Dünyada eşi benzeri görülmemiş bir hızla inşa edilen yapay zeka veri merkezlerinin, yakın gelecekte boş kalabileceği uyarısı geldi. Bu durum, 2020'lerin başında Çin'in banliyölerinde kurulan ve çoğunun hala kiracı bulamayan veri merkezlerine benzetiliyor.
Sektörün önde gelen firmalarından birinin üst düzey yöneticisi, firmaların bir veya iki yıl içinde 10 yıllık veri merkezi kapasitesi inşa etmek isteyebileceğini ancak bu veri merkezlerinin tam olarak ne işe yarayacağının henüz tam olarak düşünülmediğini belirtti. Yapay zekanın önümüzdeki yıllarda pek çok sektörü etkilemesi bekleniyor. Ancak yapay zekanın ekonominin farklı alanlarına ne kadar sürede ulaşacağı ve etkisinin büyüklüğü gibi soruların net cevapları henüz bilinmiyor. Bu durum, sektörde bir yapay zeka balonunun oluşabileceği yönündeki spekülasyonları artırıyor.
Bu hızlı inşaat süreci, trafik büyümesinden önce otoyolların veya hızlı tren ağlarının inşasına benzetiliyor. Yani altyapı, acil bir ihtiyaçtan ziyade gelecekteki kullanıma hazırlık olarak tamamlanıyor. Yapay zeka modelleri geliştiren büyük şirketler, kendilerine verilen hemen hemen tüm kaynakları tüketebileceklerini savunsa da, gelecekteki büyümeyi öngörerek yapay zeka altyapısına milyarlarca dolar yatıran tek şirketler onlar değil.
Yapılan bir araştırmaya göre, yapay zeka ile ilgili altyapı harcamalarının önümüzdeki beş yıl içinde 3 trilyon doları aşması bekleniyor. Sadece bu yıl içerisinde, büyük teknoloji şirketlerinin yapay zeka yeteneklerini genişletme çabaları doğrultusunda yapacakları sermaye harcamalarının yaklaşık 650 milyar dolara ulaşacağı tahmin ediliyor. Çin merkezli bazı teknoloji devleri de yapay zeka altyapısına agresif yatırımlar yapıyor.
Öte yandan, 2020'lerin başında Çin'in bir girişimi kapsamında, daha düşük elektrik maliyetlerinin olduğu batı bölgelerinde çok sayıda yeni şirket tarafından büyük yapay zeka ve bulut veri merkezleri kuruldu. Amaç, ekonomik olarak daha güçlü olan doğu eyaletlerindeki talebi karşılamaktı. Bu strateji enerji giderlerini azaltırken, daha uzak mesafelerin gecikmeyi artırması ve birçok hassas uygulama için bu tesisleri daha az çekici hale getirmesi, gerçek kullanımını sınırladı.
Ayrıca, birçok proje kamu kuruluşlarının ve devlet kurumlarının ana müşteri olacağı beklentisiyle geliştirildi. Ancak pratikte talep beklentilerin altında kaldı ve bu tesislerin birçoğu ya atıl durumda kaldı ya da tasarlanan kapasitenin çok altında, %20 ila %30 arası bir doluluk oranıyla çalıştı. Bu düşük kullanım oranlarına rağmen, yatırım 2024 ve 2025 yıllarında da devam etti. Bu durum, yatırımcıları bu büyük ölçekli veri merkezi projelerinin uzun vadeli sürdürülebilirliği ve ekonomik getirisi hakkında düşündürürken, hükümet aşırı inşaatı önlemek için kısıtlamalar getiriyor.
Aynı zamanda, Çin Sanayi ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı, ülkedeki atıl durumdaki hesaplama kaynaklarını bir araya getirmek ve bu kapasiteyi birleşik bir ulusal ağ üzerinden hizmet olarak dağıtmak amacıyla merkezi bir bulut platformu geliştirmeyi değerlendiriyor. Ancak, veri merkezlerinin farklı yeteneklere sahip farklı donanım ve yazılım yığınlarına dayanması nedeniyle böyle bir ağın geliştirilmesi oldukça zorlu olacaktır.
