Besin takviyelerinin sağlığımıza faydalı mı olduğu yoksa devasa bir ticari ürün mü olduğu konusunda bilim dünyasında uzun süredir devam eden bir tartışma mevcut. Ancak Amerika Birleşik Devletleri'nde yapılan uzun soluklu bir çalışma, besin takviyelerinin yaşlanmayı yavaşlatabileceğine dair en güçlü kanıtları ortaya koyuyor.
Araştırmanın kıdemli yazarlarından epidemiyolog Howard Sesso, birçok insanın faydasını bilmeden takviye aldığını belirterek, potansiyel sağlık faydaları hakkında daha fazla bilgi edinmenin önemini vurguluyor.
Vitaminler ve sağlık üzerindeki etkileri konusunda elde edilen veriler oldukça çelişkili. Dünyada yüz binden fazla vitamin ve diyet takviyesi bulunuyor. Daha önceki araştırmalar takviyelerin genel olarak daha uzun yaşamaya yardımcı olmayacağını gösterse de, multivitaminlerin ileri yaşlarda sağlık faydaları olabileceğine işaret ediliyor.
Bu yeni çalışma, iki farklı takviyenin yaşlanma sürecini doğrudan yavaşlatıp yavaşlatmadığını titizlikle inceledi. Bu takviyelerden biri geniş spektrumlu bir multivitamin-multimineral (MVM) ve diğeri ise 500 miligram kakao flavanolüydü.
Yaklaşık 70 yaş ortalamasına sahip yaklaşık 1.000 katılımcının verileri analiz edildi. İki yıl boyunca günlük multivitamin alan katılımcıların, plasebo alanlara kıyasla iki farklı biyolojik yaşlanma saatine göre daha yavaş yaşlandığı görüldü. Kakao ekstresinin ise değerlendirilen beş yaş saati üzerinde herhangi bir etkisi olmadı.
Sesso ve ekibi, multivitaminlerle ilgili sonuçlarının "cesaret verici" olduğunu belirtiyor. Ancak, bu takviyelerin klinik faydalara dönüşüp dönüşmeyeceğini belirlemek için daha büyük örneklemler ve daha uzun süreli araştırmalara ihtiyaç duyulduğunu kabul ediyorlar. Yine de, multivitamin alan katılımcıların iltihaplanma ve bilişsel işlevlerde de fayda gösterdiği dikkat çekici.
Araştırmacılar, COSMOS çalışması kapsamında biyolojik yaşlanmayı iyileştirebilecek ve yaşa bağlı klinik sonuçları azaltabilecek iki müdahalenin nasıl etki ettiğini test etmek için zengin biyobelirteç verilerinden yararlanmaktan duydukları memnuniyeti dile getiriyor.
Bugüne kadar, vitaminlerin epigenetik yaşlanma üzerindeki etkilerini inceleyen az sayıda küçük ölçekli çalışma yapıldı ve bu çalışmalar genellikle geniş bir yaklaşım yerine tek bir vitamine odaklandı. Epigenetik yaşlanma saatleri, ilişkilere ve tahminlere dayandığı için kusursuz olmasa da, bir kişinin kronolojik yaşına kıyasla ne kadar hızlı veya yavaş yaşlandığını tahmin etmek için güçlü araçlar haline geldi.
Bu saatler, DNA desenlerini analiz ederek yaşlanma sürecinin nasıl ilerleyeceğini öngörüyor. Bu biyobelirteçlerden bazılarına müdahale etmek, yaşlanma sürecini yavaşlatma potansiyeline sahip ve multivitaminler bu amaçla bir yol olabilir.
Sesso, sadece daha uzun yaşamak değil, aynı zamanda daha iyi yaşamak için yollar bulmaya büyük bir ilgi olduğunu söylüyor. Multivitaminlerin biyolojik yaşlanma belirteçleriyle ilişkilendirilmesindeki faydaları görmenin heyecan verici olduğunu belirten Sesso, bu çalışmanın daha sağlıklı ve kaliteli yaşlanmaya katkıda bulunan erişilebilir, güvenli müdahaleler hakkında daha fazla bilgi edinmenin kapısını araladığını ekliyor.
Mevcut çalışmada, multivitamin kullanımıyla ilişkilendirilen iki epigenetik saat PCPhenoAge ve PCGrimAge idi. Bu ikinci nesil modeller, önceki araştırmalarda öne çıkmış ve çeşitli sağlıklı yaşam beklentisi metrikleriyle ilişkilendirilmiştir.
Sonuç olarak, iki yıl boyunca alınan günlük bir multivitaminin, PCGrimAge saati üzerinde yıllık 0.113 yıl, PCPhenoAge saati üzerinde ise 0.214 yıl azalmaya yol açtığı görüldü. Önceki araştırmalarda gösterilen ilişkilere dayanarak, gözlemlenen bu değişiklikler 10 yıllık bir süre boyunca kanser riskinde yaklaşık %3 ila %7 arasında bir azalmaya denk gelebilir.
Deney öncesinde bu saatlerde hızlanmış yaşlanma gösteren katılımcılar multivitaminlerden özellikle etkilendi. PCGrimAge saati üzerinde, katılımcıların yaşlanma hızları başlangıçta normal yaşlanma gösterenlere göre neredeyse iki kat daha fazla yavaşladı. Bu durum, multivitaminlerin beslenme eksikliğini gidererek sağlık sonuçlarını iyileştirebileceğini düşündürüyor.
Araştırma ekibi, sağlıklı yaşam süresini bir yıl uzatmanın ABD nüfusunda 38 trilyon dolar tasarruf sağlayabileceğini göz önünde bulundurarak, günlük bir MVM'nin halk sağlığını iyileştirmek için oldukça uygun maliyetli, erişilebilir bir müdahale olabileceğini öne sürüyor.
Çalışmanın bazı yazarları besin takviyelerinde finansal çıkarı olan özel şirketlerden hibe almış olsalar da, araştırmaları bağımsız olarak yürütülmüş, hakemli ve büyük ölçüde ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri tarafından finanse edilen bir deneye dayanıyor.
Çalışmaya dahil olmayan iki epigenetik araştırmacı, bu bulguları "takviye alanı için büyük bir ilerleme" olarak nitelendirse de, bu tür müdahalelerin sağlık süresini uzatıp uzatamayacağının hala açık bir soru olduğunu ekliyorlar. Çalışma, Nature Medicine dergisinde yayımlandı.
