Yapay zeka teknolojilerine yapılan devasa yatırımlar, üretim kapasitesindeki sınırlılıklar, nadir toprak elementlerine yönelik Çin'in ihracat kısıtlamaları ve küresel jeopolitik gelişmeler, PC tedarik zincirini zorluyor. Tüm bu faktörler bir araya gelerek maliyetlerde benzeri görülmemiş bir artışa neden oluyor. Gazetemize ulaşan bilgilere göre, önde gelen PC üreticilerinin tedarik yöneticileri, küresel çapta birçok tedarikçiden peş peşe fiyat artışı bildirimleri ve tedarik kısıtlamalarıyla karşılaşıyor.
Bu durumun sadece bellek çipleri ve işlemcilerle sınırlı kalmayıp, baskılı devre kartları (PCB), plastik malzemeler ve diğer pek çok bileşene yayıldığı belirtiliyor. Hatta sıradan plastikler gibi temel malzemelerde bile fiyat artışları yaşanması, yıllardır görülmeyen bir gelişme olarak öne çıkıyor. Bu da ambalaj ve taşıma maliyetlerinin artması anlamına geliyor.
PC sektörü, daha önce de çeşitli arz sorunlarıyla mücadele etmişti. 2020'deki pandemi kaynaklı tedarik zinciri aksaklıkları ve ardından gelen kripto para madenciliği patlaması nedeniyle yaşanan ekran kartı (GPU) kıtlığı, bu sorunların başında geliyordu. 2022'de yapay zeka alanındaki gelişmelerin hızlanmasıyla birlikte veri merkezleri kurma ve yapay zeka modellerini eğitme çabaları, GPU talebini daha da artırarak kıtlığı derinleştirdi.
2025'in ortalarına doğru GPU piyasasındaki durum düzelmeye başlarken, yılın sonlarına doğru yapay zeka altyapısı için artan talep nedeniyle bellek ve depolama çipleri fiyatlarında da yükseliş yaşanmaya başlandı. PC üreticileri ve sistem entegratörleri, yapay zeka veri merkezlerinden gelen yoğun talep nedeniyle üreticilerin sunucu işlemcilerine daha fazla kapasite ayırmasıyla AMD ve Intel işlemci sıkıntılarıyla da karşılaşıyor.
Durumu daha da kötüleştiren bir diğer etken ise Orta Doğu'daki jeopolitik gerilim. Bu bölgedeki çatışmalar, tedarik zincirini daha da zorluyor. Her ne kadar en ileri teknoloji çipler bu bölgede üretilmese de, küresel yarı iletken fabrikaları ve ilgili endüstriler, operasyonları için alüminyum, helyum ve sıvılaştırılmış doğal gaz gibi kritik hammaddelere bağımlı durumda. Bu hammaddelerin önemli bir kısmı, şu anda gerilim altında olan Hürmüz Boğazı üzerinden taşınıyor. Ayrıca, yaşanan olaylar küresel heliyum tedarikinin yaklaşık %30'unu sağlayan önemli bir tesisi de etkiledi.
Yaşanan bu maliyet artışları, genel kullanıcıları doğrudan etkilemese de, akıllı TV'ler ve LED ampullerden otomobil ve uçaklara kadar her şeyin çipler gerektirdiği düşünüldüğünde, bellek ve işlemci sıkıntılarının daha geniş bir etkiye sahip olduğu görülüyor. Ancak küresel tedarik zinciri için en büyük tehdit, Orta Doğu'daki çatışmalar olarak öne çıkıyor. Küresel ham petrol arzının %20'sinin Hürmüz Boğazı'ndan geçtiği düşünüldüğünde, bu durumun ulaşım ve hammadde tedariği üzerindeki etkileri göz ardı edilemez.
Bu durum, çiplerin üretiminde kullanılan plastik ve helyum gibi petrol türevli birçok malzemenin tedariğini de olumsuz etkileyebilir. Orta Doğu'daki savaş durumu son bulsa dahi, tedarik zincirinin normale dönmesinin aylar sürmesi bekleniyor.
