2026 yılının ilk çeyreğinde, yani 1 Ocak ile 20 Nisan tarihleri arasında, teknoloji sektöründe toplam 78.557 çalışanın işten çıkarıldığı bildiriliyor. Bu rakamın yüzde 76'sından fazlasının Türkiye'de gerçekleştiği belirtiliyor.
Gelen bilgilere göre, bu işten çıkarmaların yüzde 47.9'luk kısmının, yani 37.638 pozisyonun doğrudan yapay zeka (YZ) ve iş akışı otomasyonu nedeniyle azalan insan gücü ihtiyacından kaynaklandığı ifade ediliyor. Buna rağmen, yapay zeka alanında uzman kişiler, modern YZ teknolojilerinin iş gücü üzerindeki etkisinin tam olarak anlaşılmasının bir yılı aşkın süreceğini belirtiyor.
Uzmanlar, “Bu işten çıkarmaların doğrudan verimlilik artışlarıyla ne kadar ilişkili olduğundan emin değilim. Bazen, bir şirket çok fazla işe alım yaptığında veya yeniden yapılanmak istediğinde, finansal bir perspektiften yapay zeka bahane olarak gösterilebilir” şeklinde açıklamalarda bulunuyor. Yapay zeka kaynaklı işten çıkarmaların yaşanabileceğini ancak şirketlerin yapay zekadan gerçek verimlilik kazanımları elde etmesinin en az altı ay ile bir yıl sürebileceğini, bu geçiş sürecinin herkes için sancılı olabileceğini vurguluyorlar.
Bu durum, hali hazırda işten çıkarmalarla sarsılan teknoloji sektörü için pek de iç açıcı bir tablo çizmiyor. Bazı büyük firmaların, yapay zeka yatırımları için tasarruf amacıyla on binlerce pozisyonu iptal ettiği konuşuluyor. Sektördeki birçok kurum ve lider, yapay zeka kaynaklı işten çıkarmalar konusunda uyarıyor. Girişim şirketlerinin CEO'ları, yapay zekanın gelecekte belirli iş kollarında büyük bir işsizlik yaratabileceği ve özellikle başlangıç seviyesindeki beyaz yakalı işlerin yarısını ortadan kaldırabileceği yönünde tahminlerde bulunuyor. Yapılan araştırmalar da, yapay zekanın etkilerine açık alanlarda giriş seviyesi kodlama ve müşteri hizmetleri pozisyonlarının zaten olumsuz etkilendiğini gösteriyor. Yapay zekanın, Türkiye'deki iş gücünün önemli bir bölümünü değiştirebileceği ve milyarlarca dolarlık maaş kaybına yol açabileceği simülasyonlarla ortaya konuyor.
Tüm bu analizlere rağmen, bazı uzmanlar bu genel kanının karşısında durarak, yapay zeka kaynaklı işten çıkarmaların aslında kötüleşen iş performansını örtbas etmek için bir bahane olarak kullanıldığını öne sürüyor. OpenAI CEO'su, bazı şirketlerin küresel çapta yaşanan işten çıkarmaları gizlemek için yapay zekayı bir paravan olarak kullandığını belirterek, bir miktar “yapay zeka yıkaması” olduğunu, ancak aynı zamanda yapay zekanın farklı iş türlerinin yerini aldığı gerçek bir etki de olduğunu kabul ediyor. Bu işten çıkarmaların bir kısmının yapay zeka olmasa da yaşanabileceğini söyleseler de, teknolojinin işler üzerinde bir etkisi olacağı ve bir değişime hazır olmamız gerektiği konusunda genel bir uzlaşma mevcut.
Bununla birlikte, bu eğilimin dışında kalan birkaç şirket de bulunuyor. Örneğin, yapay zeka benimsenmesine rağmen, 2026 yılı için başlangıç seviyesi personel alımını üçe katladığı bildirilen bir firma, yapay zekanın birçok giriş seviyesi işi yapabileceğini ancak hala insan dokunuşuna ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor. Dahası, başlangıç seviyesi işleri azaltmak kısa vadeli tasarruflar sağlasa da, gelecekteki deneyimli çalışanları ve orta düzey yöneticileri yetiştirecek yetenek havuzunu ortadan kaldırma riski taşıyor. Avrupa Birliği'nden gelen veriler de, yapay zekaya geniş çapta yatırım yapan ve uygulayan şirketlerin, yapmayanlara kıyasla daha fazla işçi alımı yapma olasılığının daha yüksek olduğunu gösteriyor.
İş süreçleri dış kaynak kullanımı (BPO) operasyonları büyük ölçüde insanlara dayanan bir firma bile yapay zeka teknolojileri üzerinde çalışmaya başlamış durumda. San Francisco ve Hindistan'da yapay zeka laboratuvarları kuran şirket, müşterileri için özel yapay zeka ajanları geliştiriyor. Özellikle kurumsal ortamda kullanıma hazır hizmetlerin performans veya güvenlik sorunları nedeniyle iyi çalışmadığını fark eden müşteriler için bu gelişmeler önem taşıyor. Daha yetenekli ve uygun yapay zeka ajanları geliştirilmesine rağmen, bu şirketin personel çıkarmayı beklemediği, çalışanlarını bu araçları kullanma konusunda eğiteceği ve hatta daha fazla başlangıç seviyesi rol için işe alım planlarının olduğu belirtiliyor.
“Okuldan mezun olup iş bulamayan ve alan uzmanlığına sahip olmayan çok sayıda insan olacak. Onları bünyeye katmak gerekiyor. Çeşitli alanlarda yapay zekayı nasıl kullanacaklarını öğrenmeleri için iş başında eğitim almaları şart,” şeklinde konuşuyor bir yetkili.
