Yapay zeka (YZ) sistemlerinin ne kadar yaratıcı olabileceği konusu, teknolojinin hızla geliştiği günümüzde sıkça tartışılan bir alan olmaya devam ediyor. Son yapılan bir araştırma, YZ'nin yaratıcılığının matematiksel sınırlamalara tabi olduğunu ve bu sınırlamaların, en yetenekli insan sanatçıların yaratıcılığını aşmasına engel olabileceğini öne sürüyor. Ancak bu bulgu, YZ'nin yaratıcı sektörleri tehdit edeceği yönündeki endişeleri tamamen gidermedi.
Mühendislik inovasyonu profesörü David Cropley tarafından yapılan araştırmaya göre, YZ'nin yaratıcılık yeteneği, insanlardaki amatör ile profesyonel seviye arasında bir yerde konumlanıyor. Bu, mevcut tasarım prensipleriyle YZ'nin profesyonel veya uzman düzeyinde yaratıcılığa ulaşamayacağı anlamına geliyor. Cropley, ChatGPT gibi büyük dil modellerinin çıktısını bir yaratıcılık tanımına göre incelediğinde, YZ'nin yaratıcı davranışları taklit edebildiğini ancak gerçek yaratıcı kapasitesinin ortalama bir insanın seviyesiyle sınırlı kaldığını belirtti. Birçok kişi, YZ'nin hikaye, şiir veya görsel üretebilmesi nedeniyle yaratıcı olduğunu düşünse de, üretebilmek ile yaratabilmek arasında önemli bir fark olduğunu vurguluyor.
YZ'nin İnsan Yaratıcılığından Farklı Yönleri
Bu görüşe göre, YZ'nin insan deneyiminden yoksun olması, yaratıcılığındaki en büyük eksiklik olarak görülüyor. İnsanların çocukluk travmaları, kültürel geçmişleri veya ahlaki çatışmaları gibi deneyimler, sanatsal üretimin temelini oluşturabiliyor. Bir fikri hayata geçirmek için itibar, gelir veya ait olma gibi riskleri göze alma isteği, insan yaratıcılığının önemli bir parçası olarak kabul ediliyor ve YZ'de bu motivasyon bulunmuyor.
YZ'nin Yaratıcı Kabul Edildiği Durumlar
Diğer yandan, bazı uzmanlar YZ'nin farklı kıstaslarda yaratıcı olarak kabul edilebileceğini savunuyor. Özellikle yeni ve daha önce düşünülmemiş bağlantılar kurma yeteneği, YZ'nin yaratıcılığının bir göstergesi olarak öne çıkıyor. Dijital istihbarat ajansları ve SEO danışmanlık firmaları, YZ modellerinin insan uzmanların daha önce düşünmediği anahtar kelime ve tema bağlantıları ürettiğini ve bunun yeni içerik stratejilerine yol açtığını belirtiyor.
Bazı görüşlere göre, YZ ve insanlar yaratıcı materyaller üretirken benzer temel mekanizmalara dayanıyor: depolanmış kalıpların kısıtlamalar altında yeniden birleştirilmesi. YZ'nin yaratıcılık eksikliğinden çok, yaratıcılık kavramını mistik bir dille açıklama eğilimimizin yanıltıcı olduğu düşünülüyor. Gerçek yaratıcılığın, büyük ölçüde bilinen unsurları yeni varyasyonlarla birleştirme süreci olduğu ifade ediliyor. Bu prensip, YZ'nin insan yaratıcılığına ulaşmasını sağlıyor çünkü YZ, en çok bilgiyi işleyebilen varlık olarak avantajlı duruma geçiyor.
Girdinin Önemi ve Gelişen Tanımlar
YZ'nin yaratıcılığındaki algılanan eksikliklerin, yalnızca insan girdisinin yetersizliğinden kaynaklandığına inanan uzmanlar da mevcut. Açık talimatlar verilmesi, sonuçların değerlendirilmesi ve geri bildirimlerle süreçlerin iyileştirilmesi halinde YZ'nin beklentileri karşılayabileceği belirtiliyor. Ancak YZ'nin, yaşanmış deneyimlere, somut bağlama ve alanlar arası yargılara dayanan açık uçlu ve uzun vadeli gündem belirlemede zorlandığı ifade ediliyor.
Belirsiz yönlendirmeler yüzeysel fikirlerin ortaya çıkmasına neden olabilirken, YZ'ye bağlam sağlanması, zorlanması ve onunla tartışılması durumunda yaratıcılığın ortaya çıkabileceği vurgulanıyor. Sonuç olarak, YZ'nin yaratıcı yeteneği hakkındaki tartışmalar devam ettikçe, yaratıcılığın tanımının da evrileceği öngörülüyor. Makinelerin yapamadığı her şeyin yaratıcılık olarak tanımlanması ve makineler bu sınırı aştığında tanımın yeniden belirlenmesi, bu evrimin bir göstergesi olarak görülüyor.
