ABD ordusu, İran üzerinde icra edilen keşif ve saldırı görevlerinde milyarlarca dolar değerinde onlarca MQ-9A Reaper insansız hava aracını (İHA) kaybetti. Bunun üzerine Pentagon, savaşta önemli kayıplar yaşanması beklense de bu tür görevleri yerine getirebilecek daha uygun maliyetli İHA'lar için harekete geçti.
Savunma İnovasyon Birimi'nin (DIU) sektöre yönelik çağrısında, ABD ordusunun mevcut durumda her biri 30 milyon doların üzerinde maliyeti olan İHA ve insanlı hava araçlarına bağımlılığının, "giderek düşük maliyetli uçaksavar yetenekleriyle desteklenen katmanlı savunma kullanan düşmanlara karşı sürdürülemez" olduğu belirtildi. Bu kapsamda, "çok sayıda İHA kaybı yaşanırken bile düşman hava savunmalarını alt edebilecek" daha "maliyet etkin" İHA'ların konuşlandırılması öngörülüyor.
Bu durum, pratikte Ukrayna ordusunun Rusya içinde ve işgal altındaki Ukrayna'daki ikmal hatları, petrol rafinerileri ve çeşitli enerji veya sanayi hedeflerine karşı yürüttüğü uzun ve orta menzilli saldırı kampanyasıyla gösterdiği performansa benziyor. Ukrayna'nın kampanyası, cephe gerisindeki hedeflere her gün yüzlerce nispeten ucuz İHA ve füze fırlatarak Rusya'nın aşırı zorlanmış hava savunma yeteneklerini baskı altına alırken, Rusya'nın en gelişmiş hava savunma sistemlerine zarar vermeye veya onları imha etmeye devam ediyor.
Buna karşılık, ABD ordusu, ABD ve İsrail'in 28 Şubat 2026'da İran'a yönelik saldırısını başlatmasından bu yana ağırlıklı olarak gelişmiş ve pahalı insanlı hava araçları ile İHA'ları görevlendirdi. Bu durum, maliyeti yüksek hava araçları ve helikopterlerin kaybına yol açarken, ABD ordusunu İran veya Hürmüz Boğazı'nda düşen pilotları kurtarmak için aceleci adımlar atmaya zorladı.
En riskli muharebe görevleri için ABD ordusu, istihbarat toplamak ve füzelerle hedeflere saldırmak amacıyla MQ-9A Reaper İHA'larını İran hava sahasının derinliklerine gönderdi. Hava Kuvvetleri Kurmay Başkanı Kenneth Wilsbach, ABD ordusunun İran'a karşı yürüttüğü savaşta Reaper'ı Hava Kuvvetleri envanterinin "en değerli oyuncusu" olarak tanımlamıştı.
Savaş İHA'larının Kullanımının Maliyeti Ağır Basıyor
Reaper'lara aşırı derecede güvenmek, daha fazla ABD pilotunu riske atmaktan kaçınsa da, İran hava savunmalarının onlarca avcı-öldürücü İHA'yı düşürmesine de neden oldu. Hava Kuvvetleri'nin Mayıs 2026 itibarıyla yaklaşık 30 Reaper İHA'sı kaybettiği, bunlardan bazılarının İran'ın karşı saldırılarıyla yerdeyken imha edildiği belirtiliyor. Hava Kuvvetleri, bu muharebe kayıplarının Reaper filosunu yaklaşık 135 İHA'ya düşürdüğünü kabul etti.
Bloomberg'in haberine göre, imha edilen Reaper'lar için ABD vergi mükelleflerinin toplam maliyeti yaklaşık 1 milyar doları buluyor. Tipik bir Reaper'ın maliyeti uçak başına 30 milyon dolar civarında olsa da, Hava Kuvvetleri tam sensör paketine sahip bir Reaper'ın maliyetinin 50 milyon dolara kadar çıkabileceğini belirtti.
Muharebede kaybedilen Reaper sayısı, Mayıs ayından bu yana kesinlikle artmış olmalı, zira ABD ve İran, "ateşkes dönemleri ve müzakere girişimlerine" rağmen hava saldırıları ve İHA operasyonlarını sürdürüyor. 8 Temmuz'da ticari gemilere yönelik yeni İran saldırılarıyla artan düşmanlıklar yeniden alevlenirken, İran Devrim Muhafızları Ordusu, Bahreyn ve Kuveyt'teki ABD askeri hedeflerine 85 saldırı düzenlediğini iddia etti.
Savunma şirketi General Atomics, 2025 yılında ABD ordusu için Reaper İHA'larının üretimini durdurmuştu. Ancak General Atomics'ten bir yetkili, şirketin ABD ordusunun en yeni İHA ihalesini takip etmeye istekli olduğunu ve Reaper'ın daha ucuz bir halefini sunabileceğini ima etti.
Savunma İnovasyon Birimi'nin çağrısı, 2.800 pound'a kadar çeşitli sensör ve silah yüklerini taşıyabilen, en az 2.300 deniz mili muharebe yarıçapına veya tek yönlü bir saldırı görevi için 8.000 deniz mili menzile sahip ve şu anda ABD ordusunun MQ-9A Reaper İHA'sının gerçekleştirdiği görevleri yerine getirebilen İHA'lar talep ediyor. Bu kapsamda 2031 yılına kadar "20 göreve hazır hava aracı" teslim edilmesi öngörülüyor.
ABD ordusu ve şirketlerin, daha ucuz ancak yetenekli saldırı İHA'ları konuşlandırma vizyonunu gerçekleştirip gerçekleştiremeyeceği henüz belirsiz. Pentagon, 2027 mali yılı bütçesinde İHA'lar ve otonom savaş teknolojileri için yaklaşık 54 milyar dolar talep ediyor; bu miktar, çoğu ülkenin askeri bütçesini geride bırakıyor.
