Vikipedi'nin arkasındaki kar amacı gütmeyen kuruluş olan Wikimedia Vakfı, yapay zeka modellerini eğitmek amacıyla Wikipedia içeriklerini kullanan büyük teknoloji şirketleriyle lisans anlaşmaları imzaladığını duyurdu. Bu anlaşmalar, Microsoft, Meta ve Amazon gibi dev şirketlerin, Wikipedia'nın zengin bilgi birikimini kendi yapay zeka sistemleri için kullanmalarına karşılık bir bedel ödemesini içeriyor.
Daha önce bu şirketlerin Wikipedia verilerini izinsiz olarak kullandığı biliniyordu. Ancak yeni anlaşmalarla birlikte, yapay zeka alanındaki birçok büyük geliştirici, Wikimedia Enterprise programına katılmış oldu. Bu program, Wikipedia'nın 65 milyondan fazla makalesine, ücretsiz halka açık API'lerden daha yüksek hız ve hacimde erişim sağlayan ticari bir yan kuruluştur. Anlaşmaların finansal detayları ise açıklanmadı.
Bu yeni ortaklar, 2022'de Wikimedia Enterprise ile anlaşan Google'ın yanı sıra Ecosia, Nomic, Pleias, ProRata ve Reef Media gibi daha küçük şirketlere katılıyor. Elde edilen gelir, kâr amacı gütmeyen kuruluşun altyapı maliyetlerini dengelemeye yardımcı oluyor. Zira kuruluş, aksi takdirde küçük halk bağışlarına güvenmekle birlikte, içeriğinin yapay zeka modelleri için temel eğitim verisi haline geldiğini görüyor.
Wikimedia Enterprise başkanı Lane Becker, Reuters'a verdiği demeçte, "Wikipedia, bu teknoloji şirketlerinin çalışmaları için kritik bir bileşendir ve bunu finansal olarak nasıl destekleyeceklerini bulmaları gerekiyor. Bu şirketleri ücretsiz platformumuzdan ticari bir platforma taşıyacaksak, doğru özellik ve işlev setini sunmayı anlamamız biraz zaman aldı. Ancak tüm büyük teknoloji ortaklarımız, Wikipedia'nın çalışmalarını sürdürme taahhüdünün gerekliliğini gerçekten görüyor." dedi.
"Ücretsiz Bilginin" Bedeli
Ücretli lisanslama hamlesi, yapay zeka şirketlerinin endüstriyel ölçekte Wikipedia içeriklerini kazıdığı yıllarca süren artan altyapı maliyetlerinin ardından geldi. Nisan 2025'te vakıf, multimedya içeriği indirmek için kullanılan bant genişliğinin Ocak 2024'ten bu yana yüzde 50 arttığını bildirdi. Botlar, toplam sayfa görüntülemelerinin yalnızca yüzde 35'ini oluşturmalarına rağmen, en pahalı temel altyapı isteklerinin yüzde 65'ini oluşturuyordu.
Ekim ayına gelindiğinde, Wikimedia Vakfı, organizasyon bot tespit sistemlerini güncelledikten ve insan ziyaretçisi gibi görünenlerin çoğunun aslında tespit edilmekten kaçmak için tasarlanmış otomatik kazıyıcılar olduğunu keşfettikten sonra Wikipedia'ya gelen insan trafiğinin yıldan yıla yaklaşık yüzde 8 düştüğünü açıkladı.
Trafikteki düşüş, Wikipedia'yı çeyrek asırdır ayakta tutan geri bildirim döngüsünü tehdit ediyor: Okuyucular ziyaret ediyor, bazıları editör veya bağışçı oluyor ve içerik buna göre iyileşiyor. Ancak bugün, birçok yapay zeka sohbet botu ve arama motoru özeti, kullanıcıları siteye göndermeden Wikipedia içeriğini kullanarak soruları yanıtlıyor.
Bu arada, vakfın üretken yapay zeka ile kendi deneyleri, siteyi koruyan gönüllü editörlerden direnişle karşılaştı. Haziran ayında, editörler bunu "korkunç bir fikir" olarak nitelendirdikten ve platforma olan güveni zayıflatabileceği konusunda uyardıktan sonra Wikipedia, yapay zeka tarafından oluşturulan makale özetleri için bir pilot programı durdurdu.
Wikipedia kurucusu Jimmy Wales, yapay zeka modellerinin Wikipedia verileri üzerinde eğitilmesini memnuniyetle karşıladığını söyledi. Wales, "Yapay zeka modellerinin Wikipedia verileri üzerinde eğitilmesinden şahsen çok mutluyum çünkü bu insan tarafından küratörlüğü yapılmış bir veri. Sadece X ile eğitilmiş bir yapay zeka kullanmak istemezdim, örneğin çok kızgın bir yapay zeka. Ancak ücretsiz erişim konusunda bir sınır çizdi: "Muhtemelen bize yüklediğiniz maliyetin adil payını ödemeniz gerekir." dedi.
