Yapılan son bilimsel araştırmalar, yetersiz uykunun beyin hücrelerimizde fiziksel hasara yol açabileceğini ortaya koyuyor. İtalya'daki Camerino Üniversitesi'nden araştırmacıların öncülük ettiği bu çalışma, uyku yoksunluğunun nöronları koruyan yağlı yalıtım tabakasına zarar vererek zihinsel işlem yeteneklerini olumsuz etkileyebileceğini gösteriyor.
Çeşitli deneyler ve testler sonucunda ekip, bu hasarın temel nedeninin oligodendrosit hücrelerindeki kimyasal bozulmalar olduğunu belirledi. Bu hücreler, miyelin adı verilen koruyucu kılıfların önemli bir bileşeni olan kolesterolü işler.
Araştırmacılar, yayımladıkları makalede, "Bu çalışma, uyku yoksunluğunu miyelin bütünlüğünün bozulması, sinir iletiminin yavaşlaması ve davranışsal eksikliklerle ilişkilendirerek oligodendrositlerin kilit aracı rolünü tanımlıyor" ifadelerini kullanıyor.
Araştırmacılar, 185 sağlıklı gönüllünün beyin MRG taramalarını analiz ederek, uyku kalitesindeki öz-bildirime dayalı düşüşlerle beyin beyaz madde yapılarının bütünlüğünün azaldığını gösteren önceki çalışmaları doğruladı.
Ekip daha sonra 10 gün boyunca uykudan mahrum bırakılan sıçanlar üzerinde deneyler yürüttü. Hayvanların beyinlerindeki sinir liflerinin boyutunda bir değişiklik gözlenmezken, her bir nöronun aksonunu saran miyelin kılıfı, kontrol grubuna kıyasla daha ince bulundu.
Yapılan ek deneyler, uykusuz kalan sıçanlarda belirli beyin bölgeleri arasındaki sinyal iletiminin yaklaşık üçte bir oranında yavaşladığını ortaya koydu. Uyku yoksunluğu aynı zamanda beyin bölgeleri arasındaki senkronizasyonun azalmasına da neden oldu.
Aksonlar, nöral iletişim için kritik öneme sahiptir. Uykunun yetersizliği miyelin tabakasının incelmesine yol açarak nöronlar arasındaki iletişimi yavaşlatır ve sıçanlar üzerinde gerçekleştirilen hafıza ve egzersiz testlerinde de görüldüğü gibi zihinsel yorgunluk ve kafa karışıklığı riskini artırır.
Fareler üzerinde yapılan genetik analizler, oligodendrositlerin kolesterolü eskisi kadar verimli bir şekilde işlemediğini gösterdi.
Araştırmacılar, "Bulgularımız, oligodendrosit kolesterolü düzensizliğinin uyku kaybıyla ilişkili davranışsal eksikliklerde olası bir rolünü vurguluyor ve müdahale için yeni bir hedef ortaya koyuyor" şeklinde açıklama yaptı.
Araştırmacılar burada da durmadı. Uyku azlığı yaşayan sıçanlara siklodekstrin adlı ilacı vererek kolesterol transferini yeniden düzenlemeyi başardılar. Bu müdahale sonrasında hayvanlarda motor ve hafıza fonksiyonlarında iyileşmeler gözlendi, bu da sürecin doğru anlaşıldığını teyit etti.
Bu araştırmanın büyük bir kısmının hayvan modelleri üzerinde yapıldığını ve sonuçların gelecekteki insan çalışmalarıyla doğrulanması gerektiğini unutmamak önemlidir. Ancak bu kısıtlamaya rağmen, uykusuzluğun bizi nasıl daha yavaş hale getirdiğine dair ilgi çekici bir yol haritası sunuyor.
Bu bulgular, ilerleyen zamanlarda, kronik bir durum olan ve çeşitli sağlık sorunlarıyla da ilişkilendirilen uyku kaybının bazı etkilerini azaltmaya yönelik tedavilere ışık tutabilir.
Araştırmacılar, "Modern toplumda uyku yoksunluğunun artan yaygınlığı halk sağlığı için bir sorun teşkil ediyor" diyerek sözlerini tamamladı. "Reaksiyon sürelerinin yavaşlaması ve hata oranının artması gibi azalmış uyanıklık belirtileri, uyku kaybının iyi belgelenmiş davranışsal göstergeleridir."
