Yapay zeka (YZ) destekli mamografi, özellikle agresif hastalık vakalarında meme kanseri hastalarının tedavi sonuçlarını iyileştirebiliyor. Yapay zeka teknolojisi hayatımızın birçok alanında yeni yeni yerini bulsa da, tıpta kullanımı, özellikle görüntü tabanlı teşhis alanında yaklaşık on yıl önce başlamıştı. Araştırmacılar, YZ programlarını çeşitli tıbbi görüntülerde (röntgen, MR, doku biyopsileri) tümörleri ve diğer hastalık belirtilerini tanımaları için eğitiyor.
Bu görüntülerin büyük çoğunluğu, teşhisleri zaten bilinen hastalardan alınan ve YZ'nin doğru kanser tespiti yapıp yapmadığına dair geri bildirim sağlanan "retrospektif" çalışmalarda kullanıldı. Bu çalışmalar, YZ'nin teşhis tıbbında değerli bir araç olabileceğini göstermişti. Ancak, bir YZ aracının gerçekten kanseri teşhis edip edemeyeceğini ve hastalar üzerinde fark yaratıp yaratamayacağını anlamak için, YZ aracının teşhis ettiği hastaların sağlık sonuçlarını belirlemek üzere yıllarca takip edildiği "prospektif" bir çalışmaya ihtiyaç duyuluyor.
İsveçli araştırmacılar, mamografi taramasında YZ kullanımını değerlendirmek için önde gelen bir çalışma yürüttü. Yapay Zeka ile Mamografi Tarama (MASAI) adı verilen bu çalışma, 31 Ocak'ta yayınlanan sonuçlarına göre, YZ destekli mamografi okumasının tarama performansını artırırken radyologların iş yükünü azaltabildiğini gösterdi. Bu, YZ'nin meme kanseri hastalarının tedavi sonuçlarını iyileştirdiği ilk çalışma olma özelliğini taşıyor.
Kanseri Daha Erken Yakalamak
Düzenli hasta tarama pratiği, dünya genelinde ileri evre kanser ve meme kanseri ölümlerini önemli ölçüde azaltmıştır. Ancak düzenli mamografilere rağmen bazı kanserler gözden kaçabiliyor. Bu "aralık kanserleri", ilk taramada tespit edilemeyip takip eden iki yıl içinde teşhis edilen veya iki tarama turu arasında ortaya çıkan kanserlerdir. Genellikle ilk tarama sırasında meme dokusu yoğunluğu veya tümörün normal doku gibi görünmesi nedeniyle maskelenirler veya tarama tarihleri arasında hızla gelişebilirler.
Bu kanserler genellikle agresif olup daha kötü hasta sonuçlarına yol açar. Aralık kanseri oranlarındaki düşüşler, tarama yönteminin işe yaradığını ve daha fazla vakayı erken tespit ederek ileri evre kanser teşhislerini azalttığını doğrulamanın en iyi yoludur.
Çalışmanın kıdemli yazarlarından, Lund Üniversitesi'nde meme radyoloğu ve klinik araştırmacı Dr. Kristina Lång, "Taramanın etkinliğini artırmak istiyorsanız, aralık kanseri oranı meme kanseri ölüm oranının çok iyi bir vekil ölçüsüdür. Dolayısıyla aralık kanserlerini azaltabilirsek, hasta sonuçları üzerinde olumlu bir etkisi olacaktır" dedi. MASAI çalışmasına İsveç'te yaşayan 40-80 yaş arası 100.000'den fazla kadın katıldı. Çalışmada, dünya genelindeki tıbbi kurumlardan elde edilen 200.000'den fazla incelemeyle eğitilmiş ticari olarak temin edilebilen bir YZ sistemi kullanıldı.
Karşılaştırmalı grupta mamografiler, İsveç'teki standart uygulamaya göre iki radyolog tarafından okundu. YZ destekli grupta ise YZ sistemi mamografileri şüpheli bulgular açısından analiz etti ve 1'den 10'a kadar bir risk puanı verdi. 1'den 9'a kadar puan alan vakalar tek bir radyolog tarafından, 10 puan alan vakalar ise iki radyolog tarafından incelendi. YZ sistemi, insan radyologların kolayca incelemesi için şüpheli bulguları görüntü üzerinde vurgulama yeteneğine de sahipti.
YZ destekli tarama, desteksiz mamografiye göre daha fazla klinik olarak ilgili kanseri tespit etti. "Klinik olarak ilgili" kanserler, ilerleme potansiyeli olan ve bu nedenle tıbbi müdahale gerektiren kanserlerdir. Ayrıca, taramayı takip eden iki yıl içindeki aralık kanseri teşhislerinin sayısını da azalttı. Bu, YZ programının, normalde bir insan radyolog tarafından kaçırılabilecek kanserleri tespit etmede daha etkili olduğunu ve tıbbi tedavilerin daha erken başlamasına olanak tanıdığını gösteriyor.
Yanlış Pozitifleri Azaltmak
Kanser taraması çoğunlukla faydalı olsa da, yanlış pozitifler ve aşırı teşhis gibi potansiyel dezavantajları da vardır. Bir hasta, tarama sonrası tekrar çağrıldığında kanseri olmadığını öğrenirse, "bu gerçekten stresli bir deneyim olabilir" dedi Lång. Aşırı teşhis ise, hastaya kesinlikle zarar vermeyecek bir kanserin tespit edilmesi durumudur. Bu tür kanserler o kadar yavaş büyür ki, hastanın ömrü boyunca belirti vermez veya ölüm riskini artırmaz. Aşırı teşhis, sağlıklı hastaların gereksiz kanser tedavileri almasına neden olabilir.
YZ destekli mamografinin amacı, tarama testinin kanseri bulma yeteneğini iyileştirirken bu potansiyel olumsuz etkileri azaltmaktır. Çalışma, YZ destekli taramanın yanlış pozitif riskini artırmadığını ve klinik olarak ilgili kanserlerin tespitini iyileştirdiğini ortaya koydu. Kanser tespitini iyileştirmenin yanı sıra, YZ destekli taramalar, kanser taraması sağlayan radyologlardaki sürekli eksikliği de giderebilir.
Çalışmaya dahil olmayan Washington Üniversitesi'nden bir radyasyon onkoloğu Dr. Richard Wahl, "Bazı yerlerde mamografileri okuyacak bir radyolog bulmak bile zor. Uzman radyologlarınız yoksa, kadınlar tarama programlarından hak ettikleri gibi faydalanamazlar" dedi. Ayrıca, mevcut az sayıdaki radyolog daha fazla çalıştıkça performansları düşüyor. Ancak YZ yorulmaz ve mesai saati sonunda performansı düşmez.
Wahl, "İş gücü sorunu gerçek ve bu çalışma bir etki yaratabilir. Sanırım insanlar YZ destekli yorumlamayı ikinci bir göz olarak kabul etmeye yavaş yavaş ilgi duyacaklar" diye ekledi. Lång ve ekibi, Mart ayında Etiyopya'da bir tarama denemesine başlayacak ve bu denemede, tarama programı dahilinde yatak başı ultrason kullanarak meme kanserinin hızlı değerlendirilmesini desteklemek için YZ kullanacaklar. Lång, "Tarama programının olmadığı bu yerlerdeki sorun, birçok kadının ileri evre hastalığa gelmesi ve radyolog bulunmaması. YZ desteğiyle, bu sınırlı kaynaklı bölgelerde doğru taramaya erişimi iyileştirmeyi ve böylece meme kanserinin daha erken teşhisini sağlamayı umuyorum." dedi.
