AliExpress, Avrupa Komisyonu tarafından Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında şimdiye kadarki en yüksek ceza olan 625 milyon doları aşan bir miktarla cezalandırıldı.
Avrupa Komisyonu'nun (AK) yayımladığı bir basın açıklamasında, AliExpress'in e-ticaret platformunda yasa dışı, güvensiz veya sahte ürünlerin satışıyla ilgili riskleri titizlikle değerlendirme ve azaltma konusunda başarısız olduğu belirtildi.
Yetkililer, AliExpress'in platformdan sahte ve tehlikeli ürünleri kaldırmaya yönelik özel ekipler oluşturmadığını, aynı zamanda kötü niyetli kişilerin tespit edilmekten kaçınmasını kolaylaştırdığını tespit etti.
Çalışan sayısının o kadar yetersiz olduğu belirtildi ki, bazı içerik denetleyicilerine işaretlenen bir ürünün Avrupa Birliği standartlarına uygun olup olmadığını değerlendirmek için bazen sadece "saniyeler" verildiği aktarıldı. AK, bunun sonucunda, kaldırılmak üzere işaretlenen milyonlarca ürünün yeniden çevrimiçi hale geldiğini ve bazen bir aydan uzun süre platformda kaldığını belirtti.
AK'ya göre, kötü niyetli satıcılar AliExpress'in güvenlik önlemlerini kolayca aşabiliyordu. Bazı satıcıların otomatik olarak kaldırılmayı atlatmak için ürünlerini yanlış kategorize etmeleri, tehlikeli ürünleri yayımlamadan önce daha az denetim gerektirmesine neden oluyordu.
AK, e-ticaret sitesinin zorunlu marka yetkilendirme sisteminin de etkisiz ve yetersiz personel çalıştırdığını, ayrıca AliExpress'in politikalarında iddia ettiği gibi yasa dışı ürün satan tüccarları cezalandırmadığını tespit etti.
Durumu daha da kötüleştiren bir diğer unsur ise AliExpress'in, "öneri ve reklam sistemlerinin yasa dışı ürünlerin yayılmasını nasıl daha da kötüleştirdiğini yetersiz bir şekilde değerlendirmesi" oldu. Bu nedenle AliExpress, yasa dışı ürünleri kaldırmak yerine onları tüketicilere önererek maruz kalmalarını artırdı. Avrupa Birliği'nin teknoloji şefi, AliExpress, Temu ve Shein gibi perakende sitelerinde her beş Avrupalıdan birinin ayda bir alışveriş yaptığını belirtti.
AliExpress, sistemlerinin yasa dışı ürünleri ayıklamada ne kadar etkili çalıştığını ölçmek için yalnızca tek bir niceliksel metriğe güveniyordu ve bu metrik zararın boyutunu doğru bir şekilde ölçmüyordu. AK testleri, "güvensiz oyuncaklar ve tehlikeli kozmetikler de dahil olmak üzere yüksek hacimli yasa dışı ürünlerin" AliExpress'in denetim çabalarına rağmen dolaşımda kalmaya devam ettiğini ortaya koydu.
Haziran 2025'te AliExpress'e platformunu DSA ile uyumlu hale getirmesi emredilmişti, ancak gerekli değişiklikleri yapmadığı AK tarafından bildirildi. Cezanın, AK tarafından "özellikle ciddi ihlaller" olarak kabul edilen ihlallerin niteliğine ve AliExpress'in işaretlenen riskleri azaltmadaki gecikmiş müdahalelerini cezalandırmak üzere orantılı olarak hesaplandığı belirtildi.
AliExpress, DSA Cezası Karşısında "Şaşkın"
Bu ceza, Temu ve X'in en erken DSA ihlalleri için ödemeye mahkum edildiği önceki cezalardan çok daha yüksek.
Geçtiğimiz Aralık ayında, X ilk ceza alan platform olmuştu. Diğer ihlallerin yanı sıra, X, Elon Musk'ın bir hesabı doğrulamak için tek yol olarak mavi tik satmaya başlamasının ardından yaklaşık 140 milyon dolar ödemeye mahkum edilmişti. Komisyon, bu değişikliğin X'te kullanıcılara yalan söylemeyi kolaylaştırdığını ve DSA'nın "gerçekte böyle bir doğrulama gerçekleşmemişken, kullanıcıların doğrulandığına dair yanlış iddialarda bulunmayı çevrimiçi platformlar için açıkça yasakladığını" tespit etmişti.
Ardından, AB'deki tüketicilerin Temu'da yasa dışı ürünlerle karşılaşma olasılığının yüksek olduğunu gösteren kanıtların ardından Temu, 225 milyon doların üzerinde bir cezaya çarptırılmıştı.
Çok daha yüksek olan cezasına tepki gösteren AliExpress, kararı "orantısız" ve "sürpriz" olarak nitelendirdi.
AliExpress, AK'nın "sağlam risk yönetimi çerçevesini ve yaptığımız önemli, proaktif iyileştirmeleri" görmezden geldiğini iddia ederek karara itiraz etmeyi planladığını belirtti. Büyük çevrimiçi perakendeci, AB pazarının Çin pazarına kıyasla önemli ölçüde daha küçük olduğunu ve "risk değerlendirmesi ve azaltma, ürün güvenliği ve tüketici korumasına önemli kaynaklar yatırdığını" ve "tüketicilere karşı yükümlülüklerini yerine getirme konusında kararlı olduğunu ve olmaya devam ettiğini" vurguladı.
Ancak, AB teknoloji şefi, e-ticaret devlerinin yasa dışı malları denetleme konusundaki başarısızlıkları için ölçeğe güvenemeyeceğini söyledi.
Virkkunen, "Sahte giysiler, güvensiz oyuncaklar, tehlikeli kozmetikler ve diğer yasa dışı ve zararlı ürünlerin yayılması, çevrimiçi alışverişin kaçınılmaz bir maliyeti değildir; bu, AliExpress'in Dijital Hizmetler Yasası kapsamındaki yükümlülüklerine uymamasının bir sonucudur. Ölçek bir mazeret değildir; tüketicilerin çevrimiçi güvenle alışveriş yapabilmelerini sağlamak için risklerin sistematik olarak belirlenmesi ve ele alınması gerekir." dedi.
