Avrupa'daki bağımsız kitapçıların, binlerce kitaplık şüpheli siparişler aldığı ve bu durumun, kitapların yapay zeka (YZ) eğitiminde kullanılarak yok edileceği korkusunu beraberinde getirdiği bildiriliyor. Sektör temsilcileri, bu yüklü alımların, teknoloji şirketlerinin daha fazla veriye ulaşma çabasının bir parçası olabileceğini düşünüyor.
İrlanda'nın Galway kentinde bulunan bir bağımsız kitapçı, normalde sevinçle karşılanacak 5.000 kitaplık bir çevrimiçi sipariş aldı. Ancak bu siparişi olağan dışı kılan, siparişte yer alan kitapların içeriğiydi. The Irish Times'ın haberine göre, siparişte yer alan bazı kitapların, sıradan bir okuyucunun ilgisini çekmeyecek türden olması, bu alımların YZ eğitimini amaçladığına ve kitapların bu süreçte yok edilebileceğine dair endişeleri artırdı. Örneğin, bir siparişte hem Batı İrlanda'yı kapsayan bir tarih kitabı hem de ülkeye özgü bir finansal tasarruf hesabı hakkında bir rehber yer alabiliyordu. Benzer şekilde, Almanya'daki kitapçılarda da, örneğin "2018 Sürümü: Ehliyet Sınavını Geçin" gibi güncelliğini yitirmiş ve mantıksız görünen kitap siparişleri olduğu aktarılıyor.
Bu durum, geçtiğimiz ay çıkan ve YZ şirketlerinin milyonlarca kitabı YZ modellerini eğitmek için kullandığı ve ardından bu kitapları imha etmek için özel tarayıcılar kullandığı yönündeki bir raporu akla getiriyor. Bu tür büyük ölçekli siparişler, yeni kütüphaneler kurmak isteyen bazı özel kurumlar tarafından da verilebiliyor. Ancak siparişteki tuhaf kitap başlıkları ve genellikle toplu alımlar için yapılan fiyat görüşmelerinin olmaması, kitap satıcılarının bu siparişlerin YZ şirketleri tarafından, eğitim verilerini genişletmek amacıyla yapıldığına dair şüphelerini güçlendiriyor.
Büyük YZ şirketleri, kitap telif hakları ihlalleri nedeniyle birçok dava ile karşı karşıya kalmış durumda. Örneğin, mahkeme kayıtlarına göre Meta'nın YZ eğitimi için 82 TB'lık korsan kitap indirdiği ve Nvidia'nın telif hakkı ihlali davasında, NeMo Framework'ünün "başka hiçbir amacı olmadığı" yönündeki savunmasının reddedildiği belirtildi. Daha yakın zamanda ise Anthropic'in yazarların ve yayıncıların haklarını ihlal ettiği gerekçesiyle 1,5 milyar dolarlık bir uzlaşmaya vardığı açıklandı. Ancak bu tür davalarda, YZ firmalarının kitapları YZ eğitimi için kullanmasının "adil kullanım" kapsamında değerlendirildiği mahkemelerce belirtilmişti.
Almanya'da ise durum farklı. Almanya Yayıncılar ve Kitapçılar Birliği sözcüsü, "Alman yasalarına göre kitapları taramak, amacına bakılmaksızın yasa dışıdır ve telif hakkı yasasının açık bir ihlalini teşkil eder. İkinci el kitaplarla da bu durumun yaşanması, bu uygulamanın başka bir son derece endişe verici örneğidir" açıklamasını yaptı.
Kitap satıcıları ayrıca, bu alımların internette henüz kütüphanelerinde bulunmayan ISBN (kitaplara atanan benzersiz sayısal kod) bilgilerini arayan YZ botları tarafından yönlendirildiğini düşünüyor. Siparişler yerel adreslere gönderiliyor, ancak bazı Avrupa ülkelerinde kitap taramayı önleyen yasalar olduğundan, bu adreslerin daha sonra kitapların ABD'ye toplu olarak gönderilmesi için birer toplama noktası olabileceği tahmin ediliyor.
Kitapçıların bu siparişleri yerine getirip getirmediği ise belirsizliğini koruyor. Bir yandan, bu toplu siparişler küçük işletmeler için bir cankurtaran olabilir ve e-kitaplara doğru yaşanan toplumsal geçiş sürecinde ayakta kalmalarına yardımcı olabilir. Diğer yandan ise YZ'nin yükselişi, kitapçıların geleceği ve hatta insanlığın eleştirel düşünme yeteneklerinin zayıflaması konusunda endişelere yol açıyor.
