminim olurdu, ama kesin olarak bilmiyoruz."
