Yapay zeka (YZ) çipi sektöründeki devasa büyüme, teknoloji devlerini görülmemiş karlar elde etmeye yönlendiriyor. Bu durum, özellikle Güney Kore'nin önde gelen bellek üreticilerinden SK Hynix'in çalışanları için dudak uçuklatan prim fırsatları doğuruyor. Sektördeki analizlere göre, SK Hynix'te görev yapan her bir çalışan bu yıl ortalama 700 milyon won (yaklaşık 477 bin dolar) prim alabilirken, gelecek yıl bu rakamın 900 bin dolara ulaşması bekleniyor.
Geçtiğimiz yılın eylül ayında SK Hynix, önceki prim tavanını kaldırma kararı almış ve yıllık faaliyet karının %10'unu doğrudan çalışanlara performans bazlı ödemeler olarak dağıtacağını duyurmuştu. 2026 yılı için yapılan tahminlere göre şirketin yaklaşık 250 trilyon won (169 milyar dolar) faaliyet karı elde etmesi bekleniyor. Bu karın %10'u olan 25 trilyon wonluk prim havuzu, şirketteki yaklaşık 35.000 çalışan arasında paylaştırılacak. Edinilen bilgilere göre şirket, geçtiğimiz şubat ayında da ortalama çalışan başına yaklaşık 140 milyon won (95 bin dolar) civarında kar paylaşımı primi ödemişti.
Öte yandan, benzer bir durum Samsung Electronics'te daha karmaşık bir hale bürünmüş durumda. Şirket yönetimi ile işçi sendikası arasındaki maaş ve prim anlaşmazlıkları sürüyor. Sendika, faaliyet karının %15'inin çalışanlara aktarılmasını talep ediyor. Bu yıl 298 trilyon won (202 milyar dolar) seviyesinde olması beklenen faaliyet karı ile, sadece yarı iletken bölümünün 77.000 çalışanı için kişi başı yaklaşık 580 milyon won (396 bin dolar) prim ödemesi gerekeceği hesaplanıyor.
Samsung yönetimi ise SK Hynix ile aynı oranda, yani faaliyet karının %10'unu ayırmayı teklif etmiş ancak bu teklif sendika tarafından reddedilmiş durumda. Bu gelişmenin ardından sendika, şirketin Pyeongtaek'teki fabrikasında büyük bir miting planladığını duyurdu. Sendika başkanı, son dört ayda yaklaşık 200 çalışanın SK Hynix'e geçtiğini ifade etti.
Bu muazzam prim ödemeleri, son yıllarda yaşanan olumsuz tabloya kıyasla büyük bir dönüşüm anlamına geliyor. 2024 yılında Samsung, çip biriminin 2023'ün bellek sektöründeki daralma döneminde zarar etmesi nedeniyle hiç performans primi ödememişti. SK Hynix'in prim oranları da aynı dönemde önemli ölçüde düşmüştü. Bu ani toparlanma, şüphesiz büyük ölçüde yapay zeka odaklı yüksek bant genişlikli bellek (HBM) ve diğer yapay zeka ürünlerine olan talebin artmasından kaynaklanıyor.
SK ve Samsung çalışanları için potansiyel bu devasa kazançlar, Güney Kore'de kamuoyunda bazı tartışmalara da yol açtı. Devlet altyapı harcamalarından ve K-Chips Yasası'nın %20 vergi indirimlerinden faydalanan şirketlerin, elde ettikleri karı daha geniş kitlelerle paylaşması gerektiği yönünde görüşler dile getiriliyor. Son iki yılda her iki şirketin elde ettiği toplam vergi avantajının yaklaşık 20 trilyon won (13,6 milyar dolar) olduğu tahmin ediliyor.
Geleceğe bakıldığında, potansiyel primlerin daha da artabileceği öngörülüyor. Macquarie yatırım bankası, gelecek yıl SK Hynix'in faaliyet karını 447 trilyon won (304,5 milyar dolar) olarak tahmin ediyor. Mevcut %10'luk kar paylaşımı anlaşması çerçevesinde bu rakam, çalışan başına düşen ortalama primi 1 milyar wonun üzerine taşıyabilir.
