Kan dolaşımındaki fazla 'kötü' kolesterol (düşük yoğunluklu lipoprotein veya LDL) arterlerde plak birikimine yol açarak kalp krizi ve felç gibi kardiyovasküler sorunlar riskini artırabilir.
LDL kolesterol seviyeleri genetik, beslenme ve yaş gibi birçok faktörden etkilenirken, yüksek kolesterol tedavisi genellikle diyet değişiklikleri ve statinleri içerir.
Bilim insanları, tek bir tedaviyle LDL kolesterolü kalıcı olarak düşürmeyi hedefleyen, CRISPR teknolojisini kullanarak hassas bir DNA düzenleme yaklaşımı üzerinde çalışıyor.
CTX310 adı verilen bu tedavi, karaciğerdeki ANGPTL3 proteininin ifadesini azaltarak LDL kolesterolü düşüren doğal genetik bir varyantı taklit etmeyi amaçlıyor.
Yapılan bir klinik araştırmanın yeni sonuçları, bu yaklaşımın bir yıl sonra bile güvenli ve etkili kaldığını gösteriyor.
Araştırmacılar, yayınlanan makalelerinde CTX310'un az sayıda yan etkiyle ilişkilendirildiğini ve ANGPTL3 ile aterojenik lipoportein seviyelerinde bir yıl boyunca sürdürülen değişiklikler sağladığını, bunun da tek seferlik bir tedavi olarak potansiyelini desteklediğini belirtiyor.
ANGPTL3 proteinini üreten gende fonksiyon kaybı varyantları ile doğan bazı kişilerde, bu proteinin daha az olması, vücudun kandaki yağları daha iyi işlemesine yardımcı olarak kolesterol dengesini koruyor.
CTX310'un arkasındaki fikir, yapay olarak aynı genetik değişikliği yaparak LDL kolesterol üzerinde benzer etkiler elde etmek.
12 ay boyunca takip edilen araştırmada, kolesterol veya trigliserit ile ilgili ciddi sağlık sorunları yaşayan 15 kişiye, CRISPR talimatlarını içeren nano parçacıklar vermek için damar içi infüzyon uygulandı.
Çalışma katılımcılarından biri tedaviden 179 gün sonra hayatını kaybetti; ancak araştırmacılar bu ölümün CTX310 ile ilişkili olmadığı sonucuna vardı.
Diğer 14 katılımcıda ise düşük kolesterol ve trigliserit profili devam etti ve herhangi bir yeni ciddi yan etki bildirilmedi.
En yüksek doz nano parçacık alan dört katılımcıda, karaciğer hücreleri olan hepatositlere iletilen ANGPTL3 seviyelerinde ortalama %78,6'lık bir düşüş gözlemlendi.
Bu katılımcılarda LDL kolesterol ortalama %52,5, trigliseritler ise ortalama %47,8 oranında azaldı.
Bu deneme az sayıda hasta üzerinde yapılmış olsa da, erken sonuçlar umut verici ve tedavinin daha fazla geliştirilmeye değer olduğunu gösteriyor.
Araştırmacılar, lipid bozuklukları olan hastalarda, karaciğer hücrelerinde hepatik kanda aterosklerotik kardiyovasküler hastalık riskini azaltan doğal varyantları taklit eden tek seferlik bir tedavinin, benzersiz bir terapötik fırsat sunduğunu belirtiyor.
Tek seferlik bir CRISPR tedavisi, günlük veya haftalık olarak uygulanan tedavilere kıyasla hastalar için daha kolay olabilir. Ayrıca, deneme katılımcıları özellikle geleneksel ilaçlara yanıt vermeyen lipid bozuklukları nedeniyle seçilmişti.
Bu tedavinin gerçekten uygulanabilir olup olmadığını belirlemek için daha fazla insanla ve daha uzun sürelerle test edilmesi gerekiyor.
Gen düzenlemenin riskleri bulunuyor, ancak araştırmacılar bilerek bazı kişilerde doğal olarak bulunan ve sağlık üzerinde olumsuz bir etkisiyle ilişkilendirilmeyen varyantları hedefliyor.
Burada raporlanan Faz 1a denemesi insanları kapsayan ilk denemeydi ve Faz 1b denemesi bu bulguları temel alarak devam ediyor. Faz 1b, Faz 1a denemesindeki yüksek doza karşılık gelen sabit bir dozu test ediyor.
Araştırmacılar, Faz 1b'deki etkinliğin, belirli lipid bozuklukları olan hastalarda ayrı kohortlarda değerlendirildiğini belirtiyor.
Araştırma, New England Journal of Medicine'da yayınlandı.
