İngiltere'nin en gizemli yapıları arasında yer alan Stonehenge'in devasa taşlarının buzullar tarafından değil, insanlar tarafından taşındığına dair yeni bir çalışma, bu antik yapının kökenine dair önemli ipuçları sunuyor.
Onlarca yıldır bilim insanları, 5.000 yıllık Stonehenge'in ikonik taşlarının günümüz Galler bölgesinden ve hatta İskoçya'dan geldiği konusunda hemfikir olsa da, bu taşların İngiltere'nin güneyindeki Salisbury Ovası'na nasıl ulaştığı konusunda tartışmalar devam ediyordu. Bazı araştırmacılar, son buzul çağı sırasında buzulların taşları bu bölgeye taşıdığını öne sürüyordu. Ancak yapılan son analizler, bu teoriyi çürütüyor.
Stonehenge çevresindeki nehir yataklarından alınan mikroskobik mineral tanelerinin incelenmesiyle gerçekleştirilen yeni bir çalışma, son buzul çağı sırasında buzulların bu bölgeye ulaşmadığını ortaya koydu. Bu bulgu, Stonehenge'in devasa 'mavi taşlarının' ve yaklaşık 6 tonluk ' Sunak Taşı'nın' buzullar aracılığıyla Salisbury Ovası'na getirildiği fikrini reddediyor.
Araştırmacılar, önceki çalışmaların buz taşıma teorisi üzerindeki şüpheleri artırdığını, ancak kendi çalışmalarının ileri düzey mineral parmak izi teknolojisini kullanarak taşların gerçek kökenlerini daha kesin bir şekilde ortaya koyduğunu belirtiyor. Elde edilen bulgulara göre, Stonehenge'in mavi taşları Galler'deki Preseli Tepeleri'nden geliyor. Bu da insanların bu taşları yaklaşık 225 kilometre boyunca taşıdığı anlamına geliyor. Daha da dikkat çekici olanı ise, araştırmacılar iç çemberdeki Sunak Taşı'nın aslında kuzey İngiltere veya İskoçya'dan geldiğini düşünüyor. Bu mesafe, Salisbury Ovası'na en az 500 kilometre uzaklıkta ve taşınması için muhtemelen gemilerin kullanılmış olması gerekiyor.
Buz taşıma teorisi, insanların taşları bilinçli olarak taşıyarak anıtı inşa ettiği fikrine karşı bir alternatif olarak ortaya atılmıştı. Ancak Stonehenge'in taşlarında buz taşınmasına dair herhangi bir belirti olmaması ve İngiltere'nin güneyindeki buzulların en uç noktalarının net olmaması, arkeologların bu fikre şüpheyle yaklaşmasına neden oluyordu.
Yeni çalışmanın arkasındaki araştırmacılar, Stonehenge çevresindeki nehir sedimanlarında bulunan zirkon ve apatit gibi minerallerin yaşlarını belirlemek için radyoaktif bozunma oranlarını kullandı. Bu minerallerin yaşları, bölgede bir zamanlar var olan kayaların yaşını gösteriyor ve bu da onların nereden geldiği hakkında bilgi veriyor. Farklı kaya oluşumları farklı yaşlara sahip olduğundan, eğer buzullar taşları sürükleyerek getirmiş olsaydı, bu minerallerin bölgede izlerini bırakması ve orijinal konumlarıyla eşleştirilmesi beklenirdi.
Ancak yapılan incelemelerde, 700'den fazla zirkon ve apatit taneciği incelenmesine rağmen, Galler veya İskoçya'daki kayalarla anlamlı bir eşleşme bulunamadı. Bunun yerine, incelenen zirkon taneciklerinin çoğu 1.7 milyar ila 1.1 milyar yıl öncesine, yani günümüz güney İngiltere'sinin büyük bir kısmının sıkıştırılmış kumla kaplı olduğu bir döneme işaret ediyordu. Apatit taneciklerinin yaşları ise yaklaşık 60 milyon yıl öncesine, güney İngiltere'nin sığ, subtropikal bir deniz olduğu döneme denk geliyordu. Bu da Stonehenge çevresindeki nehirlerdeki minerallerin, başka yerlerden sürüklenmemiş, yerel kayaçların kalıntıları olduğunu gösteriyor.
Sonuçlar, buzulların son buzul çağında Salisbury Ovası'na kadar uzanmadığını ve dolayısıyla buzulların Stonehenge'in devasa taşlarını bırakıp antik inşaatçıların kullanımına sunma olasılığını ortadan kaldırıyor. Araştırmacılar, bu bulgunun, anıtın en egzotik taşlarının şans eseri değil, bilinçli olarak seçilip taşındığına dair ek bir kanıt sunduğunu belirtiyor.
