Güneş'in ve Güneş Sistemi'mizin gelecekte nasıl bir evrim geçireceğini öğrenmek için galaksimizin derinliklerine bakıp, yaşamlarının son evrelerindeki Güneş benzeri eski yıldızları inceleyebiliriz.
Hiçbir şey sonsuza dek sürmez, yıldızların yakıtı da dahil. Sonunda, yıldızlar hidrojenlerini tüketir ve ana diziden ayrılırlar. Güneş kütlesine yakın yıldızlar önce şişer ve kırmızıya döner, ardından dış katmanlarını atar. Yaşlı Güneş benzeri yıldızlara baktığımızda gördüğümüz budur.
Ancak eğlence burada bitmiyor.
Bir zamanlar görkemli olan yıldız, bu gazları aydınlatır ve iyonize ederek doğanın en güzel manzaralarından birini yaratır: bir gezegenimsi bulutsu (PN).
Helix Bulutsusu, amateur astronomlar ve astrofotograflar arasında çok sevilir çünkü devasa bir göze benzer. Hatta bazen 'Sauron'un Gözü' olarak da şakayla karışık adlandırılır. Helix Bulutsusu, Dünya'ya en yakın parlak gezegenimsi bulutsulardan biridir. Kova burcunda, yaklaşık 650 ışık yılı uzaklıkta bulunur.
Birçok gökbilim meraklısı, bu bulutsuyu Hubble'ın ünlü portresinden tanıyacaktır. Hubble Helix Ekibi adlı gönüllü astronomlar grubu, bu ikonik görüntüyü yakalamak için dokuz yörünge süren bir kampanya düzenlemişti.
Ancak hepimizin bildiği gibi, artık uzayda yeni bir güç var: James Webb Uzay Teleskobu.
JWST'nin nihayet tamamlanmasını büyük bir sabırsızlıkla bekledik. Sadece evrene dair sunduğu bilgiler nedeniyle değil, aynı zamanda güzel kozmik objelerin fotoğraflarını görmeyi sevdiğimiz için de.
Hubble'ın Helix Bulutsusu görüntüsü kalbimizde özel bir yere sahip olsa da, JWST bizi en sevdiğimiz gezegenimsi bulutsulardan birinin derinliklerine daha da çekti.
Ölmekte olan yıldızdan yayılan güçlü yıldız rüzgarı ve radyasyon, yıldızın attığı dış katmanlardan geriye kalan gazı uzaklaştırıyor. Ancak gazın içinde, bu saldırıya direnen daha yoğun madde kümeleri var.
Bunlara bazen kürecikler (globules) veya hatta kuyrukluyıldız düğümleri deniyor, çünkü uzayda yol alırken toz ve buhar izleri bırakan kuyrukluyıldızları andırıyorlar. Bunları yalnızca en yakın gezegenimsi bulutsularda görebiliyoruz, ancak astronomlar bunların yaygın bir özellik olduğuna inanıyor.
Helix Bulutsusu'nda yaklaşık 40.000 kuyrukluyıldız düğümü bulunuyor. En çılgın yanı ise, her birinin Plüton'un yörüngesine kadar olan mesafeyle ölçüldüğünde, muhtemelen Güneş Sistemi'mizden daha fazla alan kaplaması.
Elbette, bu sistemler o kadar da büyük kütleli değil. Her bir düğümün başı, bulutsunun yıldızı tarafından iyi aydınlatılmış ve iyonize edilmişken, daha az enerjili gazdan oluşan bir kuyruk arkasından sürükleniyor.
Astronomi açısından, Helix Bulutsusu gibi gezegenimsi bulutsular uzun ömürlü değildir. Yaklaşık 10.000 ila 12.000 yaşında olması, bir gezegenimsi bulutsu için oldukça yaşlı sayılır. Oluşturucu yıldız, yaklaşık 15.000 ila 20.000 yıl önce dış katmanlarını atmaya başlamış.
Önümüzdeki 10.000, belki 20.000 yıl boyunca Helix genişlemeye devam edecek. Gazı incelerek dağılacak ve beyaz cüce soğudukça, daha az radyasyon gazları aydınlatacak. Daha sönük ve soluk hale gelecek ve yok olacaktır. Oluşumundan yaklaşık 50.000 yıl sonra, yıldızlararası ortama dağılacak ve onun bir parçası olacaktır.
Bu, Güneşimizin nihai kaderidir. Ana dizi üzerindeki yaşamının sonuna yaklaşırken, kırmızı bir deve dönüşecektir. Bir zamanlar sarı olan Güneş, kızgın bir kırmızıya dönecek ve gaz halindeki dış katmanları üzerindeki yerçekimi etkisini sürdüremeyecektir.
Bu katmanlar uzaya atılacak, ardından Güneş'in uzun ömürlü kalıntısı olan bir beyaz cüce tarafından aydınlatılacaktır. Beyaz cüce, milyarlarca yıl boyunca yalnızca kalıntı ısı yayarak sönmekte olan bir yıldız külü olacaktır.
Bulutsu ve renkleri, ölmekte olan bir yıldızın son nefesini, kozmosa yıldız özünü yayan bir yıldız nefes alıp verişini temsil eder. Bu malzeme, yeni yıldız oluşumu döngüsüne dahil olabilir.
Bu malzemenin bir kısmı gelecekte bir veya daha fazla gezegenin parçası bile olabilir. Belki onlardan biri kayalık olacak, sıvı suya sahip olacaktır. Belki de gelecekte, bu suyun bir kısmı yeni dünyanın yüzeyindeki ılık küçük bir gölette bulunacaktır.
Bu, yıldızı tarafından UV ışığıyla yıkanan, ilkel kimya açısından zengin bir ilkel çorba olacaktır…
