Uluslararası Uzay İstasyonu'na (ISS) gidip geri dönen virüs ve bakteriler, Dünya'da karşılaştığımız ilaçlara dirençli enfeksiyonlarla mücadelede yeni yollar açabilir. Yapılan araştırmalar, uzayın eşsiz ortamında bu mikroorganizmaların şaşırtıcı yetenekler geliştirdiğini ortaya koydu.
Wisconsin-Madison Üniversitesi'nden araştırmacılar ve Rhodium Scientific Inc. şirketinin işbirliğiyle yürütülen deneylerde, Escherichia coli bakterisi ve onunla sürekli bir 'evrimsel yarış' içinde olan T7 bakteriyofajı incelendi. Bu ikili, 2020'de ISS'ye gönderilerek ilk kez mikro yerçekimi ortamında gözlemlendi.
Uzay istasyonundaki bilim insanları, bakteriler ve fajlarla farklı kombinasyonlarda 25 gün boyunca deneyler yaparken, yerdeki araştırmacılar da aynı çalışmaları Dünya'da sürdürdü.
Araştırmacılara göre, uzay ortamı bakteri ve fajların etkileşimini temelden değiştiriyor. Enfeksiyon süreci yavaşlıyor ve her iki organizma da Dünya'dakinden farklı bir evrimsel yörünge izliyor. Ağırlıksızlık ortamında bakteriler, stres tepkileri ve besin yönetimiyle ilgili genlerde mutasyonlar geçirdi. Ayrıca yüzey proteinlerinde de değişimler gözlemlendi. Başlangıçta yavaş ilerleyen fajlar ise, avlarına bağlanmaya devam edebilmek için mutasyona uğradı.
Ekip, uzayda meydana gelen bazı faj mutasyonlarının, idrar yolu enfeksiyonlarına (İYE) neden olan ve Dünya'da yaygın olarak görülen bakterileri öldürmede özellikle etkili olduğunu tespit etti. İYE'lerin %90'ından fazlasına neden olan bakterilerin antibiyotiğe dirençli olması, faj tedavisini umut verici bir alternatif haline getiriyor.
Araştırmacılar, uzay kaynaklı adaptasyonları inceleyerek, ilaçlara dirençli patojenlere karşı çok daha üstün aktiviteye sahip fajlar tasarlamayı başardıklarını belirtiyor. Bu bulgular, Dünya'daki sağlık sorunlarına çözüm bulma potansiyeli taşıyor.
Bu önemli araştırma, PLOS Biology dergisinde yayımlandı.
