Uyku apnesi hastaları için horlama ve nefes kesintisi gibi sorunları tetikleyen, büyük ve rahatsız edici solunum cihazlarına alternatif olabilecek yeni bir gelişme yaşanıyor. 2023 yılında tamamlanan klinik bir deneme, sara tedavisinde kullanılan bir ilacın uyku apnesi belirtilerini önemli ölçüde iyileştirebileceğini gösterdi.
Yapılan araştırmalarda, deneklerin yüksek dozda uygulanan sara ilacını kullandığında uyku sırasındaki nefes durmalarında yaklaşık %50 oranında azalma gözlemlendi. Bu sonuçlar, uyku apnesinin ilaçla tedavi edilebileceği ihtimalini güçlendiriyor.
Uyku apnesi, uyku sırasında üst solunum yollarının aniden çökmesi sonucu oluşan ve vücudun oksijensiz kalmasına neden olan solunum bozukluğudur. Günümüzde en yaygın tedavi yöntemi, solunum yolunu gece boyunca açık tutan sürekli pozitif hava yolu basıncı (CPAP) cihazlarıdır. Ancak bu cihazlar, hastalar için her zaman konforlu olmayabiliyor.
Yakın zamanda ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), obezite ile birlikte orta ila şiddetli uyku apnesi yaşayan yetişkinler için tirzepatid adlı bir ilacı onayladı. Bu ilaç, özellikle boyun bölgesindeki kilo kaybı yoluyla hava yolunu genişleterek uyku apnesine fayda sağlıyor. Ancak bu ilaç, solunum yollarındaki kas gücü veya vücudun solunum kontrolü gibi uyku apnesinin diğer temel nedenlerine doğrudan müdahale etmiyor.
Bu noktada, araştırmacıların üzerinde çalıştığı sultiame adlı antikonvülzan ilaç öne çıkıyor. 1950'lerde geliştirilen ve bazı ülkelerde kısmi sara nöbetlerini tedavi etmek için kullanılan bu ilaç, uyku apnesi üzerindeki potansiyel etkileriyle dikkat çekiyor. Daha önceki ön çalışmalarda, sultiame'nin üst solunum yolu kas tonusunu iyileştirebildiği ve solunum kontrolünü stabilize edebildiği gözlemlenmişti.
Yapılan yeni ve kapsamlı bir klinik denemede, farklı dozlarda sultiame'nin uyku apnesi tedavisindeki etkinliği incelendi. 240 katılımcı, dört gruba ayrıldı: plasebo alan grup ve farklı dozlarda sultiame alan üç grup. Denemeye katılan hastalar, orta ila şiddetli obstrüktif uyku apnesi teşhisi konmuş bireylerden oluşuyordu.
Sonuçlar, yatmadan bir saat önce sultiame alan tüm gruplarda, plasebo grubuna kıyasla daha az solunum bozukluğu, daha iyi gece boyunca oksijenasyon ve azalmış gündüz uykululuğu olduğunu gösterdi. Özellikle 200 mg ve 300 mg gibi daha yüksek dozlarda sultiame alan katılımcılarda uyku apnesi şiddetinde yaklaşık %30 ila %50 arasında azalma tespit edildi. İlaç, yan etkiler dozla birlikte artsa da, 200 mg dozunun hem etkili hem de güvenli bir seviye olduğu belirlendi.
Araştırmacılar, bu bulguların, uyku ile ilişkili solunum bozuklukları yaşayan hastalar için yeni bir bireyselleştirilmiş farmakoterapi seçeneği sunduğunu belirtiyorlar. Uyku apnesi, dünya genelinde milyonlarca insanı etkiliyor ve bilişsel sorunlar, kardiyovasküler hastalıklar gibi ciddi sağlık problemlerine yol açabiliyor. Mevcut tedavilerin sınırlı olması ve bazılarının konforsuzluğu düşünüldüğünde, sultiame gibi ilaçların, tedavileri daha erişilebilir, ekonomik ve konforlu hale getirme potansiyeli büyük önem taşıyor.
