Yapay zeka alanındaki devasa yatırımlara rağmen, ABD'deki planlanan veri merkezi inşaatlarının neredeyse yarısı güç altyapısı ve kritik parçalardaki küresel tedarik sıkıntıları nedeniyle erteleniyor veya iptal ediliyor. Bu durum, yapay zeka (YZ) patlamasının önündeki en büyük engellerden biri haline geldi.
ABD ve Çin arasındaki ticaret gerilimleri, sunucu üreticilerini Çin'den uzaklaşmaya zorlasa da, bu ülke hala YZ veri merkezlerinin iç ve dış güç altyapısını inşa etmek için gereken elektrikli ekipmanların dünyanın en büyük üreticisi konumunda. Bu nedenle, hem Çin'den hem de diğer ülkelerden gelen güç dağıtım ekipmanlarındaki yetersizlikler, proje takvimlerini yavaşlatıyor.
Alphabet, Amazon, Meta ve Microsoft gibi teknoloji devlerinin 2026 yılında YZ kapasitesini genişletmek için 650 milyar doların üzerinde harcaması beklenmesine rağmen, bu yıl planlanan ABD'deki veri merkezi inşaatlarının yaklaşık yarısı ertelenme veya iptal edilme tehlikesiyle karşı karşıya. Bu aksaklıkların en önemli nedenlerinden biri, trafolar, şalt cihazları ve piller gibi hem veri merkezi sahalarında hem de dışarıda kullanılan kritik elektrik bileşenlerinin bulunabilirliği. Yapay zeka şirketleri, veri merkezlerine yeterli güç sağlamak için şebeke altyapısını genişletmek zorunda kalıyor. Bu arada, elektrikli araçlar ve elektrikli ısıtma sistemleri de mevcut şebeke altyapısını zorluyor.
Piyasa araştırma firması Sightline Climate'ın verilerine göre, 2026 yılında ABD'de yaklaşık 12 gigavat (12 GW) veri merkezi kapasitesinin devreye girmesi bekleniyor. Ancak, çeşitli kısıtlamalar nedeniyle bu kapasitenin yalnızca üçte biri aktif olarak inşa ediliyor.
Elektrik altyapısı, toplam veri merkezi maliyetinin %10'undan azını oluştursa da, bilgi işlem donanımı kadar hayati öneme sahip. Güç zincirindeki herhangi bir tek elemanın gecikmesi, tüm projeyi durdurabilir. Bu da trafolar, şalt cihazları ve benzeri cihazları, sermaye harcamalarındaki nispeten küçük paylarına rağmen kritik öğeler haline getiriyor.
Yüksek talep nedeniyle, yüksek güçlü trafoların teslim süreleri ABD'de önemli ölçüde uzadı. 2020 öncesinde genellikle 24 ila 30 ay süren teslimatlar, bugün 5 yıla kadar çıkabiliyor. Yapay zeka veri merkezleri için bu durum bir felaket, zira bu merkezlerin kurulum döngüleri 18 aydan kısa.
Sıkıntıları gidermek için şirketler küresel pazarlara yöneliyor. Sonuç olarak, Kanada, Meksika ve Güney Kore, yapay zeka veri merkezleri için yüksek güçlü trafoların en büyük tedarikçileri haline geldi. Aynı zamanda, veri analiz firması Wood Mackenzie'nin verilerine göre, Çin'den yüksek güçlü trafo ithalatı 2022'de 1.500 birimin altında iken, 2025'in ekim ayına kadar 8.000 birimin üzerine çıktı.
Çin'den yapılan ihracatın dalgalanması yalnızca trafolarla sınırlı kalmıyor. Ülke, ABD'nin pil ithalatının %40'ından fazlasını karşılıyor, belirli trafo ve şalt cihazı kategorilerindeki payı ise yaklaşık %30 seviyesinde kalıyor.
Trafolar, şalt cihazları ve pillerdeki kısıtlamalar çözülmeden, trilyon dolarlık yapay zeka yatırımları bile gerçek yapay zeka kapasitesine dönüşmeyebilir. Zira bu tür kurulumlar, sermaye veya bilgi işlem donanımı kısıtlamalarından ziyade, güç altyapısının kullanılabilirliğine bağlı olacaktır.
On yıllık yeniden yapılanma girişimlerine rağmen, ABD'nin elektrikli ekipman üretim kapasitesi yetersiz kalmaya devam ediyor. Bu durum, yapay zeka şirketlerinin tarifeler ve ulusal güvenlik endişeleri ortasında bile ithalata bağımlı kalmasına neden oluyor. Bu arada, Çin ve ABD arasındaki gerilimler tedarik zincirlerini daha da bozma tehdidi taşıyor, bu da maliyetleri artırabilir ve gelişmiş yapay zeka veri merkezlerinin kurulumunu geciktirebilir.
